Бүгун Светлана кэргэниттэн, Тимофейтан, нэдиэлэни быһа туруорсан дьүөгэлэрин илдьэ ойуурга отоннуу диэн ааттаан кэллэ. «Отон суоҕун истэ-истэ бараҕын, таҥас сууйа-сууйа олорбокко» диэн мөҥүттэ-мөҥүттэ, бензинин бэркэ аһыйа-аһыйа, син Бүлүүлүүр суолга аҕалан хааллартаата.

Эбиэт кэмэ чугаһаата да, дьүөгэлиилэр иһиттэрэ үөтэлээн быстыбата, отон уктаах миэстэлэри да таба хаамаллара аҕыйаан барда. Ол да буоллар санааларын түһэрбэттэр. Этэргэ дылы, аҥардас отонунан кыстаабыт суох, күһүҥҥү киэргэлин кэтэн эрэр сып-сырдык, ып-ыраас, уу чуумпу ойуурга, налыйбат-наскыйбыт айылҕаҕа тахсыбыттара төһөлөөх үчүгэйий?! Бука бары туох эрэ дьикти долгураҥҥа куустаран, ис-истэриттэн сүрэхтэрэ-быардара сылаанньыйан астына ахан сылдьаллар.

— Отон ончу мэлийдэ, чэйдиэҕиҥ. Хата, кыргыттаар, бачча мустубучча таптал туһунан кэпсэтиэҕиҥ эрэ. Ким отон курдук тупсар сааһа кэллэ, ким күһүн тапталын көрүстэ? «Две судьбы» диэн киинэни көрөр инигит? Россия бастакы ханаала дьэ киһини долгутар, олох туһунан киинэни көрдөрөн эрэр дии. Ити Вера арай Степаныгар төннөн хааллын. Ээ, суох, тоҕо итиччэ үчүгэй олохтон бардаҕай, — Ирина дьүөгэлэрэ кини этиитин ылыммыттарын билэн, оруобуна ырааһыйа көстө түспүтүгэр олорунан кэбистэ. Светлана, Варвара Алексеевна эмиэ наҕылыччы олорордуу тэринэн, өйүөлэрин хостообутунан бардылар.

— Ити таптал диэн дьиҥнээх олоххо төһө үйэлээҕий? Киинэҕэ, кинигэҕэ курдук «остуоруйаны» билэҕит дуо? — дии-дии Светлана барыларыттан аҕа саастаах, убаастыыр дьүөгэлэрин Варвара Алексеевна диэки ыйытардыы, хайаан да эппиэт эрэйэрдии көрөн олордо.

— Дьэ оччоҕо биһиги телевизор сериалын Вералаах Лидатын туһунан буолбакка, бэйэбит билэр чугас дьоммут дьылҕаларын, тапталларын кэпсэтиэҕиҥ. Сыллар ааспыттарын да иһин умнуллубат, дьиҥнээх таптал диэн баар быһыылаах ээ. Биһиэхэ, сахаларга, даҕаны ити көрөр бразильскай сериалларбытыттан уратыта суох романнар, тапталтан сылтаан трагедиялар истэ-көрө сырыттахха бааллар ахан. Кэнники кэмҥэ мин үөлээннээхтэрим, 60-ча саастаах дьон, урукку тапталларын кэпсээн тахсар буоллулар. Дьон тапталы сүрэхтэригэр уһуннук бүөбэйдээн илдьэ сылдьалларыттан хата бэйэм сөхтүм, —диэн Варвара Алексеевна кэпсээнин саҕалыыр.

— Варвара Алексеевна, кэпсээ-кэпсээ, наһаа интэриэһинэй дии, — Ирина быар куустан баран хатыҥ маска өйөнөн олорон, тыал кэллэҕинэ аргыый тэлээрэн түһэр араҕас сэбирдэхтэри ытыһыгар хомуйан, аргыый уоһунан үрэн салгыы көтүтэлии олордо.

— Былырыын саас арай биир үбүлүөйтэн элбэх буолан аргыстаһан дьиэбитигэр айаннаатыбыт. Дьиҥинэн, автобуска олоруохтаах

этибит даҕаны, соҕотох биир эр киһи аргыспыт айаҕа аһыллан, эмискэ тапталын туһунан кэпсээн сатыылаабыппытын билбэккэ да хаалбыппыт. Алта уонча саастаах, ыал аҕата билигин даҕаны урут күүскэ таптаабыт, ол эрээри сатаан ыал буолбатах кыыһын сааһын тухары умнубакка эрэйдэнэрин туһунан кэпсээн соһуталаата. «Бэйи эрэ, оччоҕо кэргэҥҥин таптаабат эрээри олорон кэллиҥ дуо?» диэн ыйытыылаах буоллум. «Мин кинини таптаабатаҕым, бэйэтинэн «актыыбынайдаан» кэргэн тахсыбыта. Оҕолонон-урууланан бардыбыт да, олордохпут дии. Дьиҥинэн урукку кыыспын кытта ыал буолуохтаах этим. Армияҕа барбытым кэнниттэн күүлэйдээбититтэн бэйэтин буруйданан буолумматаҕа. Мин таптыырым бэрт буолан бырастыы гынарга бэлэм этим. Кэлин олоҕор табыллыбатаҕа. Соччото суохтук сылдьарын көрсөн көмөлөһөн, өрө тарда сатаабытым да, истибэтэҕэ. Оннук сылдьан бу орто дойдуттан барбыта. Киһи дьиибэ буолар эбит, мин сүрэҕим син биир уоскуйбатаҕа. Хайдах эрэ киниэхэ майгынныыры көрдөөммүн, эмээхсиммиттэн кистээн туора-маары да хаамыталыы сырыттым. Суох, кинини таптаабытым курдук иэйиини билбэтим» диэн кэпсээбитэ.

Аны, биир киэһэ эмиэ өр көрсүбэтэх үөлээннээҕим төлөпүөннүүр. Инньэ түөрт уонча сыллааҕыта таптаабыт кыыһын, биллэн турар, кэлин атын киһи анала, элбэх оҕо ийэтэ буолбут тапталын анаан-минээн көрөөрү, көрсөөрү дойдутугар ыһыахтыы тиийэн баран, эдэр сааһын доҕоро эмискэ ыалдьан өлөн хаалбытын билбит. «Ыалдьарын истэн баран эрдэ эппэтэххин» диэн өссө миигин хомуруйуох курдук буолар. Мин хантан билиэмий, кинилэр былыргы тапталлара тыыннааҕын. Онно өйдөөн кэлбитим, оскуола үбүлүөйүгэр сырыттахпына Лия бу киһи туһунан бэркэ туоһуласпыттаах этэ. Ону эппиппэр киһим олох да иэдэйбитэ. Чэ, быһа тардан быктардахха итинник. Аны эһиги сэһэргээҥ, — Варвара Алексеевна халыҥ кууркатын сиргэ тэлгээн сытынан кэбистэ.

— Таптаһар дьон арахсаллара, субу холбоһуох сылдьан икки аҥы суолланаллара да түргэн буолар эбит этэ. Ити «Две судьбы» киинэҕэ курдук урут эмиэ биир дьүөгэм дьылҕата түөрэ эргийэригэр түбэһэммин бэйэм эрэйдэммиттээхпин, — Ирина үөһэ тыынан ылбыта.

— Дьэ эрэ, болҕомтолоохтук истэбит. Кыргытта-ар, наһаа үчүгэй дии! Бу күп-күөх, ып-ыраас халлаан, көмүс күһүн биир үтүөкэннээх күнэ! Биһиги буоллаҕына түөрт истиэнэҕэ хаайтаран таҥас сууйа олоруохтаах үһүбүт! Бэйэлэрэ буоллаҕына, бултуу бараллара кэллэҕинэ, эн саҥаҕын кумаар да дыыгыныырыгар холооботтор. Тугун кыһыытай ээ, таҥаһы дьэ кыһыны быһа сууйуллуо турдаҕа, сытан эрдиннэр, — Светлана кэргэнэ ойуурга аҕалымаары туорайдаһа сатаабытын санаан кыыһыран

умайыктанан кэлэр.

— Эйиэхэ махтал, Света, олох биир кэрэ түгэнин тэрийбитиҥ иһин. Чэ, маннык. Дьүөгэм Марина Володятынаан бэйэ бэйэлэрин сыһыаннарын төһө да дэриэбинэ дьонуттан кистээбиттэрин иһин, хайдахтаах истиҥник санаһаллара сирэйдэригэр-харахтарыгар көстө сылдьара. Иккиэн тас көрүҥнэринэн да үчүгэйдэрэ, бэйэ-бэйэлэригэр барсаллара бэрт этэ. Володя кыыһыттан аҕа буолан, оскуолатын эрдэ бүтэрэн Дьокуускайга үөрэнэ барбыта. Тыаҕа хаалбыт Маринатыгар сурук бөҕөтүн суруйара. Таптал нарын тылларын толору, иһирэх бэйэлээх суруктары Марина ардыгар миэхэ аахтарар буолара. Арай ол сырыттахпытына куораттан ким эрэ соһуччу кэпсээннээх кэллэ. Володя куоракка үөрэнэр, эмиэ биир дойдулааҕа кыыстыын табаарыстаһаллар үһү диэн. Ол да кэмҥэ Маринаҕа суруйарын тохтоппотоҕо эрээри, кэлин санаатахха арыый аҕыйаан барбыт эбит. Дьэ онтон сотору ончу даҕаны «Володя кэргэннэнэн эрэр үһү» диэн буолбата дуо. Соһуччу айматалаабыт, итэҕэйиэхпитин баҕарбатах сурахпыт сымыйа буолбатаҕа сымыйа буолбатаҕа көстөн тахсыбыта. Сотору Володя кэргэн ылан ылар кыыһынаан дэриэбнэҕэ кэлбиттэрэ. Марина барахсан ытаабытынан миэхэ сүүрэн кэлбитэ. Володятын көтөх муҥунан суруктарын илдьэ сылдьар этэ. Кыыспын наһаа да аһыммытым. Хайдах уоскутуохпун да билбэппин, киһим төкүнүйэ сылдьан ытыыр. Араастаан уҕарыта, тулуйа сатаан баран «Володяны киэһэ өрүс үрдүгэр ыҥырыахха. Саатар тугу эбит быһаардын дуу, хайдах…» диэтим. Атырдьах ыйын бүтүүтэ этэ. Киэһэ халлаан хараҥарыыта дьоммун көрсүһүннэрэн, аллараа кытылга атаартаатым. Бэйэм биэрэккэ киирэн сөп-сөп өҥөйөн көрөбүн. Өр кэпсэттилэр. Онтон эмискэ кыыһым ытыы-ытыы төннөн тиийэн кэллэ. Марина «Атын кыыһы кэргэн ылаары сылдьан миигин албыннаан маннык суруктары суруйар эбиккин» дии-дии суруктарын үҥүлүппүтун анарааҥҥыта хайыта тыытан кэбиспит. Бүттэхпит ол. Ол түүн утуйбатыбыт да кэриэтэ. Кыыһым «сибилигин өрүскэ киирэн түһэбин» дии-дии бара сатыыр, ытыыр-соҥуур. Ол аайы ийэм биһикки куттанан хайдах да буолуохпутун билбэппит. Сарсыарда эрдэ кытылга киирэн хайыта тыытыллыбыт суруктар лоскуйдарын хомуйан ылбытым. Аны, дьон булан ааҕыахтара диэн сэрэхэдийэн. Бу дьон ону баара ити курдук арахсан да баран, бэйэ-бэйэлэригэр тапталлара сойботоҕо. Марина дьиҥинэн олус үчүгэй киһиэхэ кэргэн тахсан, элбэх оҕолонон, ньир-бааччы ыал буолбута. «Две судьбы» киинэҕэ баар Вера курдук баай-талым олоҕу хааччыйар, кинини олус таптыыр киһиэхэ кэргэн тахсыбыта. Ол эрээри, көрүстэхпит аайы ытамньыйа сыһа-сыһа Володятын эрэ таптыырын туһунан кэпсээн тахсара. Испэр сөҕө да саныырым.

Кэлин Володятын кытта хаста да көрсөн кэпсэтэ сылдьыбыттар быһылааҕа. «Алҕаһаабытын билинэр, наар кэмсинэн тахсар» диэн тылламмыт этэ. Кэлин истибиппит, Володяҕа кэргэн тахсыбыт кыыс эмиэ наһаа таптаабыт үһү. Эрдэттэн Маринаҕа күнүүлээн бөҕө эбит, куоракка тиийэн күүскэ «эрийбитэ» дииллэр, — Ирина «дьэ туох диигит» диэбиттии дьүөгэлэрин көрөн олордо.

— Дьэ кинилэр барахсаттар «эриллибит» кыыска аккаастаабатах эр бэртэрэ буолан иһиэхтэрэ, — Светлана эр дьону мөҥүттүөх, куолулуох буолан истэҕинэ Тимофейын массыыната бу бирилэтэн уун-утары тахсан кэллэ.

Отонньуттар малларын-салларын хомунан, кураанах иһиттэрин ылан массыына диэки хаамыстылар. Массыынаҕа ким да тугу да саҥарбакка айаннаата. Арааһа, отон көрдөөн өрө-таҥнары хаамыыттан сылаалара киирэн дуу, таптал курус кэпсээннэриттэн мунчааран дуу, чуумпурары, бэйэ санааларын бэрийэри ордордулар быһыылаах.

Тимофей сотору-сотору аттыгар олорор кэргэнин диэки хараҕын кырыытынан көрөн ыла олорбута. «Эппэтэҕим дуо, отонуҥ ханна баарый» диир быһыылааҕа. Оттон Светланата ончу да хараҕын симэн олороро. Кини хараҕар табыллыбатах таптал хайыта тыытыллыбыт суруктара күһүҥҥү хахсаат тыалга оҕустаран кытыл устун тэлээрэ көтөллөрө, күүстээх тыалга түбэһэн киэҥ өрүс киэлитигэр киирэн сүтэн хаалаллара көстөн кэлэрэ… Оттон кулгааҕар өрүс биэрэгэр турар дьоҕус дьиэттэн тапталын таҥнарбыт доҕоруттан хомойбут, хоргуппут кыыс ытаан муҥнанара иһиллэргэ дылыта…