(Кэрэчээнэ)

Кэрэ Куо, Туйаарыма, саха аныгы кыыһа… Биһиги бу рубрикаҕа маннык ааттарга ханыылыы көрбүт, онуоха сөп түбэһэр дии санаабыт саха нарын кыргыттарын эһиэхэ билиһиннэриэхпит. Онон, бастакы геройбут — Алена Алексеева, “Мисс Якутия-96”. Кинини көрбүт эрэ барыта саха буолбатах, ханнык эрэ омук дии саныыра чахчы. Оччотугар эһиги олох сыыһаҕыт. Онуоха, матырыйаалы бүтэһигэр диэри аахтаххытына, итэҕэйиэххит дии саныыбын.
Төрдө-ууһа
Алена — куорат кыыһа. Ол эрээри, наһаа төрүт куорат диирбит эмиэ табыллыбата буолуо. Ийэлээх аҕата иккиэн тыа сириттэн, чуолкайдаан эттэххэ, Уус-Алдантан төрүттээхтэр. Ольга Юрьевна Дьокуускай куорат “Набережнай” олохтоох бэйэни салайыныы органын баһылыга, Алексей Иннокентьевич — чааһынай предприниматель. Алена ыал бастакы оҕото, 1979 сыллаахха кулун тутар 16 күнүгэр төрөөбүт. Иккис кыыс Ася СГУ юридическай факультетын 2-с курсун студентката.
Манна даҕатан эттэххэ, Алексеевтар ийэлэрин 90-с сылларга СГУ-га үөрэммит ыччат үчүгэйдик өйдүүр буолуохтаах. Ольга Юрьевна СГУ Культурнай киинин директорынан балай да өр кэмҥэ үлэлээбитэ. Ол саҕана Сэргэлээх, кырдьык даҕаны, чуҥкуйар диэни билбэт этэ. Сүрдээх энергичнэй, үлэһит, хайа баҕарар эдэр киһини кытта “эн-мин” дэһэр киһи. Кыыһа Алена эмиэ, мин көрдөхпүнэ ити өртүгэр ийэтин баппыт быһыылаах. Күлэн-үөрэн, бэрт эйэҕэс, кэпсэтинньэҥ киһи буолан биэрдэ.
Оҕо сылдьан
Алена оҕо сааһын эбээтин кытта ситимниир. Икки сааһыгар диэри “эбээ оҕото” буолан, тыаҕа сылдьыбыт. Онтон куоракка киирэн, аан бастаан оҕо садыгар барбытын билигин да умнубат. Сахалыы эрэ саҥарар буолан, “эрэйи” көрбүтүн санаан, сонньуйан ылла. Кини оҕо сааһын сырдык өйдөбүлэ — эбээтэ Елена Михайловна билигин 73-Їэ эбит. Сиэннэрэ оскуолаҕа үөрэнэр кэмнэригэр эмиэ куруук бииргэ олорон, көмө-имэ буолбут.
Улахан олоххо
Куорат 7 №-дээх оскуолатын бүтэрэн, тута СГУ омук тылын факультетын английскай салаатыгар киирэр. Быйыл бүтэрэр сыла. Уонна иккис үрдүк үөрэх хайаан да наада диэн, быйыл Санкт-Петербурдааҕы профсоюз гуманитарнай университетыгар юрист идэтигэр кэтэхтэн киирбит.
Алена инники идэтэ — филолог-тылбаасчыт. Бу идэни кини английскай тылы сөбүлүүр буолан уонна омук тылын факультетыгар тылы саамай үчүгэйдик тылбаас салаатыгар эрэ үөрэтэллэр диэн талбыт. Үөрэҕин, уопсайынан үөрэнэрин сөбүлүүр.
Инники идэтигэр сөптөөхтүк бэлэмнэнэр. Ол курдук, түгэн көһүннэр эрэ тылбаасчыт быһыытынан үлэлиир, бэйэтин бэрэбиэркэлэнэр. Былырыын “Саханефтегаз” тэрийбит V Аан дойдутааҕы нефтегазопровод эйгэтин проблемаларыгар аналлаах конференцияҕа тылбаасчыттаабыт.

Тэрилтэлэргэ суругунан тылбаастары оҥорор эбит. Ааспыт сылга, үөрэҕин практикатыгар “Северный форум” диэн тэрилтэҕэ тылбаасчытынан үлэлээбит. Бу сайын, “Азия оҕолоругар” эмиэ итинник эппиэттээх үлэни толорбут.
Юрист — эмиэ билиҥҥи олоххо наадалаах, саамай кылаабынайа, киһи быраабын көмүскүүр идэ диир Алена. Онтон икки үрдүк үөрэҕин бүтэрдэҕинэ, туох былааннааҕын, эрдэттэн кэпсиэн баҕарбат.
Туохтааҕар да күндү
Алена — ийэ. Күнэ-ыйа, быыкаайыга — кыракый кыысчаана Диана бу тохсунньуга 3 сааһын туолар. Оҕолонон баран, биир сыл академ ылан олорбут. Билигин оҕотун дьоно, эбээтэ көрсөллөр. Хос эбээтэ көрөр буолан, кыыһа сахалыы саҥарар эбит. “Сорох ардыгар нууччалаан да ылар, булкуйан-тэккийэн ону-маны син саҥарар” диэн эдэр ийэ оҕотун туһунан кэпсиир. Кини ийэ быһыытынан саамай улахан ситиһиитин хайаан да ахтан ааһар наадалаах дии саныыбын. Эдэр киһи диэтэххэ, оҕотун сааһын туолуор диэри бэйэтэ аһаппыт. Онтон ийэ үүтэ төһөлөөх күндүтүн, туһалааҕын бары билэбит. Бу эдэр ийэлэргэ үчүгэй эрэ холобур буолуон сөп.
Иллэҥ кэмигэр
“Иллэҥ кэммэр тугу баҕарар гыныахпын сөп” диир саха кэрэ кыыһа. Алена дьиэтигэр олорон ас астыыр, сороҕор иистэнэн, баайан да ылар, табаарыстарын, доҕотторун кытта иллэҥ кэмин атаарар.
16-18 Сааһыгар “Айыы Куо” мода театрыгар дьарыктаммыта. “Бу диэн биир, чопчу дьарыктаахпын диир кыаҕым суох”, — диир кини. Сайын ахсын төрөппүттэрин дойдуларыгар — Уус-Алдаҥҥа сылдьар эбит.
Алена саамай сөбүлүүр дьарыга — массыына ыытыыта. Икки сыллааҕыта автошколаҕа бэйэтин баҕатынан үөрэнэн, “В” категорияҕа провалаах. Онон куорат иһигэр массыынаны холкутук ыытар үһү. Ол эрээри бу кыысчааны массыыналаах дии санаамаҥ, билиҥҥитэ бас билэр көлөтө суох.
Алена Алексееваны биһиги концертары, араас мероприятиелары ыытааччы быһыытынан билэбит. Кини нууччалыы тылынан ыытар. Соторутааҕыта Опера уонна балет театрын художник-модельера Людмила Остапец айар киэһэтин ыыппытын үгүстэр билэр буолуохтааххыт. Маныаха эбэн эттэххэ, кини сыанаҕа хас да көрүҥҥэ дьарыктаммыт. Аан бастаан, 9-с кылааска үөрэнэ сылдьан Оҕо дыбарыаһыгар “Логос” театральнай студияҕа (сал. Альбина Львовна Габышева) киирбит. Онно 11 кылааһы бүтэриэр диэри сылдьыбыт. Бу кэмҥэ араас оруолларга оонньоон, сыанаҕа бэйэтин тургутан көрбүт.
Иллэҥ кэмигэр биир сөбүлүүр дьарыга — үҥкүү. Бэйэтэ үчүгэйдик үҥкүүлүүр. Дискотекаларга өрүү да буолбатар, сылдьар.
Алена быыс буллар эрэ, хаһыат ааҕарын ордорор. Куорат, республика хаһыаттарын. “Онтон уус-уран литератураны, билиҥҥи кэмҥэ солото суох буолан, аахпаппын” диир.

Ол гынан баран, хас биирдии киһи курдук, сөбүлүүр суруйааччылардаах. Нуучча литературатыгар — Михаил Булгаков, омук гиэнигэр — Оскар Уайльд. Ордук психологическай, философскай ис хоһоонноох кинигэлэри ааҕар. Холобур, Зигмунд Фрейд, Фридрих Ницше суруйууларын. “Мин санаабар, ааҕыы киһини сайыннарар” диэн этэр.
Уонна, биллэн турар, эдэр киһи быһыытынан, таптыыр киһилээх.
Стиль, косметика, музыка…
Таҥаска. Күннээҕигэ, холобур, үөрэҕэр Алена бэйэтигэр барсар, практичнай, сылаас буоллун диэн принциби тутуһар. Хайаан да сыаналаах, күндү буолуохтаах диэн буолбатах. “Онтон бырааһынньыктарга, мероприятиеларга баҕас дьэ таҥнабын” диэн күлэн, үрүҥ тиистэрэ кэчигирэһэллэр. Ол аата кини түбэлтэтигэр сөп түбэһиннэрэн диэн этэр. Маннык түгэннэргэ кэтэр таҥастара барыта анаан тигиллэр эбит. Сүрүннээн Людмила Остапец тигэр. Сороҕор бэйэтэ тигэн, баайан кэтэр.
Баттахха. Бырааһынньыктарга, араас мероприятиеларга баттаҕын бэйэтэ бэринэр. Онтон уопсайынан прическатын стилист Алексей Семенов оҥорор эбит.
Бэйэни көрүнүүгэ. Косметикаҕа сөбүлүүр фирмата — BOURJOIS, LUMENE, AVON, Clinique. Духита — “Envy”, Gucci фирма, Италия.
Музыкаҕа сыһыана. Музыкаҕа сыһыана, бэйэтэ этэринии, араас. Дискотекаҕа — үҥкүүлүүргэ сөптөөх музыканы ордорор, онтон сөбүлээн истэр ырыалара: омуктууга —”Red Hot Chilli Peppers” бөлөх ырыалара, Madonna, нууччалыыга — Мьюзик-холл, Мумий-Тролль, Валерия, сахалыыга — Игорь Егоров, “Туймаада” вокальнай ансамбль.
Алена чөл олоҕу ордорор. Республикабыт билиҥҥи политикатын биһириир. “Ыччат наһаа арыгыга, пиибэҕэ оҕунна, ордук тыа сиригэр” диэн санаатын үллэстэр.
Ыччакка баҕа санаата. Алена Алексеева этэринэн, ыччат сарсыҥҥы күнүн саныахтаах, тугу, тоҕо гынарын билиэхтээх, сөбүлүүр дьарыктаах буолуохтаах. Саамай кылаабынайа — бэйэтин уонна тулалыыр дьонун убаастыахтаах. Уонна төрөөбүт дойдутун таптыахтаах. Кини саха ыччатыгар итини барытын баҕарар.
Хаартыскаларга: Алена Алексеева бэйэтэ уонна оҕотунаан.

Светлана Аммосова
2000 сыл