Аудиота:

    Бу мин кэпсээммэр кэпсэммит казах кыыһын олоҕун, бэйэтин кэпсээниттэн уонна бэйэм эбэн кэпсээн суруйарга сананным. Тоҕо диэтэргит аахпыт, сорох дьон кыыһы сиилээн үөҕэр дьон баар. Бу киһи олоҕор билбэтэ көрбөтө элбэх. Ол бу араас быһылааннар буолалларын, ким тымтыктанан көрбүтэ баарай?. Ол эрэн оннук дьон баалар эбит диэх айылаах буолан тахсар…
Саастаах полковник киһитэ төрүүр дьиэҕэ бэт ыксалынан сүүрэн кэллэ. Балыыһа кирилиэһин тахсарыгар кыратык тохтуу түһэн, " Уол эрэ буоллун" диэн аллаах таҥаратыттан көрдөһөн ылла. Киирбитигэр кимиэхэ кэллигит диэн сиэстэрэ кыыс ыйытан, сурунаалы өҥөйөн көрөн баран.
-Кыыс, 3200 киилэ. 53 сантиметр- диэн сурунаалын сабан кэбистэ.
-Алҕаһаабатыгыт ини?
-Бүгүн эһиги эрэ эмээхиҥҥит төрөөтө, онон алҕаһыыр суох курдук-мичээрдиир сиэстэрэ кыыс.
Эмиэ кыыс, икки инники оҕолоро эмиэ кыргыттар, бу сааһыран баран оҕо үөскээбитигэр төһөлөөх уол буоллун диэн таҥаратыттан көрдөспүтэ буолуой. Ийэтэ эмээхсин кыыс буоллаҕына миэхэ биэрээр диэн эппитэ. Кыыс буоларын билэ билэ эппэтэх. Оо ийэм бархсан, бу кырдьар сааһыгар оҕону сатаан көрүө, оҕолуо дуо. Чэ кэлбит оҕону атын дьоҥҥо биэрэрдээҕэр, син бэйэм аттыбар сырыттын. Билигин бэйэтин эмээхсинигэр кыыһы эбэтигэр биэрэрин хайдах эмэ гынан этэр ини. Бу быһылан 1955 сыл сайына этэ.

-Эбээ…кини баран хаалла дии-диэн ытаабытынан Алтын кыыс оронугар олоро биэрдэ.
-Ким барда, туох буоллуҥ бу?-диэн ыйытар эбэтэ.
-Кини барда дии…
-Ким барда диибин ээ, ким?
-Онтон кини барда дии.
-Оҕом сыыһа, тугу тугу этээхтириҥ эбитэ буоллар.
Биирдэ эбэтэ сиэнин Алтын баттаҕын тарыы олорон этэр.
-Сиэним барахсан, билигин мин тугу этэрбин саҥарбакка болҕойон иһит. Инникигин көрүүлэн түһүө этим.
Оҕом барахсан ыарахан да олох күүтээхтиир эбит эйиигин. Уоттаах сэрии…дьоло суох эрдэнии…Ол эрэн, тапталгын көрсүүһүгүн…эдэр, эйигиттэн таһымныы эдэр онтон оҕолонууһугун…Ити түүлгэр ол бархсан көстөөхтөөн эрдэҕэ. Бу биһиэхэ итинник дьылҕа хаан бэриллэн билэн эрдэхпит барытын-диэн кыыһын баттаҕын тарыы тарыы, ытаан хараҕын уута саккырыы олорбута.

Кыыс улаатан аҕатын туйаҕын хатаран, байыаннай идэтин талбыта. Медик үөрэҕин бүтэрээт прапорщиктары үөрэтэр оскуолаҕа үөрэнэн, связист-радист диэн идэлээх Афганистан сэриитигэр, баҕа өттүнэн барбыта.
8 киһилээх, байыаннай разведка этэрээтэ Афган хайаларыгар тахсыбыттара. Командирдара үрдүк уҥуохтаах бөҕө таҕа көрүҥнээх майор званиялах Сергей диэн киһи. Ону таһынан эдэр саҥа байыаннай үөрэҕи бүтэрбит казах уола Серик диэн баара. Биир дойдулаахтар бииргэ тутуһа сылдьыбыттара. Биир күн душманнар тоһуурдарыгар

түбэһэн, аҕыс киһиттэн үһүөн эрэ тыынаах хаалбыттара. Сергейдаах, Серик улаханнык бааһыран сыталлара. Командирдара Сергей икки атаҕар бааһыран хаана тахсарын нэһиилэ тохтоппута Алтынша. Онтон биир дойдулааҕа Серик эр киһи сэбэ баар сиригэр таптаран, ыһыы хаһыы буолан ыарылана сытара. Эдэр кыыс оҕо ону хайдах гыныан билбэккэ ытыы ытыы олордо. Онтон эр ылынан, баһырыытын көрөөрү арыйа баттаата. Онтукайа улахан бааһырыы буолан кыа хаан буолан, туга да хаалбатах этэ. Син оннон манан бэрэбээскэлэн кэбиспитэ. Уол төһө да ыарытын иһин, эдэр кыыстан саатан хараҕын кистии туттара.
-Туох эмит хаалбыт дуо?-диэн бэйэтин тылынан кыыстан ыйытта.
-Суох -диэн кыыс биир тылынан эппиэтээн кэбистэ.
Рацияннан бөртөлүөт кэлэн ыларыгар ыҥырбыттарыгар. Заданияҕа сылдьар, босхолоннохторуна тиийиэхтэрэ диэн эппиэтээтилэр. Үс күн онно сытан дьоннорун ыарыылаата. Командирдара элбэх хаанын сүтэрэн сотору сотору өйүн сүтэрэн ылаттыыр. Серик наар ытаан тахсар.
-Ким билигин миэхэ ойох тахсыай, маннык эчэйиилээх сэбэ суох киһиэхэ. Бу кэриэтин өлбүтүм ордук этэ. Алтын бэстилиэккинэн миигин салҕаан кэбис, көрдөһөбүн. Сордоомо оннук гын. Хаана баран өлбүтэ диэҥ буоллаҕа дии-диэн хаста да көрдөстө. Кыыс уолу наһаа аһынан, аны бэйэтин тугу эрэ гыныа дии санаан уолга эттэ.
-Мин эйиэхэ ойох буолуом, онон ол бу буолума -диэн уоскутта Серигы.
-Оо…дьолоох да киһигин Серик -диир итини истэ сыппыт Сергей.
-Бу мантан ыла Алтынша эн мин хаан уруу балтым кэриэтэ буолаҕын. Өскөтүн тыыннаах хаалар түгэннээх буоллахпытына, эн тугу көрдөспүтүн барыта баар буолуо. Бу хааннаах илиибинэн андаҕар тылбын этэбин. Серик эн туоһу буолаҕын мин андаҕарбар -диир Сергей.
Ити быһылаан иһин Алтынша Кыһыл Сулус уордьанын кытта За Отвагу медалынан наҕыраадаламмыта. Хайа тымныы түүннэригэр дьонун аралдьытаары кыыс бэйэтин көрөр түүллэрин кэпсиир.
“Наар биир эдэр уолу төһөөн көрөбүн, үс төгүл көстөр. Туох эрэ иһитин кууһан турар уонна миигин көрөр. Иккиһигэр бытыгын имэринэр курдук айаҕын сотто олорор. Үсүһэ хомойбут баҕайытык туттан миэхэ илиитин уунар, ыҥырар курдук. Уонна барыта сүтэн хаалар. Онтон наһаа хомойон ытаан уһуктабын наар.”
-Серик ол түүл уола кэллэҕинэ балтыбын биэрэн ыытыаҥ дуо?-диэн ыйытар Сергей Сериктан.
-Билбэтим, ол күн дьыл бэйэтэ билиэ.
“Онтон оҕо хаалларан баран хаалбыт диэн ыксыыбын аҕай, төттөрү таары сүрэкэлиибин ол уолу көрдөөн -диэн салгыы кэпсиир Алтынша.
-Да, дьикти түүллэри төһүүр эбиккин балтым барахсан. Серик балтыбын хаһан да атаҕастыыр буолаайаҕын эрэ, ойох ылар буоллаххына. Кэпсэтии атын буолуоҕа-

диэн Сергей ыарыытын тулуйа сытан күлээхтиир.
-Эс, хайаан мин атаҕастыахпыный.
Бү түгэн 1980 сыллаахха күһүн буолан ааспыта.
1985 сыл сааһыгар командирдара Сергей Приморье биир байыаннай чааһыгар ананан, Сериктаах Алтыншаны бэйэтигэр ыҥыран ылбыта. Онно баар офицердар кыыһы Командир көрсүүтэ дии саныы көрсүбүттэрэ. Кыраһыабай баҕайы эдэр кыыс көрүҥнээх кэлээт баҕарбытынан сылдьара. Көҥүл таптаабыт сиригэр сылдьара. Биир күн Мартынов диэн капитан Алтыншаны кууһан ылан сыллыы сатаабыта. Кыыс кинини тиэрэ анньан баран атаҕын ыкка ардыгар сыыһа тэбэн ылбыта.
-Эн син биир миэнэ буолуоҥ-диэн ырдьаччы күлбүтэ.
Олунньу 23 күнэ буоларыгар сарсыарда офицердар бары параднай таҥастарын кэтэн плац таһыгар баар табаахтыыр сиргэ мустан турдахтарына. Командирдара Сергей кыттыспыта ол турдахтарына КПП диэккитэн Алтынша иһэр этэ. Кыыс параднай форматыгар Кыһыл Сулус орденын, Отвага мэтээлин илинэн кэлбитигэр. Баар офицердар бары соһуйа да убаастыы көрсүбүттэрэ.
-Табаарыс офицердар, мин Ангел хранителым бу бэйэтинэн тиийэн кэллэ. Кини онно суоҕа буолар былыр үйэҕэ өлбүт буолуо этим. Бары истиигитигэр этэбин оскөтүн балтыбын ким эмэ атаҕастыыр сэниир баар буоллаҕына. Ханнык да ааттаах суоллаах буолуҥ, сүнньүгүтүн булгу эрийтиэҕим, ол курдук өйдөөҥ-диэн тула өттүн кэрийэ көрдө. Мартынов капитан кутталыттан сүрэҕэ тохтуу сыыста. Өскөтүн кини кэбилэммитин биллэҕинэ сүнньэ булгу эриллэрэ хаалла. Иэдээн буола илигинэ кыыстан бырастыы көрдөстөҕүнэ табылыыһы, эчи куталын. Бу кыыһы сэнии көрбүтэ отойун да герой кыыс буолан биэрдэ дии. Оннук гынан Алтыншаны соҕотохтуу тутан ылан, ааттаһыы бырастыы тылларын эппитэ. Кыыс мичээрдэн баран сөп, бырастыы гынабын диэбитэ. Бүгүн кэпсиир санаа баара командирбар, хата успейдаан сыыһаҕын билинниҥ диэбитэ.
1986 сыл бүтүүтэ киинэ ыскылаатыгар үлэлии сылдьан биир күн, түүлүгэр көрөр уолун көрөн наһаа да үөрбүтэ уонна долгуйбута. Биир байыаннай чаастан киинэ ыла кэлбит эдэр солдат уола били түүлүгэр курдук киинэ баанкатын кууһан туран кинини көрөн аҕай турар этэ. Ол кэмҥэ киинэ бытаардан көрдөрөрүн курдук бытааннык көстөн ааспыта. Итэҕэйбэккэ хаста да эргиллэн уол диэкки көрүтэлээн ылбыта. Чахчы кини түүлүн уола турара. Наһаа долгуйан, ыксаан туох буола турарын умнан уолу көрөн тубута. Онтон дьэ өйүн тутан, хантан кэлбитин долгуйа долгуйа ыйыпыта. Сүрэҕэ өлөхсүйэ тэбиэлээн, кини…кини дииргэ дылыта. Иһигэр наһаа үөрэн, уолу олох кууһан ылан сыллыан ууруон баҕарталаан ылбыта. Нээһиилэ туттумута, бэйэтэ да сааппыта. Уол киинэтин ылан барбытын кэннэ, кутуйаҕын

сүтэрбит куоска курдук төттөрү таары хаамыталыы сылдьыбыта. Ханнык чаастан кэлбитин суруммутун хаста да ылан көрбүтэ. Өрүтэ ыһыытаан бу сырсан ылыахтыы таска хаста да тахса сылдьыталаабыта. Үлэтин дьиэтин таһырчы умнан кэбиспитэ.
Илии баттабыт уруучукатын ылан баҕар сыта хаалбыта буолуо диэн ылан сытырҕалаан көрбүтэ. Тиийэн сиэркилэҕэ сирэйин хараҕын көрүммүтэ. Төһө үчүгэйбин таба көрдө дуу суох диэн санаалар кииртэлээн ылбыттара, эбэтэр сөбүлээбэтэ дии санаан эмиэ ылла. Ол эрэн кинини көрөрө дии, наһаа ымсыырбыт харахтарынан батыһыннара маныыра. Сүрэҕиҥ бэйэтэ таайыаҕа, аналыҥ буоларын мүлчү көтүтүөҥ диэбитэ дии эбэтэ. Ама ити кэннитэн биһиги көрсөр түгэммит бүттэ дуо?. Хайдах эмитэ гынан, манна хайаан да кэлэрин толкуйдуохха наада. Тугу гынабын, тугу толкуйдуубун диэн өр соҕус толкуйдаан олордо. Онтон ойон туран киинэ баанкаларын хостотолоон ылан булкуйан киирэн барда. Санаабыт санаата сатаннаҕына, кинини көрүө этэ буоллаҕа. Табылыннар хайдах, мүччү тутуо суох этэ. Тулуйан көһүтүөххэ эрэ наада. Кыыс санаатын сиппиттии эмиэ сиэркилэ иннигэр кэлэн сирэйин көрүннэ. Бэйтин бэйэтэ билбэтэ, тэтэрэн хаалбыт иэдэстэрин ытыһынан тупахтаан ылла. Дьиҥэр эттэххэ бу баччааҥҥа диэри кини кыыс дьолун билбэккэ кыыһынан сылдьара. Хараҕын симэн уолу санаан ыллаҕына, сүрэҕиттэн итии сүүрээн аллараа иһин түгэҕэр тиийэн сүтэн хаалара. Миигин саастаах диэн көрбөтө ини диэн санаан эмиэ сиэркилэтигэр тиийэн көрүнэ турбута.
Бээтинисэ күн чаастан киинэ ылар күннэрэ тиийэн кэлбитэ. Куоттарыам дуу диэбитти үлэлиир сиригэр эрдэ тиийэн, хас аан тыаһаатаҕын аайы дуоһуйа манаабыта. Чаһыы уон биири ааһыыта майор киирэн иһэрэ көһүннэ, эмиэ атыттар кэллэхтэрэ дии санаан истэҕинэ сүрэҕэ билбиттии бибигирээн киирэн барбытыгар эргиллэн көрбүтэ, бу кэлэн мичээрдии турарын көрөн үөрүүтүттэн, УОЙ диэн ылбытын бэйэтэ билбэккэ хаалла. Сирэйэ итииннэн тэтэрэн барбытын ытыһынан саба туттан сиэркилэ иннигэр хааман тиийэн баттаҕын көннөрүммүтэ буолан кубулунна. Киинэлэрин биэрэ туран уолу хас хамсаныытын барытын таба көрөн өйүгэр хатыы турда.
-Табаарыс майор миэхэ, бу солдаты көмөҕө биэриэҥ дуо. Киинэлээх баанкалары наардыырга көмөлөһөөччү наада.
-Ол төһө күҥҥэ нааданый, үлэһит?
-Икки эҥин нэдиэлэ…
-Суббота, баскыһыанньа киинэ көрдөрөр. Понедельник күн киинэ аҕалан баран, үргүлдьү үлэлии халыаҕа.
-Оччоҕо эһиэхэ мин саҥа, үчүгэй киинэлэри анаталыам этэ бо.
-Хата оннук буоллаҕына, дьэ бэт.
Ити тухары кыыс уолу таптаабыт хараҕынан маныы турда. Хас хамсаныытын туттарын хаптарын. Уол да киниттэн хараҕын араарбат,

арааһата сөбүлүү көрөр быһылаах. Дии санаан Алтын уолга мичээрин хаста да быраҕан ылла. Ким да суоҕа буоллар уолга тиийэн кууһан ылан уоһуттан сыллаан ылыах баара дии санаата.

Күүтүүлээх күнэ дьэ тиийэн кэлбитэ, кыыс долгуйан сассыардаттан оҥостон бэйэтин көрүммүтэ убаммыта. Үөрүүтүттэн атаҕа сири булбакка көтөр эйгэҕэ сыдьыбыта. Эрэ ону таба көрөн.
-Бу эн туох буоллуҥ, олох тэтэрэн кыыс оҕоҕор түспүт курдуккун дии?
-Мин билигин да кыыспын дии
-Кырдьык оннук, наһаа кэрэ сэбэрэҥ киһини ымсыырдар.
Күүттэххэ бириэмэ барара уһунуун, өскө кими эрэ кэтэһэр буоллаххына. Арай кэлбэтин, туох эмит буолла дуу. Хайдах эмит гынан билбит киһи диэн ыксаан ылыталаата. Кэмниэ кэнэҕэс уола бу мичилийэн киирэн кэллэ.
Алтынша уолга тиийэн.
-Нааһа да өр, күүттүм-диэн баран дорооболоһордуу илиитин уунна, уол кыыс илиитин хаба тардан ылан өр баҕайы убулаан сылаан ылла.
-Бэйэм даҕаны ыксаан нэһиилэ тулуйдум, эйиэхэ кэлэ охсоору.
-Чэ кэл, олорор хоскун көрдөрүөм, уонна тугу үлэлииргин -диэн батыһыннаран тиийэн кыра кладовкаҕа наара барыгар олорунан кэбистэ. Манна утуйаҕын диэн баран наараны имэрийэн ылла. Иһигэр манна утуйуохпут, таптаһыахпыт диир тыллар элэс гынан аастылар.
-Аһыыр аскын, мин бэйэм аҕалыаҕым. Эн миэхэ оҕо буолаҕын диэн уолу төбөтүттэн имэрийтэлээн ылла. Сыллаан уураан барыах санаатын нэһиилэ кыана тутунна. Үлэлиир сирин көрдөрөн тугу гыныахтааҕын кэпсии сылдьан хаста да үрдүгэр саба түһэ сыыста. Киэһэтин ас астаан аҕалан аттытыгар олорон уолу көрөр, астынар иһигэр итии сүүрээн бэйэтэ ирдиир курдук уолга дьулуһар. Ону кини баар суох күүһүнэн тулуйар. Баҕар уолу соһутан, куттаан кэбиһиэм дии саныыр.
Оҕонньоро командировкаҕа барар буолбутун истэн, наһаа да үөрэ иһиттэ. Оччоҕо оҕобор ойуо этим дии санаан. Оҕонньорун поездка атааран баран, киэһээ хойут да буолбутун иһин үлэлиир сиригэр ыстанна, аара баран иһэн маҕаһыыҥҥа киирэн кыһыл вино ылан ааста.
Тиийбитэ уола үлэтин үлэлии сылдьар этэ.
-Оҕонньорбун командировка атаардым…Онон эн миэнэҕин дии уолун кэлэн сирэйиттэн, төбөтүттэн имэрийтэлээн ылар. Киэһээ үлэлээн бүппүтэрин кэннэ коморкаҕа киирэн сумкатыттан, аҕалбыт аһын кытта винотут хостоон таһааран остуолга ууран кэбистэ. Уол аһаан бүтэрин кэтэһэ таарыйа винотун арыйтаран стакааҥа куттаран. Кыратык сыпсарыйан иһэ олорон, уолун имэрийэ көрөр.
-Мин бүгүн эйиэнэ буолабын, эн миэнэ. Манна эйигинниин хонобун диэн эппитин бэйэтэ да соһуйа истэн хаалла. Ким эрэ атын киһи саҥарарын курдук бэйэтэ да билбэтэ. Уол Алтынҥа кэлэн уоһуттан сыллаан уураан барда, кыыс ырбаахытын тимэхтэрин

сүөртэлээн түөстэрин сыллаан отойун да өй мэй баран кыраай халлааҥҥа көтүттэ. Кыыс уолу бэйэтигэр сыһыары ыбылы кууһан ылан ыксары тарта. Онтон биирдэ өйдөнөн көрбүтэ били түүлүгэр көрбүт түгэнин өйдүү биэрдэ. Уол уостарын астыммыттыы сотто олорорун көрөн.
-Тохтоо…тохто ол түгэн бу баар эбит…-диэн баран уолун ураабытынан бэйэтигэр сыһыары тарта -Тапталым эн эбиккин ээ, өр да көһүттүм эйигин мин кыыһынан сылдьыбытым дии, эйигин күүтэн. Оҕонньорбор аһынан эрэ тахсыбытым биһиги бу курдук таптаспаппыт ээ. Эн мин бастакы билбит эр киһим буоллуҥ, оҕом барахсан…дии дии өр да сыллаата уураата. Төһөлөөх элбэхтэ итинник таптаспыттарын ааҕан сиппэккин. Икки өтүттэн баҕаран туран имэҥ алыптаах абылаҥар куустаран. Эдэр уол оҕото уонна сааһыран эрэр кыыһынан сылдьыбыт кыыс чүөчэ.
-Алтын дьон манна арааһы кэпсииллэр…ол кырдьык дуо?-диэн Серик ыйытта.
-Дьон кырдьыгы кэпсиир, кистиирим суох.
-Оччоҕо онтон хайдах буолабыт?
-Били кэтэспит уолбун дьэ көрүстм түүлүм уолун, хайдах да гынан туттуматым. Кэтэспитим өрө бэрт буолан эбитэ буолуо. Арахсыаххын баҕарар буоллаххына арахсыахха. Мин да кыыс оҕото дьолун амсайбытым билбитим туох куһаҕаннаах үһү.
-Онтон мин…хайдах буолабын эйиигинэ суох?
-Эппитим курдук, уол миэхэ оҕо оҥорон күндүлээбит. Оҕобун төрөтөбүн. Ол эрэн уол наһаа оҕото бэт бэйэтэ…
-Эйигинэ суох, миэхэ олох суох ону эн билэҕин. Арахсан барар буоллаххына, били ситэри оҥорботохпун оҥорорбор тиийэбин. Ол иннигэр суолбун быһа хаампыт уолу тутан эппиэттэтиэм.
-Өскөтүн уолу тугу эмит гынар, сойуолаһар буоллаххына миигиттэн да бу төрүү да илик оҕону суорума суоллуоҥ, ону өйдөө…
-Бу алдьархайы даа…
-Серик мин ити оҕоҕо, уолга диир быһыым олоҕун алдьатаары гыммаппын. Дойдубар баран оҕолонон олоруом.
-Алтын, оччоҕо арахсыбакка бииргэ дойдулуох. Оҕону бэйэм оҕом курдук көрүөм бэйэм ааппынан суруттаран.
-Серик ыксаама, сыта тура толкуйдуу түһүөм, онтон быһаарыныыбын ыллахпына этиэҕим.
-Серик мин маннык этиилээхпин. Быһаарынным дойдулуохха, оҕо эн ааккынан суруллуннун. Өскөтүн уол оҕо төрөөтөҕүнэ оҥорбут аҕатын аатынан ааттыаҕым. Кыыс буоллаҕына бу олоххо таптал диэн дьиҥнээхтик баар эбит диэн Любовь диэн ааты биэрэрбин утарыа суоҕум диэн тылгын биэр.
-Ону бэйэҥ билэҕин, миигин эрэ быраҕыма. Мин эйиигин син биир таптыыбын Алтын.
-Чэ бэт оччоҕуна. Мин командирбытын Сергейы кытта кэпсэтэн кэллим, туох баарынан барытын кэпсээтим. Барытын өйдөөтө, уонна барарбытын сөбүлэстэ. Оҕоҕо төрөөтөҕүнэ крестынай аҕа эбэһээт буолабын дии хаалла. Бу суругу киниэхэ илдьэн биэрээр. Уонна ол бу буолан кэбилэнэ сылдьаайаҕын.

Миигин билэҕин. Атаара эбэһээт кэллин, сүрэҕим тапталын кытта быраһаайдаһыам этэ.
-Сөп, барытын толоруом.
Вогзалга тиийэн уола кэлэн, кинини көрдүү турарын көрөн суптуу хааман тиийбитигэр.
-Хайа эн эбиккин дии, билбэтим дии. Формалаах эрэ сылдьаргын көрбүтүм, уонна…
-Уонна сыгынньах -диэн күлэн сыһыгыраабытым. Бархсаным оҕом сыыһа өссө кыччаабыт курдук этэ. Оҕобун наһаа аһынан оҕолуу бобо тутан ылан сүүһүттэн сылаан ылбытым. Онтон туттуммакка уостарыгар түспүтүм ол биһиги бүтэһик ураһыыбыт этэ. Уонна бүтэһик үһүс түүлүм түгэнэ

Итинник олоххо буолан ааспыт кыл түгэнэ, өр кэтэһиилээх таптал буолан ааспытын. Эһиги ааҕаачылар сиилээмэҥ да сэмэлээмэҥ. Бу кыракый кэмнээх олохпутугар араас барыта буолуон сөп.

СВО. Украина. Суор Уола