Аудиота:

1994 сыллаахха, күһүн, Майаҕа командировкаҕа сылдьан Петр Семенович Оконешников диэн Павловскай сэлиэнньэтин олохтооҕун кытта билсибитим. Кини үгүс кэпсээннээх, сэһэннээх киһи быһыылааҕа, ол иһин хонукпутугар хойукка диэри үгүһү кэпсэтэрбит. Ол онно истибит икки түбэлтэбин бүгүн ааҕааччыларга тиэрдэбин.
— Кыра кылааска үөрэнэ сырыттахпына, ийэм эмискэ ыалдьан өлбүтэ. Биһиги бииргэ төрөөбүттэр хас да уол этибит, бары аҕабытын кытта бииргэ олорорбут. Мин саамай кыралара этим.
Бэс ыйа ааһан от ыйа үүммүтэ. Ол күн, аҕабыт отугар барбыта. Биир убайым, таһынааҕы ыалбыт уолларын кытта чугас күөлгэ сааланан-саадахтанан кус оҕолуу диэн тэбиммиттэрэ. Атын убайдарым эмиэ ханна эрэ баран, дьиэлэригэр суохтара. Мин соҕотоҕун хаалан, тэһийбэккэ ороммор тиэрэ түһэн кинигэ ааҕа сыппытым. Ити күрүлүүр күнүс, эбиэт иннинэ этэ.
Төһө өр аахпытым эбитэ буолла, хос аана аһыллыбытыгар көрө түспүтүм, ийэм түөһүгэр диэри быган туран, кустуу сылдьар убайым оронун тонолуппакка көрөн турбахтаат хос аанын сабан кэбиспитэ. Итиэннэ атаҕын тыаһа тахсар аан диэки суугунуу турбута.
Мин хас да чыпчылыйыы түгэнэ сыппахтыы түһээт, ийэм кыһын өлбүтүн, онон хайдах да хоһу өҥөйүө суохтааҕын санаан кэллим, куйахам күүрдэ, эт-этим тымныйталаан ылла. Ороммуттан ойон туран, хоспуттан тахсыахпын куттанан, түннүгү тиэрэ анньан таһырдьа былдьастым. Сиргэ үктэнээт аҕам оттуур сиригэр буут биэрдим. Оччолорго оттуур сирбит сэлиэнньэттэн чугас этэ, аҕабар аҕылаан-мэҥилээн тиийэн тугу көрбүппүн түөрэ кэпсээтим. Кутталбыттан сап-салыбыраспын.
Оччону истэн баран аҕам туруо дуо, иккиэн дьиэбитигэр бардыбыт. Тиийэн дьиэбит иһин кэрийэн көрдүбүт, ким да киирэ сылдьыбыт суола-ииһэ, сибикитэ биллибэт. Туох да тыытыллыбатах.
Оннук муна-тэнэ туран, түннүгү көрө түспүтүм арай ыалбыт аҕата сүүрэн иһэр эбит. Дьиэҕэ киирээт, ынырык сураҕы иһитиннэрдэ. Кустуу сылдьан алҕас сааны эһэн кини уола атаҕын тоһуттарбыт, мин убайым өлбүт.
Оччо алдьархайы истэн баран туруохпут дуо, милицияҕа тыллаан, хаһыа да буолан тиийэн убайбын аҕаллыбыт. Ол буола сырыттахпытына, атын ыалбыт эһэлэрэ кэлэн аҕабын таһырдьа ыҥыран таһаарда. Мин аҕабыттан харыс да сири хаалбаппын, батыһа сылдьабын. Таһырдьа тахсаат оҕонньор аҕабар эттэ:
— Дьэ, тугун дьиибэтэй, эмээхсиниҥ олох илэ көһүннэ, бүгүн күнүс кэлэн түннүкпүтүн илэ тоҥсуйда. Олус бэккиһээн сылдьабыт. Итинэн тугу этээри дуу, сэрэтээри дуу гынар буоллаҕай?
Ити киэһэ, аҕам ийэм уҥуоҕар тиийэн хатыҥ ураҕаһы анньан кэлбитэ. Дьону сүгүн олорт, көстүмэ-биллимэ, куттаама диэн саҥалааҕа.
Күһүн, ийэҕит кэлэн түннүкпүтүн

тоҥсуйда диэбит ыаллар эбэлэрэ ыйанан өлбүтэ. Мин ийэм тыыннааҕар көннөрү дьонтон туох ду уратыта суоҕа. Кэлин кинини илэ хаһан да көрбөтөҕүм.
П. С. Оконешников кэпсээнэ киһини элбэхтик толкуйдатыан сөп. Айылҕаҕа туох-туох буолбатаҕай?

Дмитрий ФИЛИППОВ.
2000 сыл