Эрханнаах Сахаайа оскуолаҕа сылдьыахтарыттан доҕордоһоллор, кэнники саастарын ситэн тапталга кубулуйан иккиэн холбоһон ыал буолуохтарын баҕараллар. Биирдэһэ орто, иккиһэ үрдүк үөрэхтэрин да бүтэрдилэр.
Ол эрээри кыыс дьоно Эрханы күтүөт гыныахтарын баҕарбаттар. Төрүөтэ диэн бу оҕолор төрөппүттэрэ өстөһөллөрүттэн диэн сэрэйэллэр. Эрхан Сахаайаны ыйыта тиийбитин батан кэриэтэ ыыппыттара. Эбиитин кыыс убайдара моһуогуран кырбыы сыспыттара.
Ол кэннэ Эрхан Сахаайатын кистии - саба көрсөр. Оҕуруоттарыттан оҕурсуу уораары гыммыт киһи курдук күрүөлэрин өҥөҥнүүр. Онтон төттөрү куотан баран иккиһин кэлэр. Саатар ыттара үрэн ньаҕыйар. Дьэ эрэй диэтэҕиҥ. Оттон Сахаайа эмиэ тапталлааҕын көрсө тахсарыгар эмиэ сылтаҕа элбиир. “Маҕаһыыҥҥа барабын “диэн тылланар. Үксүн ынах көрдүү барарыгар уолунаан көрсөллөр.

" Бу ынахтар бүгүн тоҕо эрэ, хойутаатылар! "

" Ити кыыс тоҕо эрэ ынах көрдүүрэ элбээтэ, уонна мэлдьи хойут булбут аатырар! "

" Били Саабынаптар уоллара ханна эрэ кэтии - маныы, сыбыытыы сылдьар ини . Атаҕын кыбытыахха наада! " - дьоно мөҥүттэллэр.

" Хотуой ынахтары хойутаттыҥ ! Үүтү бэйэҥ баран туттар, уочарат бөҕө буоллаҕа дии! " - диэтэхтэринэ Сахаайа эгэ эрэ үөрүүнэн барар. Убайдара " Синтай " тыраахтырынан илдьэр буоллахтарына кини, бидоннаах тачканы соһон барар. Аара Эрхан кэлээскэлээх матасыкылынан тирилэтэн кэлэн олордор, иккиэн арыы собуотугар үүт туттара бараллар.

– Эрхан мин эйигиттэн беременнэй буоллум быһыылаах - бүөмнээн көрсүбүт кэмнэригэр Сахаайа этэр.

– Тыый бэрт дии…оҕолоох буолуохпут - Эрхан оҕолуу үөрэн ытыһын охсунар, ким эрэ истиэ диэбиттии тула өттүн көрүнэр.

– Дьоммуттан куттанабын. Биллэхтэринэ оҕобутун “түһэттэриэхтэрэ”.

– Ол аата хайдах? - уол итэҕэйбэккэ ыйытар.

– Оттон балыыһаҕа быраастарга илдьэн суох гыннараллар.

– Тоҕо сүрэй! Бүтүн киһини суох гынар! Уопсайынан биһиги эн дьоҥҥор туох буруйу оҥорбуппутун иһин сордуулларый?! Ама киһи киһини таптыыра буруй үһү дуо? Төрөппүттэрбит иирсээннэригэр биһиги туохпут буруйай! - Эрхан абаланар.

– Ордук аҕабыттан куттанабын. Итирэн кэлэн шумнанар идэлээх.

– Бу көҥүл олоххо хаһааҥы диэри, маннык саһа сылдьан уоран көрсөбүт. Дьиҥэр төрөппүт бобор - хаайар бырааба суох! Былыргы хаалынньаҥ олох өйдөбүлэ!
Сахаайа эн биһикки күрүөххэ, оҕобутун куоттарыахха!

– Ханна күрээри гынаҕын?!

– Америкаҕа!

– Эчи ырааппытын. Күлүү гынаҕын дуо?!

– Тоҕо күлүү гыныахпыный? Балаһыанньабыт оннук. Оҕобутун быыһаары…

– Саатар Владивосток дуу Москва дуу буолуоҕун. Визата суох Америкаҕа хайдах тиийэбит. Холобура мин кэлтэгэй да кэппиэйкэм суох. Саҥа үөрэхпин бүтэрэн,

үлэлээри сылдьабын дии – Сахаайа үөһээ тыынар.

– Мин үлэлээн мунньубут харчым баар. Уонна Америкаҕа убайым олорор. Тиийдэхпитинэ үүтү - хайаҕаһы булан биэриэ этэ буоллаҕа.
Россия куораттарыттан биһигини булан тараччы тутан төттөрү аҕалыахтара, уонна миигин күрэппитим иһин сууттуохтара.
Онон тас дойдуга эрэ бардахпытына быыһанабыт.

– Эрхан мин эйигин кытта " үөдэн да түгэҕэр " барсыам! Ол эрээри дьоммуттан хайдах күрүүбүн?

– Куоракка наадалаахпын диэ. Үлэҕэ киирэргэ туох эмит ,справка тайма элбэх буолааччы дии. Туох эмит сылтахта булан улуус киинигэр киир. Онтон Дьокуускайдыахпыт - диэтэ Эрхан. Иккиэн куустуһан туран инники дьылҕаларын быһаараллар. Сахаайа хараҕын уутунан уол таҥаһын илиттэ.

Сахаайалаах Эрхан Дьокуускайтан Москваҕа, онтон Турцияҕа көттүлэр. Эрхан сытыы соҕус буолан, билэр - билбэт дьонун, сымыйа кырдьык икки ардынан да буоллар докумуон оҥотторбута.

– Маннык улахан куораттарга хаһан да сылдьа иликпин - Сахаайа үөрэн хараҕа тырымныыр, ол эрээри иннилэригэр туох, хайдах дьылҕа күүтэрин сэрэйээхтээбэт. Киниэхэ сүрүнэ ,үчүгэйэ диэн Эрханныын бииргэ сылдьаллар. " Мин эйигин кытта үөдэн да түгэҕэр барсыам” диэбитэ. Билиҥҥитэ үөдэн түгэҕинээҕэр буолуох, араас куораттары көрдүлэр. Билиҥҥитэ харчылара баар буолан сөбүлээбит астарын ылан сииллэр.

– Бу диэхтээн өссө Лас Вегас, Лос Анджелес диэн куораттары көрүөхпүт - Эрхан Сахаайатын сыллаан " чоп” гыннарар. Биирдэһэ эйэргээн төбөтүн уол түөһүгэр сыһыарар.

**

Бу иннилэригэр туох күүтэрин билбэккэ дьонноруттан күрээн иһэр оҕолор төрөппүттэрэ, атааннаспыттара диэн оттуур сир туһуттан моһуогурсан, эбиитин атырдьахтаһан ол түмүгэр биирдэстэрэ балыыһаҕа киирэн, ону үҥсүһэн сууттаспыттара .
Сахаайа дьоно кыыстарыгар эрийэ сатыыллар да төлөпүөнүн ылбат.
Эрхан дьонугар уолларын ыыппыттара, эмиэ сүтэрэн хата бэйэлэриттэн ыйыппыттар.
Дьэ онуоха ийэлээх аҕалара бурҕаллан тиийэн, уолларын буруйдаан үөҕүстүлэр. Бу сырыыга хата туоҕунан да баламаттаммакка, охсуһуута суох араҕыстылар.

Сахаайа балтыта дьонугар эдьиийин статуһугар " Эйигин кытта өлүү да айаҕар киириэм. Иккиэн бииргэ буолуохпут!" диэн уонна туох эрэ кутталлаах видеоны көрбүтүн кэпсээтэ. Ол кэннэ иккиэн сибээскэ суохтар диэтэ.
Төрөппүттэрэ кыыһырбыттара ааһан устунан куттанан бардылар. Чугас эргинтэн саҕалаан көрдүүллэрэ ыраатта.
Сахаайа ийэтэ Эрхан дьонугар тиийэн бу сырыыга ытаабытынан ааттаста. " Бука баһаалыста уолгутун булуҥ, кыыспытын төннөрүҥ " диэн көрдөстө.

" Бэйэбит көрдүү сатаан ыксаан олоробут. Оҕолору холбуохха баара. Эһиги бэйэҕит буолумматаххыт " диир

Эрхан ийэтэ.

---

Сахаайалаах Эрхан Анкараттан, Тихуана диэн Мексика куоратыгар кэллилэр. Английскайдыы үчүгэйдик билбэт буолан эрэйи көрдүлэр. Эрхан эрдэ үөрэппит буолан син удумаҕалатар.

" Ити баар дии английскай урогуттан күрүү сылдьыбытыҥ " - диэн Сахаайатын дьээбэлиир.

" Тоҕо күрүөхпүнүй. Бэйэм кыһаллан үөрэппэтэҕим " диир Сахаайа. Уонна төлөпүөнүнэн нууччалыыттан тылбаастатар.
" Эрдэ миграннар диэн кэлии дьонтон иҥнэр этибит. Билигин манна бэйэбит миграннарбыт " диэн күлсэллэр.
Мексика Турция курдук буолбатах эбит. Кэлии барыы эчи дьон элбэҕэ. Буруйу оҥоруу , бандьыыттааһын диэн манна эбит. Манна ыт курдук ытан да кэбистэхтэринэ, ким да ирдэһэн булан ылбат үлүгэрэ. Эрханнаах дьонтон ыйытан ,эмиэ бэйэлэрин курдук миграннары буллулар. Ол дьоҥҥо тиийэн турдахтарына, полиция бөҕө кэлэн дубинканан охсуталаан тутаттаан ыллылар. Куотааччы мүччү туттаран куотта. Эрхааннаах алааран туран хаалан эмиэ тутулуннулар. Киһи өйдөөбөт тылынан мээнэ халлыгыраан, массыынаҕа симтэлээн ханнык эрэ түрүмэҕэ аҕалан хаайдылар. Сахаайалаах Эрханы тус туспа хаамыраҕа симтилэр.
Сахаайа манныкка эрэ түбэһиэм дии санаабатаҕа. Тапталлааҕын кытта курортка сылдьардыы, араас куораттары кэрийэ сылдьан, эмискэ ниҥсик сыттаах, кирдээх эбиитин крысалар сүүрэккэлиир хаамыраларыгар киирэн уйа - хайа суох ытаата.

Сахаайа хаһан да манныкка түбэспэтэх буолан, тыына - быара ыксаата, хаамыра аанын тоҥсуйда. Онуоха биир хонтоҕор муруннаах хара бэкир киһи, олуттаҕастык английскайдыы туоҕу эрэ ыйытта. Онуоха кыыс таһаараары гынна диэн " да, да йэс, йэс " диэтэ. Онуоха Хара бэкир кыыһы тиэрэ баттаата. Сахаайа сарылыырын истэн атын полиция киирэн, Хара бэкири саҕатыттан олордьу татта. Уонна тугу эрэ бэйэлэрин тылларынан үөхсэн таҕыстылар.
Сахаайа кэнники ааны тоҥсуйуон баҕарбат буолла. Көмүскэтэрэ эрэ көмүскэтин уута, харыстанара эрэ хараҕын уута буолан олордо.
Тутар кэмнэригэр төлөпүөнүн кистии уктубут буолан, хата былдьаабатахтара. Эрханҥа эрийэ сатыыр да " арахсан " сылдьар диэн көрдөрөр. Төлөпүөнүн былдьаатахтара.
Ити киирэн күүһүлүү сатаабыт охранник тылын, төлөпүөнүгэр суруйан тылбаастаппыта.
" Что ты хочешь девка? Соскучилось да? , Меня хочешь?" диэн эбит. Ону кини " да ,да " диэбит эбит. Сахаайа күлүөн да ытыан даҕаны билиминэ олордоҕуна, биир чүөчэни киллэрдилэр.
Кэпсэтэн билсибиттэрэ нуучча дьахтара эбит. Эмиэ бэйэтин курдук мигрант эбит. Сахаайа биир дойдулааҕын саханы көрсүбүт курдук үөрдэ. Дойдутугар нуучча эрэ ким эрэ, бу диэн аахайбат, сэҥээрбэт этэ.
Тутан киллэрбит дьахталлара Галка диэн. Кини Россияттан

былырыын кэлбит.

– Оо оччоҕо манна Мексикаҕа сыл буоллуҥ дуо? Америка сирин кыайан булбакка? - Сахаайа дьиктиргиир.

– Бастаан манна үчүгэй курдук этэ. Онтон буруйу оҥоруу элбэҕэ бэрдин иһин, Америкаҕа бараары кыраныыссаҕа тутулуннубут - диир Галка.

– Бу Тихуана диэн куорат хайдах эбитий?

– Араас баандалар картеллэрэ баар. Миграннартан харчы оҥостоллор. Полициялар тиийэ. Баандалар кэлии дьону тутан ылан атыылыыллар. Органҥа да ыыталлар. Миграннар ханна да үҥсүһэн, туһам аттарын билэллэр буоллаҕа.

– Аата кутталыын! - Сахаайа сирэйин сабы туттар. Манна кэлбиттэрин дьэ кэмсиннэ.
Баҕар Эрхан сибээскэ кэлиэ диэн күүтэр да мэлигир.

Эрхан эмиэ хаамыраҕа хаайыллан сытар. Нуучча диэн ханна суоҕуй, ханна тиийбэтэҕэй. Биир нуучча киһитин кытта биир колумбияттан кэлбит мигрант киһи баар. Биирдэһин кытта нууччалыы, иккиһин кытары английскайдыы балкыйан кэпсэтэр.
Колумбиец Альвабаро сырыылаах уола хаан быһыылаах. Кэпсээнинэн ханнык эрэ баандаҕа сылдьыбыт. Эрхан кэпсээниттэн, сороҕун эрэ өйдөөтө. Кинилэр баандалара ханнык эрэ артель дьонун кытта ытыаласпыттар. Наркотик былдьаспыттар. Альвабаро эмиэ да бэйэтин тылынан кимнээҕи эрэ үөхсэр. Ол быыһыгар илиитинэн хабырҕатын, хайы соттон көрдөрөр. Хаамыра эркинин тэбиэлээн көрөр. Ол быыһыгар Эрханнаахха киэбириэн баҕарар да, иккиэн россияттан сылдьалларын билэн дьаарханар курдук туттар.

– Бу тутаттаан баран дьэ хаһан сууттууллар, туох дьылҕалыыллар ? - Эрхан ыйытар.

– Манна Россияҕа курдук мээнэ судья, адвокат эҥин диэн суох ини. Мөлүйүөнүнэн миграннар бааллар, хастарын сууттаһан мачайданыахтарай. Харчы төлөөтүҥ да босхолуохтара.Эбэтэр буруйдаах буоллаххына сүүскүн үүттээтэхтэринэ, ким да ирдэһэн булан ылыа суоҕа! Манна барытын харчы быһаарар. Баҕар эн биэс киһини өлөр, эбэтэр биэс тыһыынча доллары уор, буруйа, эппиэтэ биир курдук.

– Эс ама хайаан оннук буолуой.

– Баҕар итэҕэйимэ! - Альвабаро болтоҕор уоһун мунньаҥнатар.

Эрхан бэйэтин оннугар Сахаайатын туһугар ыалдьар. Холбоһуох уонна оҕолонуох баҕатыгар кини, кучуйан манна аҕалбыта. Айаннаан кэлэллэригэр араас куораттары көрөн, үөрбүтэ сүрдээҕэ.
Эрхан маннык эрэ эргийэн тахсыа, дии санаабатах эрээри, Мексика диэн дойду сураҕын истэн ытырыктата саныыра. Уонна ханан да эргийэн Американы булаллара саарбах курдуга.

" Барахсаммын ньии. Ханнык эрэ хаамыраҕа куттанан чоҕулуччу көрөн, тиргэҕэ иҥнибит кус курдук сүрэҕэ толугуруу мөҕүстэҕэ" - Эрхан өрө уһуутаан, тапталлааҕын санаан хаамыраҕа төттөрү - таары хаамыталыыр.
Эрханнаах Сахаайа улахан кылааска, биир паартаҕа олорон үөрэммиттэрэ. Лааҕырга

бииргэ сылдьыбыттара. Студенныы да сылдьаннар уол мэлдьи киниэхэ тиийэрэ. Биир да күн арахсыбыттара, кэпсэппэтэхтэрэ диэн суоҕа.
Үөрэхтэрин бүтэрэн уруу тэринэн ыал буолалларын ыралыыллара. Эрхан Сахаайатын кэргэн ылан оҕо уруу төрөтөртөн үчүгэй бу дойдуга суоҕун курдук саныыра. Хомойуох иһин Сахаайа дьоно буолуммакка күрээн , манна билбэт дойдуларыгар кэлэн хаайыы харахтаннылар. Саатар кыыска эрийиэҕин, төлөпүөнүн былдьаан ылбыттара. " Сахаайа да төлөпүөнүн былдьаатахтара !" - дии саныыр. Муҥ саатар аһара да Америка буолбатар, атын улууска, эбэтэр Киин куоракка күрэппитэ эбитэ буоллар. Ол эрээри син биир тараччы тутан ылыахтара, Сахаайатын кытта көрсөрүн төрдүттэн бобуохтара дии саныыра. Холбоһон оҕолоннохторуна даҕаны аны алимент эҥин, эчи сокуоннара, нолуоктара мачайа диэн элбэх дии саныыра.
Лос Анджелеска убайыгар эппитин " кэлиҥ" диэн боростуой, дөбөҥ баҕайдык ыҥырбыта.

Нуучча Серега кэпсииринэн Россияттан, хамнас аҕыйаҕын мыынан, эбэтэр туох да буруйу оҥорон кэлбэтэх эбит. Быһаччы эттэххэ " иһэ тотон " көлдьүргээн да кэлбит диэххэ син. Оҕо эрдэҕиттэн Американы көрөр ыра санаалаах эбит. Тоҕус уонус сылларга, американскай боевиктары, атын да киинэлэри көрүөҕүттэн тас дойдуга талаһар эбит.
Киһилии визата көҥүлэ суох буолан, эмиэ бу Мексиканан Америкаҕа киирээри кэлбит. Америка границатын туораан киирэргэ, килэмиэтиринэн усталаах үрдүк тимир забору, уонча буолан туоруу сатаабыттар. Маннааҕы олохтоох мексиканецтар, уонна Колумбияттан да бааллар эбит. Сорохторо забор нөҥүө түһэн хараҥаҕа балыттаран Америка өттүгэр түһэн куоппуттар, биир эдэркээн уолу Америка пограничниктара забор үрдүттэн түҥнэри ытан түһэрбиттэр. Серега өтүүнэн тардыһан үөһээ ыттан иһэн оччолооҕу көрөн, төттөрү түһэн куоппут. Онтон кэнники бу манна түбэспит.

Оттон колумбиец Альвабаро английскайдыы кэпсиирин Эрхан сороҕун эрэ өйдүүр. Быһа барыллаан өйдөөтөҕүнэ Альвабаро уон биэс саастааҕар кииримньи аҕатын, итирэн кэлэн киэбирбитин бэйэтин бэстилиэтинэн ытан кэбиспит. Уонна атах балай барбыт. Ханнык эрэ картель дьонун булсан кимнээҕи эрэ кытта ытыаласпытын, илиитинэн аптамаатынан ытыалаан эрэрдии туттан - хаптан кэпсиир.
Ардыгар хабырҕатын хайы соттон көрдөрөр. Төһөтө кырдьыга эбитэ буолла. Эмиэ да кими эрэ ыйаан тэйгэппиттэр. Хараҕын уота умайарыттан көрдөххө кимнээххэ эрэ абаланар. Кинини кытта киэһэ аһыырдаах киһи, кыттыспат киһитэ бадахтаах. Атын сиргэ уонна харчылаахтара эбитэ буоллар, утуйа сыттахтарына дьуктаталаан да кэбистэҕинэ көҥүл буолууһу.

Тоҕус уонус сылларга Мексиканскай

сериал бөҕө буолар этэ. " Просто Мария “, Дикая Роза”, “Богатые тоже плачут " эҥин диэннэр.
Кэрэ айылҕалаах сайдыылаах, баҕайы дойду курдук саныыр этибит. Онтубут дьэ кырдьык " Бедные и богатые тоже плачут " диэн курдук буолбут. Дьон олус элбээн үлэ, хамнас тиийбэккэ буруйу оҥоруу элбээбит. Морг да туолан таһынан барбыт. Венесуелаттан, Колумбияттан, Россияттан уо.да атын дойдулартан миграннар толорулар. Олохтоохтор сорохторо алдьархайтан ас таһааран, кинилэри туһанан чэпчэки харчы оҥостоллор.
Калифорния былыргыта Мексика сирэ эбит. Америкаҕа сэриигэ хотторон, сирин 55 %нын былдьаппыт. Ол кэннэ " киирбэтиннэр - тахсыбатыннар, субуруҥнаабатыннар!” диэбиттии килэмиэтиринэн усталаах үрдүк тимир забор туппуттар. Онтон да иҥнибэккэ сорохтор син биир нөҥүө туорууллар. Сорохторун пограничниктар ытыалыыллар, тутаттыыллар. Уруккута бэйэлэрин дойдуларыгар кыайан киирбэккэ, ыттыы ытыллан хаалаллар. Техас эмиэ былыргыта Мексика сирэ эбит. Ону Америка күүһүнэн өттөйөн былдьаабыт, апчарыйан иҥэриммит.

Эрхан харчы төлүөх буолан түрүмэттэн босхолонно, Сахаайатын эмиэ таһаарда. Төлөпүөнүн биэрбиттэригэр онон төлөөтө. Альвабаро харчыта суох буолан, үөхсэн кыбдьырынан хаамыраҕа хаалла. Нуучча Серега эмиэ босхолонно.
Эрханнаах ниҥсик сыттаах хаамыраттан босхолонон, чэбдик салгынынан тыынан " һуу!" диэтилэр.
Ол да буоллар харчылара бүтэн, барар сирдэрэ баҕана үүтэ, кэлэр сирдэрэ кэлии үүтэ буолла.
Сахаайа дьоно эрийэ сатыылларын куттанан ылбат этэ. Билигин балтытыгар эрийдэ.
Балтыта сүтэрэн баран олороллорун, кинилэргэ розыск биллэрбиттэрин кэпсээтэ. " Һуу хата тыынн…хата баар эбиккит дии " балтыта кэһиэҕирбит куолаһа иһиллэр.
" Онтон билигин ханна бааргыт?"

" Тихуанаҕа"

" Тихонова Аннаҕа дуоа? Ол кимий? Үчүгэйдик иһиллибэт "

" Мексикаҕа. Тихуана диэн куоракка"

" Мексикаҕа дуо?! Эчи ырааппытын! Онно туоххутун сүтэрэн тиийдигит?! "

" Америкаҕа бараары.Чэ элбэҕи билэ сатаама, эрдэ кырдьыаҥ! " - Сахаайа эппитин кэннэ сибээстэрэ быһынна.
Аҕыйах күн умнаһыт курдук сылдьыбыттарын кэннэ, Эрхан убайа Мичил харчы ыытта. Онуоха таксига олорон Тихуана уонна Сан Диего кыраныыссаларыгар, забор нөҥүө Америка өттүгэр туоруур аадырыска тиийээри айаннаатылар.
Таксистарбыт даҕаны сиэх аһыах баҕайы дьон буолан биэрдилэр. Өйдөөн көрбүттэрэ револьвердарын кобураларыгар укта сылдьаллар. Иккиэйэх этилэр,ханна эрэ тохтоон биир сулардыы бытыктаах, киһини ыллылар. Бэйэлэрин тылларынан туоҕу эрэ кутан - симэн саҥараллар. Кими эрэ үөхсэллэр. Сахаайа бу дьонтон куттанан төгүрүччү көрөн олордо.
" Саарбах соҕус дьон дуу

тугуй. Тустаах аадырыспытыгар тиэрдэллэрэ дуу " биһиги дьоммут, бэйэлэрин тылларынан ботур - итир кэпсэтэллэр.
Хата тустаах аадырыстарыгар тиэртилэр.
Тиийбиттэригэр эмиэ бэйэлэрин курдук миграннар бааллар. Халлаан диэки харбаспыт тимир эркин аттыгар сорохтор балаакка тардыммыттар. Эрханнаах бу дьону тоҕо эрэ уруурҕуу көрдүлэр. Эмиэ бэйэлэрин курдук муна - тэнэ, хаайтаран сылдьар дьон буоллаҕа. Биһиги дьоммутун кытайдар, кэриэйдэр курдук көрөллөр.
Эрхан үрүсээгэр күрдьэх атыылаһан уктубутун, хостоон мас булан кистии саба уктаата.
Түүн үрдүк забору ытта барбакка, аллараа өттүн хаһан, сыылан туоруур санаалаахтар. Күнүс ханан хаһан туоруоҕун сирийэн көрдө. Хаһарга дөбөҥ буоллун диэн кумахтаах сири булан бэлиэ маһы батары аста. Кыраныысса нөҥүө пограничниктар көстөллөр. Туоруулларын көрдөхтөрүнэ ытан да кэбистэхтэринэ көҥүллэрэ.
Дьон үрдүк тимир бүтэй күрүөнү туораан, нөҥүө түһэн Америкаҕа күрээри туоҕу токкуйдаабатаҕа баарай. Көтөҕөр кууннаах тыраахтыры, краннаах массыынаны туһанан тахсаллар. Техника тыаһа бэрт буолан, үксүн пограничниктарга түбэһэллэр.
Эрхан киһи буолар дуу ,кии буолар дуу дьылҕата тирээн санааҕа ылларар. " Уол оҕо ханна төрөөбөтөҕөй, биир сымыыт ханна сытыйбатаҕай!" диэн баара. Онтон кинилэр гиэннэрэ " Таптал ханна тиэрдибэтэҕэ баарай! " - диэн курдук.
Сахаайатынаан бииргэ буолаары, уонна оҕолорун абортатымаары, Эрхан дьон кыыһын манна күрэтэн аҕалбыта. Бэлиэр бу дойду түрмэтигэр киирэн таҕыстылар. Иннилэригэр өссө туох күүтэрэ биллибэт. Бу хайа курдук үрдүк күрүө нөҥүө түспүттэртэн ханнык эрэ бырыһыана тиийэр. Сорохторо мэник буулдьа аһылыга буолаллар, эбэтэр хаайыы харахтаналлар.
" Бу түүн иккиттэн биирэ быһаарыллыа!" - дии санаан Эрхан Сахаайатын ыга кууста.

Мексика дьоно Америка өттүгэр бара сатыыллара диэн, биир үксүн хамнастара аҕыйах буолан, тиийиммэт, түгэммэт кыһалҕаҕа кыпчыттаран бара сатыыллар эбит. Кинилэр биир ыйдааҕы хамнастара, Америкаҕа биир чаастааҕы хамнас курдук эбит.
Америкалар тоҕус миэтэрэ үрдүктээх тимир күрүөлэрин нөҥүө түһээри туоҕу токкуйдаабаттарый. Болгарканан эрбии сатаан , сварканан да быһа сатыыллар. Син биир ардыгар түбэһэллэр. Оннооҕор тимир баалкылары забор үрдүгэр ууран, массыынанан тахсан иһэн, күөлэһийбит түгэннэрэ эмиэ баар. Ол забордара муораҕа диэри киирэр. Ону харбаан нөҥүөлээри тимирбит да, туораабыт да баар. Дьон кэһэйбэккэ син биир кэлэ турар.
Трамп президенинэн талылыннаҕына миграннарга эбии кытаатыа дииллэр. Байден түөһээҥки олороро эмиэ үчүгэй курдук дэһэллэр. Сааһыран илини арҕааны быһаарбат буолан,

кэлэр - барар дьоҥҥо эрэ кыһаммат курдук. Ол эрээри тустаах үлэһиттэр, син биир маныыллар, үлэлииллэр.

Эрханнаах Сахаайа биир кыра оҕолоох Колумбияттан кэлбит, дьахтардаах эр киһини уонна биир Виталий диэн нуучча буоланнар түүн, забору аллараа өттүн хаһан туораатылар.

Тахсан куотан сүүрэн эрдэхтэринэ ,пограничниктар прожекторынан тыктаран ытыалаан куһуйдулар. Колумбия дьахтарын эрин түҥнэри ытан түһэрдилэр. Атыттар сарыласпытынан талахтарга хаххаланан тэбинэн, тилэхтэрэ хараара турда. Өр соҕус барбахтыы түһэн, сынньана түһэн баран. биир үрэҕи кэһэн туораатылар. Бу аата Америка границата диэн буолар. Мантан хас эрэ килэмиэтиринэн Сан Диего куорат кэлэр. Манна эмиэ колючай борбулуохалаах күрүө баар эбит. Талах ойуур быыһынан хааман истилэр. Тохтоон сынньаннылар. Колумбия дьахтара умса түһэн ытаан барда. Буолумуна иитэр, аһатар киһилэрин ,аҕаларын аара ытан кэбиспиттэрэ. Билигин билбэт дойдуларыгар ким кинилэри бүөбэйдээн, илдьэн киһи хара гынаттыыр. Хайдах дьылҕаланалларын туох да билбэт. Ийэтэ ытыырын көрөн, кыра уолчаан эмиэ уоһа мэрбэҥнээн ытаан барда. Эрханнаах биир өлүүгэ сылдьар буолан аһыннылар. Өйүөлэриттэн аһаттылар. Дьахтар уола сылайан хаампат буолбутун, Эрхан көтөхтө ,уонна салгыы хаамтылар.

Сахаайа аҕыйах кэм иһигэр арааһы бары көрдө. Хаайылла да сырыттылар. Кэмсиннэр да хайыай. Эрханыгар " Эйигин кытта үөдэн да түгэҕэр барсыам " диэбит буолан, уолга туох да диэн муҥатыйбат. Тулуйарыгар эрэ тиийэр. Дьон тиийиммэт түгэммэт буолан, үлэлээн ииттинээри , кыра оҕолорун кыбыммытынан бараллар. Онно холоотоххо, ол эбэтэр бу санаатахха, бэйэлэрин дойдуларыгар кыра да дэриэбинэҕэ син лоп бааччы олорбуттар эбит. Үлэлиэххэ эрэ наада. Дьонноро эбэтэр, өйдөөбөт дьон " истэрэ тотон бардылар " диэхтэрин син. Манна атын дойдуга кинилэри ким да көмүскэһиэ, суоҕа.

Бэҕэһээ ийэтэ эрийбитигэр ылбыта. Мээнэ мөхпөтөҕө, сүтүгүн булан чэпчээбит куоластааҕа. " Төттөрү кэлиҥ. Манна Эрхан дьонун кытта кэпсэттибит. Уопсай тылы буллубут . Уруу тэрийиэхпит. Туспа ыал буолуоххут…." – диэбитэ.

" Эрдэ итинник гыныа этигит!" - Сахаайа ытаан өр саҥарбакка турбута. Дойдутун, дьонун ахтыбытын манна билбитэ. Аччык аҥардаах иһэ кулдьугуруура.Кинилэр кыра дэриэбинэлэрэ ,ханнык да куораттааҕар күндү буолан көһүннэ. Күөрчэхтээх алаадьыта, эбээтин бирэскитэ, лэппиэскэтэ туохтааҕар да минньигэс.

– Хотуой тоҕо саҥарбаккын. Итиннэ хайдаҕый? Туохха түбэстигит?" - диэн ийэтэ үрүт - үөһэ ыйыппыта.
Кыыс саҥарбакка оргууй төлөпүөнүн араарбыта.

Тихуана гиэнин курдук үрдүк тимир забор буолбакка, намыһах

эрээри бүтүннүү ииччэх - бааччах хатыылаах борубулуоха күрүө нөҥүө баран иһэллэр. Эрхан чоҕулуччу көрбүт, киэҥ харахтаах омук оҕотун көтөхпүт. Уолчаан олох ыараханын бэлиэр билбит буолан, атыҥыраабат. Күрүө нөҥүө кутуу суол ааһар. Эмискэ массыына бирилээн кэлэн тохтоото. Апта мааттаах дьон түстүлэр. Биһиги дьоммут куттанан чугуруҥнастылар. Эмиэ маннык түгэҥҥэ аҕатын ыппыттарын көрбүт уолчаан, ытаан иһийбит чуумпуну аймаата.

Хатыылаах борубулуоха күрүө нөҥүө, аптамааттаах полициялар кыайан бэтэрээ туораабаттар. Ол эрээри сытыы буулдьа кими да куоттарбат түгэнэ. Бэйэлэрин тылларынан ыҥыртаатылар. Онуоха биһиги дьоммут чугаһаатылар. Күрүө нөҥүө - маҥаа кэпсэттилэр. Виталий нуучча английскайдыы саҥарара диэн сүрдээх эбит.
Кинилэр санаабыттарын курдук полиция буолла да бардьыгынаан, саанан өттөйөн барбат эбит. Бу дьон ыгыахтааҕар - түүрүөхтээҕэр хата, уу уонна кыратык ас биэрдилэр. Киһиэхэ үөрэригэр кыра да наада. Бары эгди буола түстүлэр. Чүөчэлэр ким эрэ аһынна диэн харахтара ууланна.

Салгыы айаннаатылар. Кэмниэ кэнэҕэс хатыылаах борубулуоха күрүө бүтэн, аһаҕас сир кэллэ. Сан Диего кыраныыссатыгар киирдилэр.
Трасса суолга тахсан хааман тоһугурайан эрдэхтэринэ, Америка суолун инспиэктэрдэрэ ду пограничниктара эбитэ дуу, дьүүлүн -дьаабытын быһаарбатылар. Тохтотолоон докумуоннарын бэрэбиэркэлээтилэр. Биллэн турар көҥүллэрэ суох буолан, массыынаҕа симтэлээн куоракка илдьэ бардылар.
Онно илдьэн барыларын бииргэ, эрэһээҥкилээх хаамыраҕа хаайдылар.

Эрханнаах хата “тус туспа хаайбатылар” диэн үөрэ санаатылар.
Виталий хата санаатын түһэрбэт.

– Ээ сотору босхолуохтара. Главнайа Арассыыйаттан күрээн кэллибит. Онно дьаабы олох диэххэ наада. Оччоҕо эрэ биһигини билиниэхтэрэ - диир.

– Кэбис доҕор. Хайдах төрөөбүт дойдугун холуннараары гынаҕын?! Баҕар кэнники төттөрү барыахпыт дии - Эрхан этэр.

– Да ну нах! Оччоҕо эрэ босхолуохтара !- диэн баран дойдутугар туох буолбутун кэпсиир –
Алигархтар баһылаан олороллор, собуоппутун эстилэр ,туоҕу да бэйэбит оҥорбоппут сирбит баайын, гааспытын эрэ атыылаан олоробут. Ким эрэ пенсийэтэ 500 т.кимиэнэ эрэ 25 тыһыынча. Ким эрэ хамнаһа 35 тыс. Кимиэнэ эрэ мөлүйүөн. Мин эһэм аҕа дойду сэриитин бэтэрээнэ, пиэнсийэтэ хотторбут ньиэмэс пиэнсийэтиттэн аҕыйах. Мин рос.гв. үлэлээбитим. Дьон кырдьыгы этээри миитиҥҥэ тахсарын дубинканан охсоллор. Мин кырдьаҕас оҕонньордоох, эмээхсини көмүскэспипппэр үлэбиттэн устубуттара.

– Хайдах туоҕу да оҥорбот буолуохпутуй. Улуу ядернай держава. Сэрии сэбин оҥорон балысханнык сайынныбыт . Америкаҕа да суох сэптэннибит - Эрхан

этэр.

– Эх! эдэриҥ бэрт. Ол сэрии сэбинэн хайыыгын?! Кимиэхэ күүскүнэн өттөйөҕүн. Онон туоҕу туһанаҕын? ! Юрий Гагарин кэмигэр космоһы баһылаабыппыт. Омуктары барыларын куоһаран. Билигин интернет барыта омук гиэнэ! - Виталий баһын быһа илгистэр.

– Арассы
ыйаны эспиттэрин Буутун атаҕар туруорбута. Эрдэ үс милиссийэҕэ биир бэстилиэт эрэ баара. Америкалар баандаларга аптамаат, бэстилиэт илдьэн кутан кэбиспит этилэр. Ол иһин кэнники кыаҕыран рос.гв.тэриннилэр.

– Ол норуоттан куттанан, бэйэлэрин тириилэрин харыстаан тэриннэхтэрэ. Эн манна кэлэҥҥин амыарыканы холуннаран тылгыттан хаптараайаҕын, истэн олорор да буолуохтарын син! - диэн Виталий эппитигэр Эрхан саҥата суох барда. Ким эрэ истиэ диэбиттии эргим - ургум көрүтэлиир .

– Биһиги нууччалыы кэпсэтэбит дии. Ким истиэй.

– Булан истиэхтэрэ! Аныгы үйэҕэ төлөпүөнүнэн тиийэ тылбаастанар - диэтэ Виталий. Сотору кинини доппуруоска ыҥырдылар. Чаас курдугунан таһаардылар. Босхолуур буолбуттар. Кэлэн илиитин биэрдэ.

– Барыта мин эппитим курдук буолла. Чэ этэҥҥэ буолуҥ. Мин Лос Анджелеска барабын - диэн үөрбүт аҕай.
" Туохтан ити айылаах ыттаччы үөрбүтэ буолла? Бадаҕа дойдутун сиилээн, амыарыканы хайҕаан тылларын ылыннарбыт буолуохтаах " дии санаата Эрхан. Кини табылыннаҕына манна аҕыйах сыл олорон баран, барыта умнулла түстэҕинэ дойдулуур санаалаах. Бэйэтин уонна Сахаайа дьоно, төттөрү ыҥыртыы тураллар. " Туох билиэй. Баҕар төттөрү тиийбит кэннэ, уларыйан хаалыахтара, бэйэбин сууттуохтара " - диэн Эрхан итэҕэйбэт.

– Эрхан дьэ билигин биһигини туох диэн быһаарыахтарай. Төттөрү депортациялыыбыт диэтэхтэринэ барабыт буоллаҕа дии дойдубутугар - Сахаайа сылайбыт - дьүдьэйбит көрүҥнээх.

– Мин төттөрү барбаппын. Кыыһы күрэппит диэн миигин сууттуохтара.

– Мин манныгы тулуйбаппын. Үүрдэхтэринэ төннүөҕүм !- Сахаайа ытаан да хараҕын уута куурбут көрүҥнээх.

– Бэйэҥ билэҕин. Мин Турцияҕа хаалыам - Эрхан кэлэйбиттии көрөр.

Бүгүн Эрханнаах Сахаайаны, доппуруостуур кэриэтэ ыххайдылар.
Тоҕо? Туох соруктаах, хантан кэлбиттэрин түөстүлэр.

Эрхан английскайдыы билэр билбэт тылларын суккуйда. Ол да буоллар туох баарынан эттэ. Дьоно холбоһоллорун сөбүлээбэттэрин иһин, күрээн кэлбиттэрин эппитин. “Россияны сөбүлээбэккэ дуо?” - диэн өйдөөн.
" Ращен да" диэбиттэрин. Сахаайа " да, да йэц! Йэц!" - диэтэ. Онуоха дьэ босхолоотулар. Таһыгар тахсан такси сакаастаан күүттүлэр. Сотору били Колумбия дьахтара оҕотун көтөхпүтүнэн, ытаабытынан таҕыста. Ийэтэ ытаабытыгар оҕото эмиэ ытаата. Конвой кинилэри ханна эрэ илдьэ бара турда. Сахаайа кинилэри аһынан хараҕа ууланна.

Калифорния

Лос Анджелес куоратыгар, кэлбиттэригэр Эрхан убайа тоһуйда. Эрэйи эҥэринэн тэлэн айаннаан, син тустаах сирдэрин буллулар. Эрхан убайа манна кэлэн син кыаҕырбыт, дьиэлээх, массыыналаах.

Убайдара быар куустан үлэлээбэккэ олорор дьону сөбүлээбэт. Бэйэлэрэ даҕаны харчыга наадыйан, массыына сууйуута, бөх хомуйааһына уонна да араас үлэни үлэлээтилэр. Кэнники убайдара бэйэтин тэрилтэтигэр, Эрханнаах Сахаайаны үлэҕэ ылаттаата.
Нам - нум буолан баран, дойдуларыгар дьоннорун кытта ,дьэ сиһилии эрийэн кэпсэттилэр. Оҕолоро оннуларын булбуттарын билэн, төрөппүттэрэ дьэ уоскуйдулар.
Лос Анджелес куорат халлаан диэки харбаспыт, килэйбит - халайбыт дьиэлэрдээх. Ол да буоллар Эрханнаах мас дьиэлэрдээх, кыра төгүрүк алаастара, туохтааҕар да күндү.

– Кыра киһибит хаһан тахсар? – Эрхан Сахаайатын иһин тутан көрөр. Кырачаан киһилэрэ ийэтин иһигэр мөхсөн ылар.

– Сотору кэминэн - Сахаайа дьүдьэйбит көрүҥнэммит.

– Америкаҕа төрөөбүт киһи буолар дуо?

– Уонна хайаары гыммыккыный, төттөрү бараары гыммытыҥ дуо?

– Ээ суох. Кэнники син биир дойдулуохпут, манна мэлдьи олорор санаа суох. Кустуохпун - бултуохпун баҕарабын.

– Арба манна пропискабыт суох дии. Ханнык клиникаҕа көрдөрүнэбит, оҕолонобут?

– Кырдьык даҕаны…оттон убайбыт туоҕу эрэ токкуйдуур ини.

---

Кэнники билбиттэрэ Лос Анджелеска саха бөҕө баар эбит. Эрханнаах Сахаайа үөрүөхтэрин быатыгар эбиитин ыһыах ыстылар. Ыраах түгэнэн сылдьар дьоҥҥо бэйэтин омугун көрөртөн, кэпсэтэртэн ордук туох баар буолуой. Билбэт да киһиҥ буоллар сыччах сахатын эрэ иһин, куустуһан эҕэрдэлэһиэххин баҕараҕын. Английскай тылынан бөтө бэрдэрэн, ыгымнык аҕала - төрөтө сатаан саҥарардааҕар . Бэйэ тыла барахсан, төһө баҕар төлө мөҥөн тахсар. Тыл уонна бэйэ омуга саха, диэн үчүгэйин манна кэлэн биллилэр. Дойдуларыгар оһуохай диэни мээнэ сэргээбэт этилэр. Манна оннооҕор сэргэ турбутун, чэчир анньыллыбытын, салама ыйаммытын астына уруургуу көрөҕүн.
Сахаайа сахалыы халадаай, бастыҥа илин кэбиһэр кэтиэн олус баҕарда да харчылара суох буоллаҕа. Далбар хотуттар, саха хоһууннара бэйэлэрин омугун таҥаһын уура сылдьаллара эчи үчүгэйин эриэхсит. Киһи хайгыы көрөр дьоно эбит. Америка сиригэр сахалыы ыһыах эрэ буолуо диэн санааҕа да суоҕа.

Күндү ааҕааччым.

Таптал туһунан суруйдубут ини, суруйбатыбыт ини элбэҕи харах уулаах аахпыккыт. Кэпсээммит сүрүн дьоруойдара, Сахаайалаах Эрхан тапталларын күрэтэн оҕолорун куоттаран, эрэйи эҥэринэн тэлэн, араас моһоллору уҥуордаан син тустаах сирдэригэр тиийдилэр. Таптал киһини ханна ,туохха тиэрдибэтэҕэй диирбитигэр тиийэбит.
Киһи ыраах тэлэһийдэҕинэ

биирдэ төрөөбүт дойдутун ахтар. Эдэр ыаллар омук улахан куоратыгар тиийэн, кыра төгүрүк алаастарын ахталлар. Уонна омуктуу саҥара сатаан тыллара өҕүллүбэккэ, төрөөбүт төрүт тыл диэн үчүгэйин эмиэ биллилэр.
Эдэрдэр оҕолонон - урууланан, саханы тэнитэллэрин баҕарыаҕыҥ.

Бары үтүөнү кытта Родион Данилов - Ородьумаан.

Бүттэ.

20.06.2026.