Ааспыт үйэ 80-нус сыллара саҕаланыытыгар «Эдэр коммунист» ыччат уобаластааҕы хаһыатыгар корреспонденынан үлэлээн көтө-мөҕө сылдьар кэмим этэ. Биир үтүө күн, сааһыары кыһын, Орто Халыма оройуонугар командировкаҕа барар буоллум. Үөрүүм улахан. Солун сири көрөр-истэр баҕа санаа үүйэ-хаайа тутта.

Самолет барахсан өр-өтөр гыныа дуо, сотору кэминэн авиапорт хонуутугар дагдас гына олоро түстэ. Олохтоох хаһыат редакциятын үлэһиттэрэ көрүстүлэр, түһэр сирбэр сирдээтилэр.

Аарыгырар-сураҕырар Халыма өрүһү дьэ көрдүм, чэлгиэн салгыныгар куустардым. Халыма куоратын тэрилтэлэринэн сырыттым, хаһыаппар сырдатыахтаах үлэ коллективтарын дьонунуун көрүстүм.

Иккис күммэр тэйиччи сиргэ турар күөх кырсаны иитэр фермаҕа тиийдим. Астыыр-үөллүүр сыахха киирдим. Балык, эт аҕырбыт сыта-сымара күҥкүйэн ахан турар. Дьоҕус хос баарыгар киллэрдилэр.

Сыа-арыы иҥмит ахан лэкээтигэр биир эр бэрдэ дьоһуннанан олорон кыыл таба чоҥкутун лаһыгыраччы охсон ахан эрэр эбит ээ…

Тугун дьиибэтэй… Саһылга, күөх кырсаҕа ас-үөл бэлэмниир сыахтара дии… Оччотугар тоҕо кинилэргэ анаан таба чоҥкутун охсоллоруй?! Тугун баҕас дьиибэтэй бу диэн муна-тэнэ саныы турдахпына:

– Доҕоор, арааһа, бу аһы соһуйа көрдүҥ дуу хайдах… Бу кырсаларга анаан астыыбыт. Сиэдэрэйдик аһыыр барахсаттар. Аһылыктарыгар талымастара диэн сүрдээх. Таба силиитэ түүлэрэ-өҥнөрө ситэригэр көмөлөһөр диэн буолар… Ити бэйэлээх кылааннаах тирии төлөбүрэ бачча буолбат буолуо дуо? – Аһылык бэлэмнээччи быһааран биэрдэ уонна олох маһыттан туран, ытыстарын сотторунан соттоот, илии тутуһан дорооболосто, туох сорукка сылдьарбын сураста.

– Дьэ, кырдьык сиэдэрэйдик аһыыллар эбит. Буолаары буолан тоҥ да силиинэн буолбатах, саамай минньигэс ууллаҕас силиини сиэтэр эбиккит дии.

– Таба силиитин көрүҥүн сүрдээҕин арааран билэр эбиккин. Эн бу ханна төрөөбүт-үөскээбит киһигиний?

– Уо, бу таба силиитэ барахсаны оҕо эрдэхпинэ сиэбит ахан аһым этэ буоллаҕа… Лаптевтар муораларын хомотун кытылыгар турар Тумат нэһилиэгин Саҕастыырыгар төрөөбүт-үөскээбит киһибин. Таба силиитин сиэбэтэҕим адьас ыраатта. Ол иһин соһуйа көрдүм. Сүүрбэччэ сыл буолла таба силиитин амсайбатаҕым. Бу кыайар харамайдара үчүгэйдик да аһыыллар эбит, адьас ыраахтааҕылыы тэрийэр эбиккит дии.

– Ээ, оннук… тириилэрин өҥөтүгэр…

Чоҥкуну лаһырҕаччы охсо олорбутун ууратан, киһим түгэх хоско киирдэ. Балайда өр буолла. Онтон бүлүүһэҕэ өрөһөлүү ууруллубут таба силиитин томтоґутан таґаарда уонна:

– Ыраахтан кэлбит киһи чэйдэһэн бар. Таба силиитинэн айах тутабын. Хааныҥ үөскээбит аһылыгын онто да суох суохтаатаҕын буолуо,

– диэтэ, түһэр хоско ыҥырда.

Хор, ити курдук соргулаах бэйэлээхтик түгэн тосхойон, ону даҕаны кырса айаҕыттан былдьаһан, барбах эрэ таба силиитинэн сүрэхпин-быарбын сымнатан турардаахпын.