(Поп-кулууп)

Хара харах, уһун суһуох
Аттыбар баар буолан хаалбаккын билигин,
Хара харах, уһун суһуох,
Эн эрэ, эн ааккын билбэппин..
Дьокуускайга бу ырыа тылларын билбэт саха, бука, ахсааннаах буолуо. Сахалыы «Виктория» долгуннарыгар тахсаатын, «Түүл кыыһын» истээччилэр тута ылыммыттара, сөбүлээбиттэрэ, саамай элбэхтик сакаастанар ырыалартан биирдэстэринэн буолбута. Онтон былырыыҥҥы «Этигэн хомус» музыкальнай бириэмийэни аан бастакы туттарыыга бу ырыа «Сыл бастыҥ ырыатынан» ааттаммыта.
Билигин даҕаны «Викторияҕа» күн аайы дуоһуйа, сөбүлээн истэр ырыабыт автора Николай Слепцов ыраах Дьааҥы улууһун Табалаах бөһүөлэгиттэн төрүттээх. Бэйэтэ этэринэн, бу дэриэбинэҕэ кыратыттан кырдьаҕаһыгар тиийэ бары ыллыыллар эбит. Николай ханнык да анал музыкальнай үөрэҕэ суох эрээри, айылҕа биэрбит дьоҕурунан айар-тутар, суруйар. «Табалааҕым кыысчаана» диэн бастакы ырыатын ахсыс кылааска үөрэнэ сылдьан суруйбут. Ырыалара темаларынан ордук ыччакка чугастар, олортон «бытааннара — олох туһунан, олоҕу бэйэм хайдах өйдүүрбүн-сыаналыырбын, көрөрбүн, ылынарбын ырыаларбар этэбин» диэн автор кэпсиир.
Ааспыт, 2000 сыл — киниэхэ умнуллубат сыл. Баатаҕайга бастакы айар киэһэтин оҥорбута, «Түүл кыыһа» бастакы альбома күн сирин көрбүтэ. Онно уон ырыата киирбитэ. Бу аудиоальбом — бүтүн Дьааҥы үрдүнэн аан бастакы уонна бакаа соҕотох альбом.
Биир дойдулаахтара уолларын сүрдээҕин өйүүллэрин истэн сөхтүм уонна хайҕыы санаатым: Эльгэст диэн кып-кыракый бөһүөлэк олохтоохторо, Николай үөрэппит учууталлара харчы хомуйан көмөлөспүттэр. Табалаахтааҕы сынньалаҥ киинэ ( директор В. В. Потапов), оскуолаҕа үҥкүү куруһуогун салайааччыта З. И. Потапова, улуус культураҕа отдела (нач. В. П. Стручков), улуус социальнай көмүскэлгэ управлениета (нач. А. Г. Тарабукина), Дьааҥыттан төрүттээх предприниматель С. З. Горохов Николай альбома тахсарын бары өйөөбүттэр, көмөлөспүттэр. Онон, автор кинилэргэ «Эдэр саас» нөҥүө дириҥ махталын тиэрдэр.
Николай супер-хит буолбут «Түүл кыыһа» диэн ырыата суруллубут остуоруйатын билиэхпин олус баҕаран, бэйэтиттэн ыйыттым. Ырыа ис хоһооно хайдах эрэ таайтарыылаах баҕайы, — ол иһин. Автор хаһан да көрбөтөх-билбэтэх кэрэ кыыһын түүлүгэр көрөн, сүрэҕэ өрө мөхсөн, түүн ортото эмискэ уһукта биэрэн, оронугар олоро түспүтэ буолуо уонна арыый уоскуйан, ырыа айан таһаарбыта буолуо дуу дии санаабытым. Тыла-өһө судургу эрээри, музыката ис киирбэх уонна илэ буолбут буолан, истээччигэ тута тиийбитэ, дууһатын кылын таарыйбыта буолуо диэн сабаҕалаабытым.
— «Түүл кыыһа» маннык популярнай буолуо диэн күүппэтэҕим.

Ырыаларым тыллара ардыгар түүн утуйа сыттахпына, соһуччу көтөн киирээччилэр, ону туран, аттыбар уруучукам баар буоллаҕына, тута сурунан кэбиһээччибин. Үксүн хос ырыатын тыллара киирэллэр тоҕо эрэ. «Түүл кыыһа» эмиэ оннук үөскээбитэ: утуйа сытан, эмискэ «хара харах, уһун суһуох… » Диэн тыллартан уһукта биэрбитим. Бу ырыа тута суруллубатаҕа, сарсыҥҥытыгар мелодиятын, тылын-өһүн ситэрэн-тупсаран, түөрт күн устата суруйбутум.
— Онтон кыыска анаммыт ырыаларгар кэргэниҥ күнүүлээбэт дуо?
— Кэргэним ырыаларбар күнүүлээбэт. Мин айар үлэм, «килиэбим» буоллаҕа дии.
— Былырыын «Этигэн хомуска» кэлбэтэҕиҥ хомолтолоох баҕайы этэ, үгүс киһи эйигин көрөөрү, ити ырыаҕын сценаттан толороргун истээри кэлбиттэр этэ. Буурҕаттан хаайтарда диэбиттэрэ дии…
— Былырыын оруобуна айар киэһэбэр, концерым бүппүтүн кэннэ эппиттэрэ, «Этигэн хомуска» ыҥырыллыбыппын. Эрдэ, хаста эмэтэ биллэрбиттэрин үрдүнэн ыччат отдела хойутаан тиэрдибититтэн хомойбутум аҕай. Чуолкай кэлэрим хаалта. Кэмигэр эппиттэрэ буоллар. Хайаан да кэлиэхтээх этим. Онтон «Эдэр сааска» «буурҕаттан хаайтаран кэлбэтэх» диэн ааҕан баран, кыһыйбытым аҕай да, буолар буолбутун кэннэ хайыаҥый. Манна диэн эттэхпинэ, Верхоянскайга хаһан да буурҕа түспэт дойдута. Ол кэнниттэн миигин «ханнык буурҕаттан хаайтаран барбатыҥ? » Диэн дьээбэлээччи үгүс этэ.
— Ол оннугар былырыын кэлбэтэххин ситиһэн, быйылгы «Этигэн хомуска» былааһы ыллыҥ дии. Фуррор отой! Көрөөччү хайдах курдук уруйдаан-айхаллаан, үөрэн көрсүбүтэй! ..
— Кырдьык, олус долгуйбутум… Ырыабын итинник чугастык, истиҥник ылыныахтара дии санаабатаҕым. Быйылгы «Этигэн хомуска» культура отделын начальнига Виктор Павлович Стручков көмөтүнэн кэллим, киниэхэ махтанарбын тиэрдэбин. Уонна ырыаларбын таһаарбыттарыгар, өйүүллэригэр «Викторияларга», чуолаан Георгий Николаевка махталым улахан.
Николай Слепцов билигин саҥа ырыаларын түмэн, иккис альбомун таһааттараары сүүрэ-көтө, спонсордары көрдүү сылдьар.
Киниттэн өссө кэрэ ырыалары кэтэһэбит.

Вера Макарова.
2001 сыл