Аудиота:

    Хайыах баҕайыный? Ок-сиэ, төрөөбүт дойдубут киин куоратыгар дьоллоох Дьокуускай куоракка сылайбыт төбөнү саатар биир чаас ууран сынньата түһэр хос дуома көстүбэтэ диэн тугун баҕас ыараханай?

Нарыйа кыыс оскуолатын бүтэрэн, ситии-хотуу аттестатын ылан, үөрэх туттарса куоракка кэлбитэ. Дьокуускай кинини сыралҕан куйааһынан тоһуйбута. Бу иннинэ куоракка хаһан да сылдьыбатах кыыс тугу билээхтиэй? Чопчу бу үөрэххэ туттарсыам диэн сыала-соруга да суох, олорор ыала да суох этэ. Өскөтүн хайа да үөрэххэ киирбэтэҕинэ, дойдутугар төннөрүгэр харчыта эмиэ суох. Эрдэ тулаайах хаалан, ийэтэ остуорас хамнаһыгар соҕотоҕун ииппитэ. Кини Булуҥ оройуонуттан Тиксииттэн сылдьара.

Баһа батарынан аҕыйах ыйдаах бырадабыас кууруһугар киирбитэ. Түһэр, хонор сирэ суох буолан ускул-тэскил сылдьыбыта. Арыт автовокзалга, аэропортка, сороҕор речпортка хоноро.

Ол сылдьан биир күн оробуочай уолу кытта билсэ охсон, кини олорор хоһугар барсыбыта. Онно олорон үөрэҕин кууруһун бүтэрэн, бородуукта маҕаһыыныгар атыыһытынан киирбитэ. Икки-үс ый үөрэ-көтө үлэлээбитэ. Син дьиэлээх-уоттаах курдук сананан сылдьыбыта. Саҥа билсибит уола Гоша «кэргэннии буолуох» диэн тылы биирдэ да көтөхпөтөҕө. Оннук ыраас, килбик таптал да суох этэ.

Кэлин киһитэ үлэтиттэн хойутаан арыгы сыттаах кэлэр буолбута. Гоша күн-түүн холуочуйара элбээн испитэ. Сороҕор бытыылкалаах кэлэн: «Миигин кытта иһис», – диэн күргүйдүүрэ, ыгара-түүрэрэ. Кыыс бу дьиэттэн куотуон баҕарара да, барар сирэ суох буолан найыланан олорбута. Санаатын сайа аһан, истиҥник сэһэргэһэр дьүөгэтэ да суоҕа. Онон кыра-кыралаан аһыы утаҕы Гошаны кытта амсайар буолбута. Оннук сылдьан арыгыга дөбөҥнүк ылларбытын бэйэтэ да билбэккэ хаалбыта. Үлэ да үлэ буолбатаҕа. Хас эмэ күнү супту борогууллаан үлэтиттэн уһуллубута. Киһитэ буолуохсут арыгыга сутуйан баран, дойдутугар Аммаҕа барбыта. Кыыс эмиэ сир-халлаан икки ардыгар чороҥ соҕотох туран хаалбыта.

Куорат иһээччи дьахталларын кытта куодарыһан, онно-манна хонон, түүнү-күнү билбэккэ иһэ-аһыы сылдьыбыта. Бэйэтэ бас билэр кыра муннуктааҕа эбитэ буоллар, бэйэ бодотун тардынан, үлэ булан дьон тэҥинэн сылдьыа эбитэ буолуо да, оннук дьол киниэхэ тосхойботоҕо.

«Киһи – санаа кулута» диэн бэргэнник да этэр эбиттэр. Барар сирэ баҕана үүтэ, кэлэр сирэ кэлии үүтэ буолан муна-тэнэ сырыттаҕына, Ольга диэн нуучча дьахтара куорат киинигэр олорор инбэлиит, эмиэ иһэр-аһыыр нуучча киһитигэр Сергейгэ аҕалбыта. Дьиэлээх хаһаайын дьахталлары үөрэ-көтө көрсүбүтэ. Хантан эрэ кыра харчы сыыһа хомуйан биир бытыылка арыгыны уонна хара килиэби

ылан, көрсүһүүнү бэлиэтээбиттэрэ. Сити курдук Нарыйа бу толору хааччыллыылаах дьиэҕэ олоро хаалбыта. Үлэ диэн суох. Прописката суох киһини ким үлэҕэ ылыай? Уулуссаҕа көрдөххө кир-хах, дьүһүн-бодо буола сылдьар дьон бу да дьиэни тумнан ааспат этилэр. Түүнү быһа иһэн-аһаан, күнү быһа утуйан эрэ тахсаллара. «Ыалларбытын айдааран мэһэйдиибит» диэн куойаларыгар-маҥкыларыгар кыайан киирбэт этэ.

Хаарыан эдэркээн сибэкки курдук дьахтар олох очурдарын кыайан туораабакка манныкка тиийбитэ киһи уйулҕатын хамсатар. Испэтэх күнүгэр күлэн-үөрэн, таҥнан-симэнэн, оҥостон кэбистэҕинэ чыҥха атын киһи буола түһэр: үрүҥ түүппүлэтэ, сырдык ойуулаах былааччыйата эдэр дьахтар талба таһаатын, синньигэс биилин, томтоҕор түөһүн чочуйан таһаарар. Бураллыбыт баттаҕа төбөтүн оройугар хомуллар, санаарҕабыллаахтык көрбүт хап-хара хараҕын тулатыгар уһун кыламаннар нуоҕайаллар. «Ама, бу кини дуо?» – дии саныыгын.

Нарыйа барахсан дьиэлээх хаһаайыҥҥа син балачча өр олорбута. Сергей сотору кэминэн күн сириттэн күрэммитэ. Эмиэ иккистээн эрэй-муҥ кыыһы сордообута. Күн тура-тура олорор муннук сыыһын көрдүүрэ. Ол сылдьан Дьэбдьиэй диэн эмээхсинниин билсэн, дьиэ көрөөччүнэн киниэхэ үлэҕэ киирбитэ. Дьэбдьиэй биир хостоох квартиралаах этэ. Эйэҕэс-сайаҕас, түргэн туттунуулаах кыыһы эмээхсин тута сөбүлээбитэ. Оҕото суох буолан, Нарыйаны оҕо оҥостубута.

Дьэбдьиэй барахсан Нарыйа кыыска таайын уолун сыбааттаан, олохторун холбоон ыал оҥортоото. Мурун бүөтэ кыыстанан, эбээтин аатынан Дуняшаттан күннэрэ-ыйдара тахсар. Нарыйалаах Дьулус дьиҥнээх тапталы билэн, олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылыыллар, дьон-сэргэ махталын ылаллар.

Харыстаана КАРДАШЕВСКАЯ.
2016 с.

tuymaada 3 мая, 2026