Силиэстийэ буруй оҥоруутун дьиҥнээх кээмэйин ситэри билбэт. Бараусов хас да уон сыл устата холуобунай эппиэтинэстэн куота сылдьыбыта. 2022 сыл тохсунньутугар иккис төгүлүн уураах ааспытын кэннэ эрэ, маҥнайгы буруйун оҥорбутуттан дэлэй 40 сыл буолан баран, Бараусов буруйун билиммитэ. Бараусов сүрүн сиэртибэлэринэн ситэ илик саастаах кыргыттар этилэр. Кини «Ленскэй маньяга» уонна «Саха сирин Чикатилота» диэн ааттарынан биллэр.

Үлэтэ уонна дьиэ кэргэнэ

Андрей Бараусов эдэр сааһын туһунан биллэрэ олус аҕыйах. Кини 1961 сыллаахха атырдьах ыйын 5 күнүгэр Саха сиригэр төрөөбүтэ, оҕо сааһа уонна эдэр сааһа Ленскэй куоракка ааспыта. Оскуоланы бүтэрэн баран, Андрей суоппар идэтин баһылаабыта. 1979 сылтан 1981 сылга диэри Бараусов Советскай Армия кэккэтигэр сулууспалаабыта.

Сулууспатын бүтэрэн Ленскэйгэ төннүбүтэ уонна олохтоох кыыһы кэргэн ылбыта, 1981 сыллаахха кинилэр кыыс оҕоломмуттара. Хас да сыл буолан баран кэргэнэ Бараусовка уол оҕону төрөппүтэ. 1980-с сыллар ортолоруттан 1997 сылга диэри Андрей Бараусов «Удачнайдааҕы горно-обогатительнай комбинакка» суоппарынан үлэлээбитэ, онно кинини үчүгэй өттүттэн эрэ сыаналаабыттара. Кини арыгыга убаммата уонна кыргыттарга, дьахталларга кырыктаах сыһыана хаһан да бэлиэтэммэтэ.

Серийнэй өлөрүүлэрэ (1983—1994)

Бараусов бастакы өлөрүүтүн 1983 сыллаахха олунньу 19 күнүгэр оҥорбута. Бу күн Ленскэй куорат Первомайскай уулуссатын биир квартиратыгар кини аймах тастыҥ аҕатын (дядятын) сыбаайбата буолбута. Мааны остуол кэнниттэн Бараусов, итирик сылдьан, түүн уулуссаҕа тахсыбыта. Кини бэйэтин кытта быһахтаах этэ. Күүлэйдии сылдьан «Солнышко» оҕо саадын аттыгар билбэт кыыһын Елена Старилованы көрсө түспүтэ. Бараусов эппитинэн, кини кыыһы кытта билсиһэ саатаабыт, ол эрээри кыыс истибэтэҕэ буолбут. Онуоха кини кыыһыран туран кыыс үрдүгэр түспүт уонна быһаҕынан хас да төгүл анньыбыт. Өлөөрү сытар кыыһы оҕо саадын тиэргэнигэр соһон киллэрэн, беседка иһигэр күүһүлүү саатаабыт, ол эрээри дьон көстүбүтүгэр куотарга күһэллибит.

Нөҥүө икки өлөрүүнү буруйу оҥорооччу 1991 сыллаахха атырдьах ыйын 3 күнүн киэһэтигэр Ленскэйгэ оҥорбута. Үлэ күнүн кэмигэр Бараусов Ойуунускай

уулуссатын биир дьиэтин аттынан ааһан иһэн, суол кытыытыгар турар икки кыра кыыһы көрбүтэ. Оҕолору кытта кэпсэтэ сылдьан, Бараусов албыннаан түөрт саастаах Маринаны уонна биэс саастаах Катяны бэйэтин грузовигын кабинатыгар олордубута. Кини оҕолору куорат хотугу-арҕаа өттүгэр, Мухтуйка өрүс аттыгар баар тыаҕа илдьибитэ. Быһаҕынан куттаан, икки кыыһы иккиэннэрин күүһүлээбитэ, ол кэннэ өлөртөөбүтэ. Кэлин Бараусов силиэстийэ кэмигэр маннык кэпсээбитэ:

«Кинилэр куруук ытыыллар этэ, дьиэлэригэр барыахтарын баҕараллар этэ, оттон мин өссө арыгылаах этим. Ийэлэригэр, аҕаларыгар кэпсиэхтэрэ диэн куттаммытым, дьон мин туспунан туох дии саныахтараай диэн… судургутук ылан түргэн баҕайытык өлөрөн кэбиспитим. Кинилэр өйдөөбөтөхтөрө да буолуо».

Өлөрбүт оҕолорун кини тыа иһигэр дириҥэ суох ииннэргэ көмпүтэ. Өлбүт кыргыттар көрдөөһүҥҥэ биллэриллибиттэрэ уонна сураҕа суох сүппүттүнэн 30-ча сыл устата ааҕыллыбыттара.

1992 сыл муус устар ыйыгар Бараусов Мирнэй куорат сиригэр-уотугар 25 саастаах Людмила Наливкинаны өлөрбүтэ. Ол кэмҥэ Андрей Бараусов Удачнайдааҕы горно-обогатительнай комбинат тыа хаһаайыстыбатын хааччыйыытын отделын Орто Наахаратааҕы учаастагар суоппарынан үлэлиирэ. Куоракка тиийэн таһаҕаһын түһэрэн баран, Бараусов төттөрү Ленскэйгэ айаннаабыта. Суолга массыына тута турар Людмила Наливкинаны олордубута. Бараусов кыыһы дьиэтигэр диэри тиэрдиэм диэбитигэр, кыыс сөбүлэспитэ.

Киэһэ хойут тиийэн баран, кини кыыһы кытта салгыы билсиһэ сатыыр, ол эрээри кыыс аккаастанар, ол гынан баран дьиэтигэр диэри атаарарын көҥүллүүр. Биир дьиэҕэ тиийэн иһэн, Бараусов кыыс миигин албынныыр, бэйэтин дьиэтигэр буолбакка атын сиргэ сирдээн иһэр диэн уорбалаан, кыыс үрдүгэр түспүтэ. Кини монтировканан кыыс төбөтүн хас да төгүл охсон, мэйиитин улаханнык эчэппитэ. Өйүн сүтэрбит кыыһы талах быыһыгар соһон киллэрэн күүһүлээбитэ, ол кэннэ буруйу оҥорбут сириттэн бараахтаабыта. Наливкина ол эчэйиилэртэн өлбүтэ.

1994 сыл атырдьах ыйын 28 күнүгэр Ленскэй куоракка Андрей Бараусов, «төрөппүттэргин билэбин» диэн албыннаан, 5 саастаах Юляны грузовигар олордубута. Кини кыыһы Аммосов уонна Октябрьскай уулуссаларын быһа охсуһуутугар тиэрдибитэ. Бараусов кэпсээбитинэн, массыынатын тохтотон баран, таска тахсыбыт уонна кабина кэннитинээҕи аанын аһан, Юляттан сумка иһиттэн инструменнары ылан биэрэригэр көрдөспүт. Кыыс кэннинээҕи олорор сир нөҥүө сумкаҕа диэри төҥкөйбүтүн кэннэ, Бараусов кини төбөтүн монтировканан күүскэ охсон түһэрбит, онуоха кыыс өйүн сүтэрбит.

Бараусов кыыһы кэннинээҕи олорор сиргэ кистээн

баран, куорат кытыытыгар, «Алмаз» пионерскай лааҕыр аттыгар илдьибит. Онно тиийэн кыыһы күүһүлээбит уонна ол үгэс буолбут монтировкатынан өлөрүөр диэри кырбаабыт. Өлбүт оҕо этин-сиинин дириҥэ суох ииҥҥэ көмпүт. Юля 27 сыл устата сураҕа суох сүппүттүнэн ааҕыллыбыта.

Түөрт ый буолан баран, 1994 сыл ахсынньы 22 күнүн киэһэтигэр, Бараусов пааркаҕа күүлэйдии сылдьан үс ситэ илик саастаах кыыһы көрсүбүтэ. Кини кинилэри кытта билсиһэ сатаабыта уонна биир 14 саастаах Татьянаны биилиттэн кууспута. Билбэт киһитин быһыытыттан куттанан, Татьяна Бараусов илиититтэн төлө көппүтэ уонна дьүөгэлэригэр «куотуҥ!» диэн хаһыытаан баран бэйэтэ сүүрбүтэ. Бараусовтан куотан иһэн биир кыыс, 15 саастаах Римма, иҥнибэтэҕин иҥнэн охтубута. Бараусов Римманы ситэн ылан, газовай бэстэлиэтинэн куттаан, быраҕыллыбыт тутуу сиригэр соһон киллэрбитэ. Онно тиийэн кыыһы күүһүлээбитэ, ол эрээри тыыннаах халларбыта.

Бараусов бу буруйдары оҥорбута 2023 сыллаахха эрэ дакаастаммыта.

Икки киһини өлөрүү (1997)

1997 сыл саҕаланыытыгар Бараусов кэргэнэ рак ыарыыттан өлбүтэ, ол кэннэ кини икки оҕотун кытта квартиратыгар олорбута. 1997 сыл атырдьах ыйын саҕаланыытыгар, тэллэйдиир кэм оргуйа турар кэмигэр, Андрей Бараусов Ленскэй аттыгар тыаҕа тахсыбыта. Онно кини тэллэйдии сылдьар 9 уонна 12 саастаах икки ситэ илик саастаах кыыһы көрсүбүтэ. Бараусов «ТОЗ-16» диэн кыра калибрдаах бинтиэпкэлээх сылдьара, ол саатынан куттаан кыргыттар утарылаһар кыахтарын суох оҥорбута. Кыргыттар биирдэстэрин кини тута ытан өлөрбүт, оттон иккиһин быһаҕынан түөскэ анньыбыт, ол кэннэ өлбүт кыргыттар эттэрин-сииннэрин кытта некрофилия аактын оҥорбут. Өлөртөөбүт кыргыттарын буруйу оҥорбут сиригэр хаалларбыт, үрдүлэрин кураанах сэбирдэҕинэн уонна муоҕунан саппыт.

Тыаттан тахсан иһэн, Бараусов массыыналара ииҥҥэ батыллыбыт тэллэйдьиттэргэ түбэспитэ. Бараусов массыынаны анньан таһаарарга көмөлөспүтэ уонна сорох бириэмэни тэллэйдьиттэр ортолоругар атаарбыта. Дьон кини дьүһүнүн-бодотун өйдөөн хаалбыттара. Кыргыттар өлүктэрин булбуттарын кэннэ, силиэстийэ бу тэллэйдьиттэр бөлөхтөрүн кимнээхтэрин быһаарарга көмөлөспүт туоһуну булбута. Маҥнай кинилэр уорбалааһыҥҥа түбэспиттэрэ. Кинилэри барыларын булан ыйыппыттара. Ыйытыы кэмигэр кинилэр биэрбит көрдөрүүлэрэ бэйэ-бэйэлэригэр сөп түбэспиттэрэ, ол иһин кинилэр уорбаланар дьон ахсааныттан таһаарыллыбыттара.

Бу бөлөх дьоно бары Андрей Бараусов тас дьүһүнүн ойуулаан биэрбиттэрэ, ол олоҕор кини фоторобота оҥоһуллубута. Ити кэннэ кини сүрүн уорбаланааччы буолбута. Буруйу оҥорооччуну көрдөөһүҥҥэ,

кини ким буоларын быһаарыыга уонна буруйун билинэр көрдөрүүлэрин ылыыга Ленскэйдээҕи РОВД холуобунай көрдөөһүнүн оперуполномоченнайа Игорь Дмитриев улахан оруолу оонньообута.

Арест уонна бастакы уураах

Бу кэмҥэ Ленскэй милициятыгар биир эдэр кыыс күүһүлээһин сиэртибэтэ буолбутун туһунан үҥсүү киллэрбитэ. Кини көрдөрүүтүнэн, пааркаҕа кини билбэт киһитэ саба түспүт. Күүһүлээри гыммытыгар кыыс өйүн сүтэрбэккэ, утарыласпат курдук туттубут уонна буруйу оҥорооччуга «дьиэбэр баран хоонньоһуох» диэн эппит. Бараусов кыыс тылын ылыммыт. Кини кыыс квартиратыгар хоно сыппыт, ол кэннэ кыыс доруобуйатыгар туох да хоромньуну оҥорбокко баран хаалбыт.

Кыыс көрдөрүү биэрэр кэмигэр биир олус суолталаах түгэни өйдөөн кэлбит. Кини эппитинэн, пааркаҕа сылдьыбыт кэмнэригэр күүһүлээччи биир дьиэ аттыгар турар «ГАЗ-66» массыынаны ыйан көрдөрбүт уонна бу кини массыыната буоларын туһунан эппит.

Бараусов «ГАЗ-66» массыына турар дьиэтигэр олороро. Кини уорбаланар дьон ахсааныгар киирбитэ, тоҕо диэтэр эрдэ, 1991 сыллаахха, Ленскэй куорат пааркатыгар дьахталларга бэйэтин половой органын көрдөрбүтүн иһин милиция үлэһиттэрэ кинини тута сылдьыбыттар эбит. 1997 сыл атырдьах ыйын бүтүүтүгэр Бараусовы Ленскэй куорат РОВД-тыгар ыҥыран хас да ыйытыыны биэрбиттэрэ. Кини кыргыттар өлбүт күннэригэр тыаҕа сылдьыбытын соһумардык билиммитэ, ол эрээри өлөрүүлэргэ сыһыаннааҕын билиммэтэҕэ.

Туоһулар көрдөрүүлэрэ ыкпыттарын кэннэ, кини тыаттан тахсан иһэн тэллэйдьиттэр массыыналарын ииҥҥэ батыллыбытын анньан таһаарарга көмөлөспүтүн билиммитэ, онтон салгыы өлөрүүлэри оҥорбутун туһунан эппитэ. Нөҥүө күнүгэр Бараусовы (конвойунан) буруйу оҥорбут сиригэр илдьибиттэрэ. Онно кини кыргыттары көрсүбүт сирин, өлөрбүт сирдэрин уонна атын да сибикилэри көрдөрөн биэрбитэ. Буруйу оҥорооччу 16 саастаах кыыһа аҕатын туппуттарын кэннэ милиция үлэһиттэригэр 8 сааһыттан ыла аҕата кинини күүһүлүүрүн туһунан эппитэ, ол эрээри кэлин бэйэтин тылларыттан аккаастаммыта.

Бараусовы туппут оперативнай-силиэстийэ бөлөҕөр милиционер Виталий Егоров уонна Ленскэйдээҕи РОВД көрдөөһүнүн отделын начаалынньыга Владислав Пшенников бааллара. Кинилэр туоһулааһыннарынан, ыйытыы кэмигэр Бараусов өссө биэс кыыс оҕону уонна дьахтары өлөрүүгэ сыһыаннааҕын билиммитэ. Кини милиция үлэһиттэригэр картаҕа өлбүт дьон этин-сиинин ханна көмпүт сирдэрин ыйан биэрбитэ. Ол кэнниттэн нөҥүө ыйдар устата уҥуохтары булууга үлэлэр тэриллибиттэрэ. Бараусов оҥорбут буруйун иһин ханнык да кэмсининиини көрдөрбөтөҕө.

Отставкаҕа сылдьар милиция подполковнига Владислав Пшенников ахтыыларыттан:

«Быанан тууйара, паалканан охсоро, ытара, быһаҕынан кырбыыра… Мин онно киниттэн ыйыппытым: „Тоҕо инник уродкунуй? Өлөрөр да буоллаххына, киһилии өлөрүөххүн“. Кини миэхэ хомойбут курдук, хайдах эрэ модьуйбуттуу: „Өлөн биэрбэттэр эбээт“, — диэбитэ. Ол кэмҥэ кини туруга хайдах эрэ баттыгастаах этэ. „Чэ, сөп, мин барытын суруйуом. Эһиги түүлгүтүгэр да баттаппатах буолуоххут мин төһөлөөх элбэх дьыаланы оҥорбутум“, — диэбитэ. Кинини кытта кэпсэттэххэ — киһи буолбатах. Туохха да ханнык да аһыныы суох. Биллэн турар, төрөппүттэригэр биэрэн кэбиһэр баҕа баара. Бэйэм кыратык да өйбүнэн ыалдьарым буоллар, тута ытан кэбиһиэм этэ».

Түмүгэр Бараусов атын сиэртибэлэрин уҥуохтара ханна да көстүбэтэхтэрэ, ол иһин киниэхэ икки эрэ киһини өлөрүүгэ буруйу тиэрпиттэрэ. 1998 сыллаахха Андрей Бараусов бары ыйыллыбыт буруйдарыгар буруйдааҕынан биллэриллибитэ. Суут кинини өлөрүү уурааҕар уурбута, ол эрээри өлөрүү уурааҕын толорууга мораторий олохтоммутунан сибээстээн, бу накаастабылы 18 сыл устата көҥүлүн быһыынан солбуйбуттара.

Бастакы болдьоҕо уонна босхолонуута

Бараусов буруйун боруостууругар Алтайскай кыраай территориятыгар баар 9-с нүөмэрдээх көннөрөр колонияҕа (ИК-9) ыытыллыбыта. Оҥорбут буруйа ыарахан буоларын үрдүнэн, хаайыыга сытан Бараусов намыһах таһымнаах («аллараа кэрдиис») буруйданааччылар ахсааннарыгар киирбэтэҕэ. Кини атын хаайыылаахтар ортолоругар улахан авторитета суоҕа, ол эрээри үчүгэйдик бэлиэтэнэрэ, характеристиката үчүгэй этэ уонна хаайыы остолобуойугар престиижтээх дуоһунаска үлэлээбитэ. Хаайыллыбыт болдьоҕун толору бүтэрэн, Андрей Бараусов 2015 сыллаахха көҥүлгэ тахсыбыта. Ол кэннэ кини кыыһа олорор Глядин сэлиэнньэтигэр (Алтайскай кыраай) көспүтэ.

Бараусов көҥүлгэ тахсыбытын уонна Алтайскай кыраайга хаалбытын билэн баран, 1997 сыллаахха кинини тутууга кыттыбыт Виталий Егоров Алтайдааҕы МВД-га суруктары суруйан саҕалаабыта. Кини Бараусовка кытаанах административнай надзору туруорары ирдээбитэ. Алтайскай кыраайга бириэмэтин атааран баран, 2010-с сыллар бүтүүлэригэр Бараусов Новосибирскай уобалаһыгар көспүтэ уонна онно үлэ булуммута. Бу кэм иһигэр кини саастарын ситэ илик кыргыттарга 6 төгүл саба түспүтэ, онно кинилэри секс-айдааннаах күүһүлээһиҥҥэ тиэрдибитэ, ол эрээри тыыннаах хаалларбыта.

Иккис уураах уонна силиэстийэни саҥардыы

Бараусовы 2020 сыллаахха туппуттара. Суут процеһа Новосибирскайдааҕы оройуон суутугар сабыылаах эрэһиимнээх барбыта, ол иһин суут-сокуон дьайыытын сиһилии чахчылара биллибэттэр. Холуобунай дьыала матырыйааллара дьоҥҥо-сэргэҕэ хаһан да аһаҕастык тахсыбатахтара уонна иһитиннэрэр-биллэрэр сириэстибэлэргэ (СМИ) билсэр кыах бэриллибэтэҕэ. Суут кэмигэр кини саастарын ситэ илик кыргыттары 6 төгүл күүһүлээбитэ толору дакаастаммыта. Ол кэннэ суут кинини буруйдааҕынан билинэн, 18 сыл устата көҥүлүн быһарга уурбута.

Андрей Бараусов уураах ылыаҕын кэннэ, Егоров Алтайдааҕы ис дьыала министерствотын (МВД) салалтатыттан туох да хамсааһыны ситиспэккэ, икки суругу суруйбута: Россияҕа оҕо быраабын боппуруостарыгар боломуочунай Анна Кузнецоваҕа уонна Россиятааҕы Силиэстийэлиир комитет бэрэссэдээтэлигэр Александр Бастрыкиҥҥа.

Бастрыкиҥҥа суруллубут суруктан:

Ленскэй куоракка 1997 сыл атырдьах ыйыгар 9 уонна 12 саастаах икки кыыһы өлөрбүтүн иһин Бараусов тутуллубута. 1998 сыллаахха суут кинини саамай үрдүк накаастабылга (өлөрүүгэ) уурбута, ол эрээри өлөрүү накаастабылыгар мораторий биллэриллэн, кини 18 сыл хаайыыга олорон баран көҥүлгэ тахсыбыта. Бастаан Алтайскай кыраайга, онтон Новосибирскай уобалаһыгар куруук олорордуу көспүтэ. Онно тиийэн саастарын ситэ илик оҕолору кытта сиэргэ баппат дьайыылары оҥорууга уонна күүһүлээһиҥҥэ 6 эпизодка буруйдаммыта. 2021 сыллаахха Новосибирскайдааҕы суут кинини 18 сыл устата көҥүлүн быһарга уурбута, билигин кини Алтайскай кыраайга ураты кутталлаах преступниктарга аналлаах хаайыыга (ИК-9) накаастабылын боруостуур.

Өссө 90-с сыллар саҕаланыыларыгар кини кыра оҕолору өлөрүүгэ уорбаламмыта, ол оҕолор өлүктэрэ билигин да көстө иликтэр. 1997 сыллаахха икки кыыһы өлөрбүтүн иһин тутулларыгар, кини өссө биэс киһини: икки дьахтары уонна үс кыыһы өлөрбүтүн билиммитэ, ол эрээри кэлин тылыттан төттөрү турбута. Ол бириэмэҕэ кинини кытта үлэни тиһэҕэр тиэрдибэтэхтэр диэн сылыктыыр төрүөт баар. Билигин Бараусовы кытта ити тиэмэҕэ кэпсэтэргэ үчүгэй кыах үөскээтэ. Кини 60 саастаах, 18 сыл хаайыы киниэхэ үйэтин тухары олорууга тэҥнээх, ол иһин кини өлөрбүт дьонун ханна көмпүтүн этиэн сөп.

Ити барыта кураанах тыл буолбатах. Мин олоҕум тухары холуобунай ирдэбилгэ үлэлээбитим, сүүһүнэн өлөрүүнү, ол иһигэр ааспыт сыллардааҕы буруйдары арыйбытым. Сэбиэскэй кэмҥэ дойду бастыҥ сыһыйааччытынан (сыщигынан) биллэрим, көннөрү опертан Саха Сирин МВД-тын криминальнай милициятын салайааччытыгар тиийэ үүммүтүм. Үйэ тухары хаайыыга ууруллубут дьон майгытын-сигилитин билэр буоламмын, Бараусов сиэртибэлэрин ханна көмпүтүн этиэ диэн дэбигис итэҕэйэбин. Александр Иванович! Баһаалыста, уопуттаах силиэдэбэтэлгэ Бараусов ити өлөрүүлэргэ сыһыаннааҕын бэрэбиэркэлииргэ сорудахтааҥ.

Үһүс уураах

Бараусовы 5 киһини өлөрүүгэ уонна 1 күүһүлээһиҥҥэ буруйдуур суут процеһа 2023 сыл кулун тутар 28 күнүгэр Ленскэй оройуон суутугар аһыллыбыта. Холуобунай дьыала РСФСР ХК (УК) икки ыстатыйатынан барбыта – 102-с ыст. «е», «з» пууннара (атын буруйу кистиир сыаллаах, күүһүлээһиннээх, биэс киһини соруйан өлөрүү) уонна 117-с ыст. 3-с чааһа (сааһын ситэ илик саастаах кыыһы күүһүлээһин).

Буруйун билиммититин (соглашение о признании вины) усулуобуйатыгар олоҕуран, Андрей Бараусов, оҥорбут буруйдара олус ыараханын үрдүнэн, үйэтин тухары хаайыыттан куоппута. 2023 сыл ыам ыйын 23 күнүгэр суут кинини 21 сыл устата көҥүлүн быһарга уурбута.

Уураах тахсыбытын кэннэ Андрей Бараусов соһуччу бэйэтин билиммит тылларыттан аккаастанна уонна ити элбэх киһини өлөрүүгэ сыһыана суоҕун туһунан биллэрбитэ. «Алмазный край» телерадиокомпания корреспонденнарыгар биэрбит интервьютугар Бараусов эппитинэн, көрдөрүү биэрэр кэмигэр силиэстийэ өттүттэн баттааһыны билбитэ уонна бэйэтин сымыйанан буруйдаабыта. Кини өлөрүллүбүт кыргыттар уонна эдэр дьахтар өлүктэрэ чахчы ханна көмүллүбүттэрин билбэтин туһунан эппитэ. Бэйэтэ буруйа суоҕун дакаастыырыгар кини маннык чахчыны аҕалбыта: силиэстийэ кэмигэр сиэртибэлэр көмүллүбүт сирдэрин ыйан биэрбитин үрдүнэн, эксгумация үлэлэрин кэмигэр правоохранительнай уорганнар үлэһиттэрэ онно туох да киһи уҥуоҕун булбатахтара.

Бикипиэдьийэттэн тылбаастанна