“Сулустар” мэлдьи сулустар. Кинилэр ханна да тиийдинэр, сырыттынар, бэл уулуссаҕа да дьон-сэргэ, ордук ыччат кыраҕы хараҕынан уора-көстө “кэтиирэ-маныыра” хаһан баҕарар баар буолааччы. Кини хайдах туттара-хаптара, тугу таҥныбыта, саҥарара-иҥэрэрэ, кэпсэтэрэ баҕарбатах да иһин барыта харах далыгар ылыллар. Ону ордук уоппуттаах артыыстар, норуокка биллэр-көстөр дьон үчүгэйдик билэллэр. Оттон маны таһынан сүгүрүйээччилэри биллиилээх дьон чугас доҕордоро, олохторун аргыһа эмиэ сэҥээрдэр. Дьон билэ-көрө сатыырын хайыаҥый, саба баттыаҥ дуо? Ол иһин бүгүн эһиэхэ сулустар күлүктэригэр диэн кыракый билсиһиннэриибин саҕалыыбын. Дьэ эрэ, бу сүгүрүйэр дьоҥҥут кэтит көҕүстэрин кэннигэр кимнээх бааллар эбитий, тугу кэпсиир буолаллар эбитий? Ыччат хаһыатын быһыытынан, маҥнай ыччаты сэҥээрдэр ыйытыыларыгар эппиэти истиэҕиҥ.

Бу Саргылаана Павлова, Аскалон Павлов кэргэнэ.
— Аскалону аан бастаан культура колледжын уопсайыгар көрбүтүм. Кини оччолорго эдьиийигэр олорор эбит этэ. Оттон мин үөрэххэ туттарса диэн сылдьарым. Аан бастаан хайдах көрдүм этэй? Уопсайга түннүккэ, кыһыл спортивнай ыстааннаах, халлаан күөҕэ футболкалаах, кылгас баттахтаах уол олорор этэ. Онно көрөөт, испэр хайдах эрэ “ити уол мин кэргэним буолара буолуо”, диэн дьикти баҕайытык санаан аһарбытым. Онтон ылата ый аҥара ааспытын кэннэ уолаттар биһигини билсиһиннэрбиттэрэ. Онтон ылата үчүгэйдик эн-мин дэсиһэр буолбуппут. Кэлин ромаммытын салҕаан 3 сыл сылдьыбыппыт.
Аскалон сүрдээх культурнай, тыла-өһө оччолортон да лоп-бааччы. Ырыаларын миэхэ иһитиннэрэрэ да, бастаан хайдах эрэ ыраах этим, соччо өйдөөбөт буоллаҕым. Онуоха бэйэҕит да билэн эрдэххит, ырыалара хайдах эрэ туспа философиялаахтар. Кэлин истэн-истэн, үөрэнэн, дьэ син тугу эрэ быһаарсар, өйдүүр буоллум.
Ыал буолуохпутуттан быһа туспа музыкальнай хостонуон баҕарара. Билигин оннук үлэлиир хостоох. Ол хоһугар төһө баҕарар, түүннэри-күннэри да “сүтүөн” сөп.
Уопсайынан Аскалон хаппырыыһа суох диэм этэ. Таҥаска да, аска да биир оннук. Плов, пельмень саамай сөбүлүүрэ.
Кэргэммэр сүгүрүйээччи хайа да өртүттэн элбэх. Сурук да суруйаллар, телефоннууллар даҕаны. Өссө Аскалон миигин кыыһырыа диэн, сороҕор туппут суругун кистээн кэбиспит буолар. Хата, ону мин сиэбиттэн ылан көрөөччүбүн ээ. Уонна төттөрү уган кэбиһэбин. Дьон сөбүлүүрэ туох куһаҕаннаах буолуой? (Күлэр. ) Ол аата айар үлэтинэн болҕомтону тардар буоллаҕа.

Оттон “Бабочкалаах уолаттар” бэйэлэрин кэмнэригэр кыыс аймах сүрэҕин баҕас түспүттэрэ чахчы. Оннооҕор сорохтор хас биирдиилэригэр тиийэ, кимин-тугун, ханна,

хаһыс курска үөрэнэрин кытта бэрткэ диэн билэллэрэ. Билигин бу уолаттар устудьуон ыскаамыйатыттан төһө да таҕысталлар, күргүөмнээх айар үлэ үөһүгэр ылларан сүүрэ-көтө сылдьаллар. Олортон мин бүгүн эһиэхэ Василий Кривошапкин — Эллэй кэргэнин Таняны билиһиннэрэн, кини кэпсээнин истиэххитин баҕарабын. Оттон Вася туһунан сэһэргии түстэххэ, билигин “Дапсы” бөлөххө менеджердиир, бэйэтин ырыаларын эмиэ таһаартыыр. Чэ, Таня Кривошапкина кэпсиирин истиэҕиҥ.
— Васялыын студенныы сылдьан билсибиппит. Аан бастаан харахпар хатаабыппын өйдүүбүн: кэтит сарыннаах, уһун, көнө уҥуохтаах, эйэҕэс, элэккэй, ол эрэн эмиэ да симик баҕайы уолчаан дьону кытта кэпсэтэрэ-ипсэтэрэ культурнайын сөҕөрүм. Көрүҥүнэн олох интеллигент! Өссө хараҥа халлаан күөҕэ пиджактаах этэ. Мин көрөрбөр, бэйэтигэр наһаа барар.
Дьэ, биллэн туран испэр олус киллэрэн бэйэм бастаан билсибитим. Оттон салгыырын, кини салҕаабыта.
Тула көтө сылдьар, кыһаллар аҕай этэ. Уопсай тылы түргэнник булбуппут. Мин идэбинэн режиссербун. Онон культура эйгэтигэр эмиэ Вася курдук, дууһам, сүрэҕим чугас диэн этиэм этэ.
Онтон ырыатын туһунан этэр буоллахха, фонограмматын уһултаран баран иһитиннэрэр. Хайдаҕый эҥин диэн ыйытар. Мин буоллаҕына кырдьык, тугу саныырбын этэбин. Ол гынан баран, Вася син биир бэйэтин санаатынан ыытар. Кини тэрийэр үлэтигэр кытта арыт мөккүһэн ылааччыбыт. Ол иһин кэлин наһаа кыттыспаппын. Хата, ордук мин киниттэн сүбэлэтэбин-амалатабын эрээри, кини да миэхэ алыс орооспот.
Сүгүрүйээччи кыргыттар га сорох арыт наһаа сирэйэ-хараҕа суохтар кытары баар буолаллар. Олорго мин арыычча бэйэ бодолорун тардыналларыгар баҕарыам этэ.

Дьэ, ити курдук бүгүн эһиэхэ бырааһынньыгынан сибээстээн Танялаах Саргылаананы билсиһиннэрдим. Кинилэр сэмэй, сүрэхтэрин чопчутугар тута сылдьыбыт, өссө кимиэхэ да арыйа илик “кылааттарын”, санааларын ааҕаччыларга билсиһиннэрбиттэригэр махтанан туран, бу сааскы сайаҕас күнүнэн итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибин уонна биллэн туран дьолу баҕара хаалабын.

Сардаана БАСНАЕВА.
Мария ВАСИЛЬЕВА
хаартыскаҕа түһэриитэ.
2000 сыл