Кэпсээ

Баай оҕото бардам - Ородьумаан

Главная / Кэпсээннэр / Баай оҕото бардам - Ородьумаан

Добавить комментарий

К
25.01.2026 15:01
5,549 0

Баай оҕото бардам - Ородьумаан
    Бырдьа баай түөрт кыыстаммыта, уол оҕоҕо баҕаран оҕолоноллоро да кыыс төрүүрэ. Бырдьа ойоҕо буруйдааҕыныы ойоҕор мөҥүттэрэ. Онтон кэнники уоллара Болот күн сирин көрбүтэ. Бырдьа баай күҥҥэ көрбүт соҕотох уолун, хараҕын дьүккэтин курдук харыстыыра. Аһара атаахтатаннар кыраттан да хоргутан, ытаары мэрбэҥнээн барара. Туоҕу эмит көрдөөбүтүн биэрбэтэхтэринэ, охтон түһэн атаҕынан өрүтэ тэбиэлэнэн орулуура.


Аҕалара суоҕар эдьиийдэрэ тулуйа сатаан баран ,чанчыгын үргүүллэрэ. Ону уол аҕатыгар үҥсэн мөхтөртүүрэ.
Болот биэс сааһын туолуута, киниттэн биир сыл аҕа Саадах диэн дьадаҥы уолу, балаҕан иһигэр ат гынан миинэрэ. Саадах кэнники тобуктара ыалдьан бааһыран, " ат буолбаппын атаҕым ыалдьар " диэбитин аҕатыгар үҥсэн, куһурҕаттаран биэрбитэ. Саадах ат кымньыытын амтанын элбэхтик билбитэ. Көхсүгэр курбуулаппыт баас оннулара бааллара. Сороҕор Болот миинэн олорон бэйэтэ таһыйара. Талах олоппоһу көлүйбүтэ буолан, быаны Саадах уол моонньугар баайара. Уол аанньа аһаабакка, сылайан тыына хаайтарар.

– Ийээ көрүүй ыраахтан айаннаан кэллибит . “Атым” уурастаан хараҥаран хойутаан хааллыбыт - диир Болот аан хоско тиийбиттэригэр .
– Оо оҕом кэлбит дии. Баҕайы “ата” сүрэҕэлдьээн, оҕобун хонууга хонноро сыспыт дии - диэн уолун малаҕар сирэйиттэн, малтаччы сыллаан ылар.
Саадах уолчаан, маннык атаҕастабылы тулуйбакка түүн ытаан сыттыгын илитэ хонор.

Болот аҕыс сааһын туолуута сайын, Саадахтыын туста оонньууллар. Саадах сымса буолан табы туттарбат. Куота көтөн кэннигэр ыстаммыта баар буолар. Болот Саадаҕы тута сатаан уонна эбиитин кэннигэр тахсан ,сүктэрэ сылдьыбыт буолан дэлби аҕылаата.

– Тохтоо эрэ сынньана түһэн баран өссө тустуохпут ! - Болот кыыһыран хараҕын үүтэ көстүбэт.Аҕылаан омурда күөрт курдук үллэҥниир, хапсыҥныыр.

– Онтон мин сылайбатым аҕылаабатым дии - Саадах эппитигэр биирдэһэ эбии кыынньа түстэ.

– Кэл өссө тустуох. Сааххын дэлби быраҕыам ! - диэт Болот өйдөппөккө кэннигэр ыйааста түстэ. Тутуспутунан иккиэн тиэрэ баран түстүлэр, Болот Саадаҕы кууспутунан сиһинэн дүлүҥҥэ түстэ. Ыарыыланан сыппахтыы түһээт, ытаан мэрбэҥнээтэ уонна сиһин туттубутунан дьиэтигэр киирдэ. Сотору аҕата кымньыылаах тахсан Саадаҕы түбэһиэх курбуулаата. Уол- сарылаабытынан күөлэһийэ сырытта. Дьадаҥы кыысчаан Намыына көрбүтүн “Болот бэйэтэ Саадах кэннигэр ыйаастан, тиэрэ баран түспүттэрэ " - диэн уолу көмүскэһэн этэн көрдө да истибэт. Бүтэһигэр сытар уолу ойоҕоско тэппитигэр, түүрүллэн сытан тыынын нэһиилэ ылла. Бырдьа баай хаһата халырыҥнаан сылайан дьиэтигэр киирдэ.

Намыына Саадаҕы аһынан ытыы олордо.

Болот

уон аҕыс сааһын туолла. Сымарыттан эт - ласха көрүҥнэммит. Саадах киниттэн өндөс. Омос көрдөххө хатыҥыр курдук эрээри, сыгынньахтаннаҕына тииҥи сүлбүттүү иҥиир ситии көрүҥнээх.

Ыһыахха хапсаҕайга иккиэн, атыттары кыайталаан баран бэйэ бэйэлэрин кытта киирсэллэр.
Саадах куота көтө сылдьан атахха тэбиэлиир.

– Аһара итинник холустук тэбиэлээмэ эрэ! - баай уол диэки буолааччылар этэллэр. Бырдьа баайга бэрт буолан, уолугар “ыалдьыбыта” буолаллар.
Саадах ханнык эрэ түгэҥҥэ көтөҕөн таһааран Болоту төбөтүн оройун түһэрдэ. Мэктиэтигэр быыл бурҕас гынна. Дьон " Оо " эрэ дэстилэр. Дьадаҥылар ытыстарын таһыммыттарын Бырдьа баай кэриччи кырыктаахтык көрбөхтүүр.
Болот дьадаҥы кыргыттары атаҕастыыр буолан сөбүлээбэттэр.

Болот сүнньэ доргуйан дөйүөрэн сытта.
Ийэтэ " оҕобуоон!” - диэн саҥа аллайбыта.
Киэһээ дьиэлээхтэр оҕолорун өйөөн - убаан бырахпатаҕын мөҥүтүннүлэр. Саадаҕы ыраах тыаҕа сылгы көрдөрө ыыттылар.

Бырдьа баай күҥҥэ көрбүт соҕотох уолугар, баай дьон кыргыттарын ойох биэрээри сыымайдыыр.
Болот сирэн иһэр. Кини көрөрүгэр бу кыыс хараҕа кыччаҕар, ол кыыс атаҕа маадьаҕар буолан истэ.
" Баллайа сытыйан бэйэтин билиммэт ,ханнык аанньа үтүө сэбэрэлээх, кэрэ мөрсүөннээх курдук !" диэн дьон кистээн мөҥүттэллэр.
Арай ыаллыы алааска биир кыыһы сөбүлүү көрбүтүн ,баран ыйыта сырыттылар да, сириллэн кэллилэр.
" Ойоҕо да суох сылдьыллыа!!" - диэн өчөспүтэ буолан аҕатыгар охсурҕаланар.

Арай биирдэ " Болот ойуун кыыһын күүһүлээбит! " диэн сурах кэллэ. Кыыс ийэтэ кэлэн Бырдьа баайга үҥсүбүтүн улахаҥҥа уурбат.

" Оҕо дьээбэлэннэҕин аайы айдааны тардыма! Кыыскын буой! Кыыбаҕатын кыанар буоллун ! - үттү көбүөлээн ыытта.

Ол онон биллибэккэ ааспыт курдук буолла.
Онтон түүн Бырдьа баай балаҕанын халҕанын, ким эрэ күүскэ тоҥсуйан дибдийдэ. Тахсан көрөллөр да ким даҕаны көстүбэт. Оннук түүнү быһа лигийдилэр. Дьиэлээхтэр куттанан аанньа утуйбатылар.

Сарсыарда турбуттара ойуун олорор алааһын диэккиттэн, добун холорук ытыллан кэлэн, тэлгэһэлэрин ытыйан бурҕайда. Болот кыл төбөтөөйкөтүн ытыйан илдьэ барда.
Аҕыйах хоноот уоллара Болот, хараҕын үрүҥүнэн - харанан көрөн, иһигэр былас муостаах киирбитинии, охтон түһээт иҥиир ситиитин таттарар.

Ойуун кырыыһа тиийбитин Бырдьа сэрэйдэ. Ойууҥҥа баран ааттаһан көрдө , биирдэһэ муннунан да айаҕынан даҕаны тыымматтыы иһийэн олордо.
Сарсыныгар элбэх харчы,көмүс манньалыах буолан ойууну аҕалла.
Ойуун көрүүлэниитин үһүс күнүгэр Болот атаҕар турда. Ол эрээри аҥар өттө үлэлээбэт буолбут. Моонньоох баһа иҥнэччи түһэн, биир өттүгэр таттара сылдьар буолбут.
Оройунан көрөн, уолугунан тыынан, киэптии сылдьыбыт уоллара, биир түгэҥҥэ босхоҥ буолан хаалла.
Туох барыта иэстэбиллээх буоларын дьэ өйдөөтүлэр.

Бүттэ.