Дьоллоох Дьокуускай куорат килбэйэр киинигэр тоҕус этээстээх дьиэҕэ Акыымаптар олорбуттара ыраатта, 50 сыл буолла. Эдэр саастан саҕалыахха.

Үрдүк үөрэххэ соҕуруу үөрэнэ сылдьан, харахтарынан хайҕаһан, сүрэхтэринэн сөбүлэһэн, дойду тэбэр сүрэҕэр Москубаҕа устудьуонускай сыбаайба оҥорон холбоспуттара. Олорбуттара иккис сылыгар Сардаана диэн кыыстаммыттара.

Эдэр ыаллар күннэрэ-ыйдара кыыстарыттан тахсара. Үөрэхтэригэр олбу-солбу сылдьаллара. Оҕо буолан баран ыалдьыбат буолуо дуо? Оҕо ыарыйдаҕына эдэрдэрэ бэрт, олоххо өссө уопутура илик буолан киҥир-хаҕыр саҥарсаллара элбээн иһэр. Ийэлэрэ Октя учуутал дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт, иитиллибит соҕотох кыыс буолан, ачаалаан улааппыта. Тугу да хоҥоруутугар хоннорбот. Кэргэнэ Олег тыа боростуой дьонугар төрөөбүт буолан үлэһит, туохтан да толлубат. Октя оҕо көрөрүн эригэр сэлээнниир.

Сыл-хонук биллибэккэ ааһан иһэр. Үөрэхтэрин бүтэрэн, куоракка кэлэн 23-с нүөмэрдээх сокуолаҕа үлэҕэ киирдилэр. Олег – физик, Октя – математик. Оҕолорун эбээлэрэ Чурапчыттан кэлэн көрөн олорор. Эһээлэрэ сэрии бэтэрээнэ буолан, хата Ярославскай уулуссаҕа түөрт хостоох кыбартыыра ылан, үөрүүлэрэ сүрдээх.

Дьиэ диэн тыын боппуруос буоллаҕа. Эбээлэрэ баар буолан бэлэми аһаан, уостарын-тиистэрин соттон үлэлэригэр ыстаналлар. Күн кыһалҕата суох курдук. Эһээлэрэ астмалаах буолан куорат таас дьиэтин салгынын тулуйбакка, улахан кыыһыгар Чурапчылаата. Оскуола кэллэктиибэ үксэ эдэр учууталлар. Үлэ күөстүү оргуйар.

Олег ис киирбэх дьүһүннээх буолан, кэрэ куолар харахтара хатанар… Физкультура учуутала Алёна Алексеевна араас күрэхтэһиилэргэ Олегы илдьэ сылдьан, бэйэлэрэ да билбэттэринэн чугасыһан хааллылар. Олег Алёнаны санаан утуйар, кини аатын ааттаан уһуктар буолла. Алёнабыт бааһынайдыы хааннаах, уһун баттаҕын төбөтүн оройугар чочуохалаан кэбиһэр. Хааман-сиимэн курбалдьытыы, быһыы-таһаа мааны. Олег Октятыттан хайдах эрэ тэйдэр тэйэн иһэр курдук. Урукку курдук сабыта түһэн уураһыы, куустуһуу суох. Орон да оонньуута тохтоон сылдьар. Октя ыалдьар, сылайар аатырар.

Күн-дьыл күүтэн турбат, элэгэлдьийэн ааһан иһэрэ түргэнэ сүрдээх. Акыымаптар номнуо кыыстара улаатан оскуолаҕа киирдэ. Эбээлэрэ Боккуойа оскуолаҕа илдьэр, аҕалар. Олег үлэтиттэн ордубат. Сотору-сотору күрэхтэһии, олимпиада. Быыһыгар-ардыгар Алёнатынаан көрсүһэллэр, ахтыспыттыы имэҥнээхтик таптаһаллар.

Октя кэнники бириэмэҕэ ыарытыйар буолан кыыһырара, тымтара элбээн иһэр. Оҕотун да иитиитигэр кыһаммат. Сыллыы, таптыы да сылдьыбат. Кыыһыгар тоҥуй сыһыаннаах. Ийэ тапталын билбэтэх оҕо хаһан баҕарар дьонтон

итэҕэс сананар. Ийэ уонна оҕо икки ардыгар көстүбэт күүстээх ситим баар буолуон наада. Ону тутар улахан күүс ийэҕэ сытар.

Акыымаптар дьукаах курдук олороллор. Таптал уота умнуллубута ыраатта, уота-күүһэ умуллубута. Олег доруобай киһи айылҕата өтөн, таптыан, таптатыан баҕарар бөҕө буоллаҕа. Алёна эрэ баар буолан дьоллонон сылдьар. Үлэҕэ аптарытыат бөҕө. Үөрэнээччилэр саамай таптыыр учууталлара. Алёналыын икки-үс сыл таптаһан баран, кэтэһиилээх уол оҕо төрүүр. Айбытын көрбүтүнэн төрөөбүт. Олег оҕолооботох буолан, кыыһыгар оччо-бачча бэһирбэккэ кыыһа улаатта. Эбээ оҕото. Эбээтэ үөрэтэн дьиэ үлэтигэр сыстаҕас, аһы-үөлү бэркэ астыыр, ыраас-чочуонай.

Сыл – хонук. Кыыс үрдүк үөрэҕи бүтэрэн, тиис бырааһынан үлэлиир. Үлэтигэр сирдэрбэт. Олег уолланан көтүөн кыната эрэ суох. Күн аайы кэлэ турар. Ойоҕуттан кистээн уора-көстө оҕотугар көмөлөһөр. Оҕото күн-түүн улаатан иһэр. Алёна: “Кэргэҥҥиттэн араҕыс”, – диэн үүйэ-хаайа тутар. Олег кэргэнэ ыалдьарын иһин быраҕыан баҕарбат. Икки уот икки ардыгар сылдьар. Алёна уолун Олег Олегович диэн суруттарбыта. Араспаанньата ийэтин киэнэ. Олег биир эмэ күн оҕотун көрбөтөҕүнэ, таптаабатаҕына иэдэйэр. Оҕо минньигэс сыта сүрэҕин ортотунан киирэр. Икки дьиэнэн орох тэбэр. Оҕото улаатан, туттардыын-хаптардыын, саҥарардыын-иҥэрэрдиин, көрөрдүүн-истэрдиин аҕата.

Оҕо улаатара дөбөҥ… Оҕотун бултка илдьэ сылдьар. Айылҕалыын алтыһыннарар, сиэри-туому тутуһарга үөрэтэр. Төрөөбүт төрүт тылынан саҥардар. Октя Олег уоллааҕын кэлин истэн соһуйбута. Бэйэтэ уол оҕону бэлэхтээбэтэҕиттэн хомойор. Дьылҕа хаан бэлэҕэ, утум салҕааччы уол оҕо.

Кэлин Аммаҕа Олег Осипович бэртээхэй “Хатыҥ Үрэххэ” даача туттаран биэрэр. Бииргэ да олорботор оҕотугар көмөлөһөр, оҕотун кытта үгүс бириэмэтин бииргэ аныыр.

Акыымаптар бииргэ олорбуттара 50 сыл буолла. Баай-дуол, остуол хотойорунан ас толору. Ол эрээри киһи ымсыырбат олоҕо. Уулуссаҕа көрдөххө тоҥолох тоҥолохторуттан тутуһан, үөрэн-көтөн иһэр буолаллар. Хайдах дьиэлэрин аанын аһан киирдилэр да киҥир-хаҥыр кэпсэтии, ойоҕо сыппах быһаҕынан аалыы бөҕө. Дьахтар мээнэ-мээнэ саҥата наһаа да Олег Осиповиһы хал оҥордо. Тапталлара умнуллубута ыраатта, уота-күөһэ умуллубута.

Сыл – хонук. Кыыстара кэргэннэнэн, оҕолонон, киинэ түспүт сиригэр Москубаҕа көһөн кэлэн ньир-бааччы олороллор. Кэргэнэ Сбербааҥҥа үлэлиир. Омугунан нуучча. Октябрина Алексеевна, Олег Осипович үлэлэринэн дуоһуйан олороллор. Алёна уола улаатан кини саҕа дьоллоох дьахтар суох. Оскуоланы быйыл бүтэрэр.

Олох олоруу күөх хонууну туорааһын буолбатах. Кыһыл көмүс сыбаайбаларын хоруона хамсыга туран, ньиргиэрдээхтик бэлиэтээбэтилэр. Дьиэ эрэ иһинэн.

Харыстаана КАРДАШЕВСКАЯ.

tuymaada 27 апреля, 2026