Аудиота:

Самаан сайын үгэнигэр чаҕылхай күн уотуттан киһи хараҕа саатар. Сай ортото, куйаас сатыылыыр кэмигэр, Катя үрүҥ сэлээппэтин кэтэн, дьиэ күлүгэр хачыалга олорон кинигэ ааҕарын сөбүлүүр. Улаатан эрэр хатыҥыр кыыс, салгын сиэн хара бараан буолбут сирэйэ ымыр да гыммакка, хап-халыҥ кинигэҕэ умса нөрүйэн олорор. Саатар, уот кыһыл ырбаахытын кэппит буолан, санаатыгар олус итииргээтэ. От-мас күлүгэр сөрүүкүү түһээри, Катя тэлгэһэтиттэн тахсан, тыа диэки хаамта.

Ойуур саҕатыгар турар далга тигээрдээбит ньирэйдэр сүүрэкэлииллэр. Арай, туртайа хаппыт эргэ хотонтон кытархайдыҥы кугас уонна саһархай эбирдээх кууруссалар кыыска утары сүүрэн кэллилэр. Кинилэри тилэх баттаһан тахсыбыт кыһыл тараахтаах муус маҥан бөтүүк өтөһүйэн, тойон курдук түөһүн мөтөччү туттан, ас көрдүүрдүү биир кэм куллугуруур. Катя, өй ылбыттыы, дьиэтин диэки тэбиннэ. Кууруссалар уонна бөтүүк кини кэнниттэн ыт оҕотунуу саппай уопсан истилэр. Ол эрээри, син иччилэрин батыһан күүлэҕэ киирбэтилэр.

Сотору Катя килиэп тутуурдаах дьиэтиттэн таҕыста.

– Куут-куут, кут-кут, – дии-дии, кыыс килиэп тооромосторун сиргэ кутта.

Ол аайы тойон бөтүүк биир кэм: «Аһааҥ-аһааҥ», – диирдии куллугуруура элбээтэ. Кини ас булан ыҥырдаҕына, кыра саһархай куурусса саба түһэн, тоҥсуйбута эрэ баар буолар. Сааһырбыт эрээри элбэх албастаах, сылбырҕа баҕайы, мүчүк гына сылдьар кэриэтэ токур тумустаах сырдык кууруссаны Катя Көкөллө диэн ааттаабыта. Көкөллө олус иҥсэлээх уонна моҕус. Оттон бу төрөлкөй уот кугас куурусса – Инкубатор. Олус холку майгылаах, Көкөллө курдук ас көрдөөн, бокуойа суох хахаарбакка, наар Катя сирэйин-хараҕын манаан, аҥаар атаҕын көтөҕөн, уҥа-хаҥас диэки хайыһан көрөн турар буолар. Ытыс саҕа кугас өҥнөөх сымыытын Катя күн аайы хомуйар. Оттон Көкөллө үрүҥ бөкүнүк сымыытын булар уустук. Сороҕор бэйэтэ тоҥсуйан кэбиспит буолар, сороҕор атын сиргэ сымыыттыыр. Биирдэ хотон долборугар хас да сымыыт сытарын көрөн, ийэтигэр эппитэ. Онуоха Маайыс: «Хомуйума. Сымыыт баттыыра буолуо. Олох тыытыма», – диэн боппута. Катя Көкөллө барахсан аччыктаан, тулуйбакка аһыы барбыт кэмигэр түбэһэн көрбүт эбит. Сүүрбэччэ хонугунан аҕыйах чоппууска күн сирин көрөн, ийэлэрин батыһа сылдьыбыттара. Кэлин ыт тутан, биэс чоппуускаттан икки атыыр уонна биир тыһы чоппууска эрэ хаалбыттара. Тыһы чоппууска ап-араҕас бэйэтэ, кэлин улаатан, маҥхайан Мэтэриис диэн ааттаммыта. Кини ийэтинээҕэр быдан көстүүлээх эрээри, сымнаҕас майгылаах куурусса. Мээнэ көстүбэт буолбута ый буолан эрэр. Катя, Мэтэриис сымыыт баттыырын билэр буолан, санаатыгар чоппуускалар

күн сирин көрөллөрүн сэмээр кэтэһэр. Инкубатор барахсан ийэ буолар дьолу билэ илик. Боруодата оннук.

Биирдэ Катя тастыҥ эдьиийэ Уля кэлэ сылдьан:

– Катя, биһиэхэ барабыт дуо? Мин эйиэхэ тугу эрэ көрдөрүөм, – диэтэ.

Сааһынан алта сыл улахан эдьиийин Катя улгумнук батыста. Уля киниэхэ дьэрэкээн ойуулаах, кэрэ буочардаах ырыанньыгын уларсааччы. Оннооҕор ыас сууларын муспут альбомун бэлэхтээбитэ. Оо, Катя онно үөрбүтүөн! Кини билигин ол халыҥ ыскаатартан тигиллибит сиэптэрдээх альбомҥа «Таптал диэн…» тыллардаах ыас сууларын сөбүлээн мунньар.

Уля хоһугар остуол ньуурун сырдатар лаампа анныгар түгэҕэр тирээпкэлээх, иһигэр уулаах ыстакааннаах сылаас иһиккэ икки сымыыт кэккэлэһэ сытар.

– Катя, көр, бу сымыыттартан сотору икки чоппууска тахсыахтаах.

– Кырдьык дуо? – Катя итэҕэйбэтэхтии, харахтара төгүрүйдүлэр.

– Кырдьык. Чоппуускалар таҕыстахтарына, ыҥырыаҕым, – Уля мичээрдээтэ.

Аҕыйах хонугунан кыргыттар икки түү мээчик курдук чоппуускалары көрөн үөрүү бөҕө буоллулар.

– Түүн тахсыбыттарыгар соһуйдум ээ, – диэтэ Уля.

– Инкубатор сымыытыттан чоппууска маннык тахсарын саҥа биллим, – Катя харахтара дьол кыымынан чаҕылыйдылар.

– Мэ, бу кугас чоппуусканы ылан иитэҕин дуо? Хайдах эрэ тэмтээкэйдээн хаамар, сэниэтэ суох. Оттон бу эриэн чоппуусканы кууруссаҕа чугаһаппыт киһи. Биһиэхэ чоппуускалардаах куурусса баар, – диэтэ Уля.

– Махтал! – Катя үөрүүтүттэн атаҕа сири билбэт буолла.

– Бу хортуон хоруопкалары ыл. Наар манна аһата, бүөбэйдии сылдьабын, – дии-дии, Уля чоппуускалаах хоруопканы балтытыгар уунна.

Катя чоппуускатын наһаа кыһаллан бүөбэйдээтэ да, аһаах көрүҥнээх, сэниэтэ суохтук чыбыгырыыр чоппууска аҕыйах эрэ хонно.

Кыыс бу кып-кырачаан чоппуускаҕа олох тыйыс буолбутуттан санаата түһэн, хараҕыттан уу-хаар баста. Чоппууска олоҕо ыарахан да эбит! Бу халлааҥҥа элиэтээн ааһар элиэ, саҥата суох үөмэн иһэр куоска, сыабыттан босхо барбыт, түбэһиэх тутан ааһар булчут ыт, оннооҕор дэҥҥэ көстөр хара тыа олохтооҕо тыҥырахтаах көтөр кыырт. Бары чоппууска диэки ымсыырбыттыы көрөллөр. Бөкүнүк, саһархай чоппууска үкчү нуучча остуоруйатыгар баар Колобок курдук эбит! Барахсаттар, куттал суоһаатар эрэ, ийэлэрин кынатын анныгар киирэн хаалаллара баар ээ!

Онон Катя Мэтэриис чоппуускаларын бүөбэйдиир, көрөр-истэр баҕата күн-түүн улаатан иһэр.

Биир үтүө сарсыарда ийэтэ Катяны уһугуннарда:

– Тоойуом, тур. Хотон таһыгар чубугуруур саҥаны иһиттим.

– Ийээ, кырдьык дуо?

Катя, сүр тиэтэлинэн таҥнаат, таһырдьа ыстанна.

– Эчи, элбэхтэрин! – кыыс сөҕөн-махтайан, саҥа аллайда.

Уонча түү мээчик Мэтэрииһи тулалаабыттар.

Саҥа ийэ ас булан биир кэм куллургуур, оҕолорун ыҥырар. Түү мээчиктэр Катяттан үргэн ийэлэрин кынатын анныгар састылар.

Аҕыйах күн Катя ыраахтан чуҥнаан сырытта, биирдэ эмэ ас кутан баран, тэйэ хаамар. Кэлин кэргэннэһэн, чоппуускалар куттаммат буоллулар. Ас көрдөөн чубугураһаллар. Ол аайы кыыс үөрэр да үөрэр. Ас арааһын аҕалар: бурдук туорааҕын, килиэп тооромоһун таһар, оннооҕор бааҥкаҕа аһыҥаны тутан хаалаан, чоппуускаларын күндүлүүр. Бэл, Көкөллө бэртээхэй эбээ куурусса эбит. Мэтэрииһи кытта тэҥҥэ чоппуускалары аһатан, биир кэм куллугураан бөҕө.

Катя кинигэтин кыбыммытынан чоппуускаларын маныыр идэлэннэ. Онон ыт-куоска кинилэр дьиэлэрин таарыйбат буолла. Оннооҕор элиэ ымсыырбыттыы элиэтээн эрэ ааһар. Түһээри намтаатаҕына, Катя кинини хаһыытыы-хаһыытыы сырсар. Биирдэ күн киирэн эрдэҕинэ, ойуур саҕатыгар баар баҕанаҕа кыырт кэлэн олордо. Чахчы, турулус-эрилис көрөн, дьулаан көстүүлээх эбит. Онтон Катяны көрөөт, соһуйан, тыа диэки көтөн сылыбырайда.

Кыыс уһун сайыны быһа чоппуускаларын манаан, күһүөрү биир эрэ чоппууска сүтүктэннэ.

Эһиилги сайыныгар Катя кууруссаларын ааттаата. Харачаас, Эбир, Эриэнчикэй, Маҥан, Алтанка диэн ааттаах эҥин араас өҥнөөх кууруссалар кыыһы ыт оҕотун курдук сырса сылдьаллар. Катя дьоно биир эдэр бөтүүгү хаалларбыттарын кырдьаҕас бөтүүк үүрэн кэбистэ. Хата, таһынааҕы ыаллара бөтүүккэ наадыйар буолан, үөрэ-көтө иитэ ыллылар.

Ол сайын, Катялаах элбэх сымыыты хомуйан күннээтилэр. Бискибиит, рулет уонна да атын бурдук ас арааһын сотору-сотору астыыллар.

Ол эрээри кууруссалар оҕуруокка кутталлаахтар эбит. Биир кэм атахтарынан буору хаһар адьынаттаахтар. Онон Катя аҕатынаан оҕуруот тула күрүө туттулар.

Биирдэ элбэх чоппуускалаах Алтанканы ыт тутан сии сыста. Саатар, Алтанка чоппуускаларын көмүскээн, ыкка утары баран, саба түһээри гынна. Хата, Катя түбэһэ көрөн, ыты маһынан бырахта. От быыһыгар саспыт чоппуускалары бэрт өр көрдөөн, ийэлэригэр илтилэр.

Кэлин босхо сылдьар ыт элбээбитин иһин, Катя аҕатынаан боробулуоха сиэккэттэн килиэккэ оҥордулар. Үчүгэйэ диэн, килиэккэлэрин таптаабыт сирдэригэр көһөрө сылдьаннар, кууруссаларын аһаталлар. Онон кыыс кууруссаларын соччо манаабат буолла. Арай, килиэккэҕэ күн аайы киллэрэллэрэ-таһаараллара үлэлээх эбит.

Катя куоракка үрдүк үөрэх кыһатыгар үөрэнэ киирдэ. Кэлин, үөрэҕин бүтэрэн, үлэ булан, куорат олохтооҕо буолла. Ол эрээри маҕаһыын сымыытынааҕар минньигэс, ап-араҕас уоһахтаах сымыыт амтанын билигин да истиҥник саныыр.