Киириитэ      Биир билэр дьахтарым  Настаа бу соторутааҕыта балыыһаттан тахсыбыта. Кини улаханнык ыалдьан, улахан эпэрээссийэни ааһан икки ый балыыһаҕа сытта. Хата, билигин доруобуйатын туруга көнөн, этэҥҥэ буолан дьиэтигэр, чугас дьонун кытта үөрэ-көтө сылдьар. Настаа барахсан саааһын тухары күүстээх үлэҕэ сылдьыбыт буолан, тоҥмута-хаппыта элбэх. Кини 20-тэн тахса сыл ыанньыксыттаабыта уонна  бу соторутааҥҥа диэри чааһынай дьыаланы тэринэн, дэриэбинэ дьонун сибиэһэй килиэбинэн хааччыйар бэкээринэни үлэлэппитэ. Тилир курдук үлэлии-хамсыы сылдьыбыт киһини былырыын күһүн ыарахан ыарыы буулаабыта биллибитэ. Ол иһин эмискэ балыыһа киһитэ буоларга күһэллибитэ. Төбөтүгэр искэн тахсан, уһун да уһун эмтэниини ааһан, дьэ, билигин бэттэх кэлэн сылдьар кэмэ...    Кини балыыһаҕа сытан, биир дьикти түүлү түһээбитин туһунан бу курдук кэпсиир.   Ол дьахтар...      Биллэн турар, балыыһаҕа киирбит киһи туох аанньа настарыанньалаах буолуоҕай? Настаа барахсан санаата түһэн, тас дьүһүннүүн дьүдьэйэн бөҕө. Ол эрээри киһи ис күүһэ туохха тэҥнэниэй? Настаа күүстээх санааны ылынан,  эрэли бэлэхтиир, сырдык олоҕу кэрэһилиир, өссө да Орто дойду дьолун билэр түгэни күүтэр...    Маҥан халааттаах аанньаллар ыарыһахтар түргэнник үтүөрэн, дьиэлэригэр тахсалларыгар күнү-күннээн туруулаһаллар, хас биирдии киһи туругун кэтии-маныы сылдьаллар. Биир сарсыарда сүрүн быраас киирэн “Анастасия Николаевна, сарсын эпэрээссийэлэнэҕин, онон бэлэмнэн” диэтэ. Дьэ, Настаа эмиэ да үөрэр, эмиэ да долгуйуу бөҕө. Биир күнү быһа, инники олоҕун хараҕар оҥорон көрө-көрө мунчаарбыттыы, хос маҥан үрдүн көрөн баран сытта. Сиэстэрэ кыргыттар субу-субу киирэн, сууйаллар-тарыыллар, дабылыанньатын мээрэйдииллэр, көрөллөр-истэллэр, биир кэм сүпсүлгэн бөҕө буолаллар. Чэ, ити курдук киэһэ буолла. Настаа түннүк таһыгар кэлэн, уоттаах-күөстээх куорат уулуссаларын кэтиир, барар-кэлэр массыыналары одуулаһар. Онтон оронугар кэлэн, нухарыйбыкка дылы буолла. Арай, ол сыттаҕына киниэхэ биир нуучча дьахтара киирэн кэлбит. Ол дьикти  ыалдьыт биир кэм нууччалыы туох эрэ диэн буллугунайар үһү. Онуоха Настаа туох диирин үчүгэйдик истибэккэ “кэлэн атахпар олор, туох диигиний?” диэн ыҥырар. Дьахтар, кэлиэ буоллар кэлбэккэ, киириэ буоллар киирбэккэ, туох эрэ диэн иһигэр мөҕүттэ-мөҕүттэ, биир кэм тэпсэҥниир. Настаа дьахтары ыҥыра сатаан, ийэ-хара көлөһүнэ түстэ. Син биир ыалдьыт орон диэки ситэ кэлбэккэ, аан боруогар тэпсэҥнээн баран, тахсан баран хаалбыт. Онтон эмискэ Настаа оронугар олоро биэрбит. Арай, манта түүл эбит. Балаата иһигэр ким да суох, аан ыгыччы сабыылаах үһү. Настаа сирэйин охсунан көрбүт, илиитин-атаҕын хамсатан бэрэбиэркэлэммит. Салгыы уута көтөн, түүлүн ырыта сыппыт. Сотору буолаат, сиэстэрэ кыыс кэлэн эмиэ дабылыанньатын мээрэйдээбит, илийбит таҥаһын-сабын уларыппыт. Онтон Настаа эмиэ нухарыйбыта буолан сыппыт. Эмиэ били дьахтар балаата боруогар биирдэ баар буола түспүт. Бу сырыыга эрэллээхтик хоско киирэн, Настаа атаҕар олорунан кэбиспит. Уонна олус чуолкайдык бу сырыыга нууччалыы буолбакка, уу сахалыы:    – Настаа, анараа эйиэхэ миэстэ суох, онон биһиэхэ кэлэриҥ табыгаһа суох. Онон наһаа бэлэмнэнимэ.    Итинник диэн баран, бу дьикти дьахтар көрдөрөн олорон, салгыҥҥа суураллан, сүтэн хаалбыт. Настаа барахсан хаһыытаабытынан, ытаабытынан уһуктан кэлбит. Эмиэ уу билик буолан, сүрэҕэ биллигирээн, улаханнык куттанан уһуктаахтаабыт. Быраастар кэлэн уоскутуохтарыгар диэри, алдьархайдаах ыһыы-хаһыы буолбут.    Ол күн сарсыарда Настаа  эпэрээссийэтэ этэҥҥэ табыллан, билигин тапталлаах дьонун кытта бииргэ үөрэ-көтө сылдьар.    Настаа балыыһаттан тахсан баран, аҕа саастаах эдьиийигэр түүлүн туһунан кэпсээбит. Онуоха эдьиийэ “ол аата эн өссө уһун үйэлээх буолууһугун, эрдэ “анараа” дойдуга аттаныа суохтаах эбиккин” диэбит. Онон киһини сэрэтэр, харыстыыр, үрдүкү күүстэр баалларын Настаа бу түгэн кэннэ өссө күүскэ итэҕэйэр буолбут...
kyym.ru сайтан