Ыам ыйа. Дьокуускай куоракка саас хаһан баҕарар уратытык, кэтэһиннэрэн, ардыгар саарбахтатан баран, биирдэ кутуллан кэлэр үгэстээх. Халлаан ырааһырда, күн уота сылыйда. Куорат уулуссалара күлүмүрдэс уунан туолан, дьон-сэргэ кыһыҥҥы таҥаһын устан, чэпчэкитик, сааскылыы киэргэнэн тахсыбыта харахха биллэрдик быраҕыллар. Ыам ыйын бастакы күннэрин бырааһынньыктара саҕаланна — дьон бары айылҕаҕа, шашлыкка, чугас дьоннорун кытта көрсүһүүгэ ыксаатылар. Бу күннэргэ Айталыына чуҥкуйбута эбии күүһүрдэ. Кини — үтүө сүрэхтээх, үлэтигэр бэриниилээх, отут сааһын аҥаардаабыт соҕотох кыыс — кэргэнэ, оҕото суох. Буҕаалтырынан үлэлиир буолан, олоҕо бүппэт сыыппаралартан, отчуоттартан уонна киэһээҥҥи соҕотохсуйууттан турара. Айталыына ийэтинээн кыратык мунньуммут харчытыгар ипотекаҕа киирэн, дьоҕус биир хостоох кыбартыыра атыылаһан олороро. Кини олоҕор барыта баар курдуга — дьиэ-уот, үлэ, доҕоттор. Арай таптал, дьиэ кэргэн сылааһа суоҕа. Сааскы бырааһынньыктар үөрүүлээх хампаанньаларын, илиилэриттэн сиэтиһэн иһэр тапталлаахтары көрөн, кини сүрэҕэ ордук соҕотохсуйара. Ыам ыйын 2 күнэ этэ. Айталыына дьиэтин чугаһыгар баар кыра, симик кофейняҕа кинигэ тутан олороро. Букатын дьон аҕыйах. Соһуччу кини остуолун аттыгар биир уһун уҥуохтаах, хараҕар уоттаах, сэбэрэтигэр эрэллээх быһыылаах эдэр киһи тохтуу түстэ. — Дорообо, манна олоруохха сөп дуо? — диэтэ кини, намыын, ис киирбэх куолаһынан. Айталыына соһуйан, төбөтүн өндөйөн көрдө уонна сөбүлэһэн төбөтүн тоҥхотто. — Мин аатым Эркин, — диэтэ уол, олорон эрэ. — Эн кинигэҕин көрөн сөҕөн олоробун. Билигин дьон бары төлөпүөҥҥэ олороллор, оттон эн Достоевскайы ааҕар эбиккин. Ураты киһигин. Бу кыратык көннөрү, ол эрээри ис сүрэхтэн тахсыбыт курдук иһиллэр хайҕал Айталыынаны сэмээр үөртэ. Кинилэр кэпсэтиилэрэ олус түргэнник, чэпчэкитик салҕанан барда. Эркин олус интэриэһинэй кэпсээннээх, уус-уран сахалыы тыллаах-өстөөх киһи буолан биэрдэ. Кини кэпсииринэн, тутуу хампаанньатыгар улахан бырайыактары салайар урбаанньыт эбит. Командировкаттан саҥа кэлбит, бырааһынньык күннэригэр соҕотох хаалбыт уонна, дьылҕа бэлэҕинэн, Айталыынаны көрсүбүт. Ол киэһэ кинилэр куорат уулуссаларынан күүлэйдээтилэр. Эркин кинини олус болҕомтолоохтук истэр. Айталыына бэйэтэ да билбэтинэн, хаһан да кимэ да кэпсээбэтэх санааларын, оҕо сааһын, соҕотохсуйуутун туһунан аһыллан кэпсээтэ. Уол кинини өйдүүрүн бэлиэтээн, илиититтэн сылаастык туппута. Ол түгэҥҥэ Айталыына сүрэҕэр сааскы хаар уулларын курдук, тоҥ мууһа ирэн, ууллубут курдук буолбута. Ыам ыйын бырааһынньыктара кыыс олоҕор остуоруйаҕа кэриэтэ кубулуйдулар. Эркин күн аайы кэлэрэ. Кинилэр киинэҕэ сырыттылар, киэһээҥҥи куораты улахан, хара джип массыынанан кэрийдилэр. Уол соччо улахан харчыны ороскуоттаабат, ол эрээри олус истиҥ иэйиилээҕэ: сарсыарда аайы биир кэрэ роза сибэккини үлэтигэр аҕалан биэрэрэ, эбэтэр түүн ортото «Эйигин суохтаатым» диэн смс суруйара. Айталыына төбөтө эргийбитэ. «Дьэ буолбат дуо, дьиҥнээх эр киһи! Өйдөөх, болҕомтолоох, бэйэтин олоҕор суолун булбут» диэн санааҕа ылларбыта. Бырааһынньыктар бүтүүлэригэр, ыам ыйын 10 күнүгэр, Эркин соһуччу мунчааран, санаата түһэн кэлбитэ. Кини хараҕа уруккутун курдук умайбат, тугу эрэ улаханнык толкуйдуура биллэрэ. — Туох буоллуҥ, Эркин? — диэн Айталыына долгуйан ыйыппыта. Эркин ыардык өрө тыыммыта, кэтэҕин тарбаммыта: — Айта, мин эйиэхэ кыһалҕабын кэпсиэхпин баҕарбаппын… Эн миэхэ олус күндүгүн. Ол гынан кыһалҕабын бэйэм быһаарыахтаахпын. — Суох, кэпсээ. Биһиги билигин чугас дьон буоллубут дии, — кыыс кини илиититтэн туппута. Эркин уустаан-ураннаан, олус итэҕэтиилээхтик кэпсээнин саҕалаабыта. Кини кытыы улууска улахан тутуу эбийиэгин барар үлэтин салайар эбит. Онно үлэһиттэр матырыйаал тиийбэтиттэн тутууну тохтотоору гыммыттар. «Сүрүн сакаасчыт харчыбытын сарсын биэрэр, ол эрээри матырыйаалы бүгүн, түүннэри атыылаһан ыыппатахпына, үлэһиттэр бараллар, дуогабар тохтуур, мин улахан иэскэ киирэбин», — диэтэ кини. Сүрүн счеттара баан өрөбүллэринэн тохтообуттар үһү. — Миэхэ билигин 400 тыһыынча солкуобай наада буолла. Сарсын харчы киирдэҕинэ, мин тутатына хайдах баарынан төннөрүөм. Доҕотторум бары айылҕаҕа, тас дойдуга сынньана сылдьаллар, ким да сибээскэ тахсыбат… — Эркин хараҕын уута тахсыах айылаах, кыһалҕаҕа ылларбыт дьиҥнээх эр киһи уобараһыгар киирбитэ. — Айта, мин эйигиттэн көрдөһөргө кыбыстабын… Ол гынан баалаама дуу. Айталыына сүрэҕэ «тирк» гыммыта. Кини буҕаалтыр киһи, бааннар өрөбүллэргэ хайдах үлэлииллэрин, счеттар харгыстаналларын бэркэ билэрэ. 400 тыһыынча диэн кини ипотекатын түргэнник сабаары үс сыл мунньуммут харчыта этэ. Депозикка сытара. Ол эрээри, кини иннигэр — тапталлаах киһитэ, кини инники кэргэнэ, олоҕун аргыһа кыһалҕаҕа түбэһэн олороро. «Ити харчынан мин киниэхэ көмө оҥордохпуна, кини миигин үйэтин тухары сыаналыа, биһиги бэйэ-бэйэбитигэр тирэх буоларбытын өйдүө» диэн дьахтар симик санаата. — Эркин, миэхэ харчы баар. Мин эйиэхэ биэриэм, — диэтэ Айталыына бигэтик. Уол хараҕа сырдыы түспүтэ, ол эрээри тутатына бэйэтин туттуммута. — Айта… Эн миигин быыһаатыҥ. Мин сарсын сарсыарда тута төннөрүөм. Бу эн үтүөҕүн хаһан да умнуом суоҕа. Айталыына мобильнай баанынан харчытын Эркин ыйбыт атын киһи аатыгар ыыппыта. Төлөбүр барбытын кэннэ, Эркин кинини кууһан баран: «Мин билигин үлэһиттэрбэр сүүрдүм, сарсын көрсүөхпүт, таптыыбын», — диэн баран, сүүрэн тахсыбыта. Ол түүн Айталыына үөрүүтүттэн уонна долгуйуутуттан утуйбата. Кини бэйэтин улахан дьыалаҕа кыттыспыт, тапталлааҕын быыһаабыт дьоруой курдук сананна. Сарсыныгар, ыам ыйын 11 күнүгэр, үлэ күнэ саҕаланна. Айталыына Эркинтэн смс кэтэстэ. Күнүс буолла — суох. «Үлэтигэр умса түһэн сырыттаҕа» диэн бэйэтин уоскутунна. Киэһэ биэскэ Эркин нүөмэригэр эрийдэ. «Аппарат абонента выключен или находится вне зоны действия сети» диэн тымныы, киһи киэбин кэппэтэх куолас хоруйдаата. Айталыына түөһүн иһигэр туох эрэ тымныы, ыар санаа түспүтүн курдук буолла. «Баҕар төлөпүөнэ олорбута буолуо» диэн муҥкук эрэл үөскээтэ. Ол эрээри сарсыныгар да, үһүс күнүгэр да төлөпүөн холбоммото. Соцситимнэргэ киирбит суруктара биир эрэ «птичкалаах» тураллар. Эркин сураҕа суох сүппүтэ. Бэһис күнүгэр Айталыына полицияҕа сайабылыанньа суруйда. Утары олорор силиэдэбэтэл, эдэркээн уол, хараҕын мүччү көрө-көрө ыйыталаһара. — Дьэ, кыыс, албыннаппыккын. Бу нүөмэргэ барыта «левайдар», харчы барбыт счета Краснодарскай кыраайга баар соҕотох биэнсийэлээх эмээхсин аатыгар аһыллыбыт, онтон тута крипто-кошелекка көспүт. Бу үлэлиир исхиэмэ. Массыынатын нүөмэрин өйдөөбөккүн дуо? — Суох… Хара джип эрэ диэн өйдүүбүн, — Айталыына куолаһа титирэстээтэ. Хараҕын уута кыламаннарын быыһынан тохтоло суох сүүрдэ. Силиэдэбэтэл аһыммыттыы эттэ: — Бу эн эрэ буолбатаххын. Саас аайы маннык «гастролердар» кэлэллэр эбэтэр куйаар ситиминэн үлэлииллэр. Дьахталлар соҕотохсуйууларын, психологияларын бэркэ билэллэр. Романтиканан саба бүрүйэн баран, саамай наадалаахтарын — харчыны хачайдаан ылаллар. Көрдүү сатыахпыт эрээри, булларбыт да, харчы төннөрө уустук. Айталыына полиция дьиэтиттэн тахсыбытыгар, куоракка дьиҥнээх саас кэлэн, айылҕа уһуктан эрэрэ. Мастарга бастакы күөх сэбирдэхтэр тыллыбыттар, дьон-сэргэ үөрэ-көтө, кэпсэтэ-ипсэтэ уулуссанан хаамсаллар. Оттон Айталыына дууһатыгар тымныы, хараҥа кыһын сатыылаата. Харчыта барбыта хомолтолоох этэ, ол эрээри саамай ыарахана — кини итэҕэлин, тапталга, үтүөҕэ дьулуһуутун түүрэ баттаан, киртитэн барбыттара. Кини ыскамыайкаҕа олорор. Бу ыам ыйын бырааһынньыктара киниэхэ саамай ыар, улахан үөрэҕи биэрдилэр. Дьиҥнээх олох остуоруйа буолбатах, оттон «аптаах» саҥалаах албын эр киһи соҕотохсуйууттан быыһанар эминэн буолбата. Олох салҕанар, харчы мунньуллуо, ол эрээри Айталыына сүрэҕэ аны хаһан да хайдах баарынан, итэҕэйимтиэ буолбаттыы уларыйбытын бэйэтэ да сэрэйэрэ. Саас хаһан эрэ эмиэ эргийиэ, ол эрээри бу албын саас салгына киниэхэ үйэтин тухары тымныынан үрүөҕэ. Сайдам
edersaas.ru сайтан