Ыам ыйын бүтүүтэ. Дьокуускай куоракка саас сатыылаан, Сэргэлээх күөлүн үрдүнэн сылаас салгын илгийэр. ХИФУ устудьуоннарын «студгородогар», хаһан да утуйбат 66-с куорпус уопсай дьиэтигэр, олох оргуйа көстөр. Хас биирдии түннүккэ эдэр саас эрчимин, сарсыҥҥы күҥҥэ эрэли, тапталы уонна сессия иннинээҕи долгуйууну көрүөххэ сөп. Ол эрээри үһүс этээс биир кыракый хоһугар бу киэһэ атын турук хатыламмыт. Орон үрдүгэр кинигэлэр буолбакка, араҥас, сырдык күөх уонна хара өҥнөөх таҥастар тэлгэнэн сыталлар. Оттон түннүк аттыгар турар туумба үрдүгэр эргэ «Janome» иистэнэр массыына «дьирилиир» тыаһа тохтообот. Бу — Айыына. Экэнмиичэскэй институт иккис кууруһун устудьуонката. Таатта улууһун ыраах нэһилиэгиттэн төрүттээх, кыра эрдэҕиттэн эбээтин уран тарбахтарын көрөн улааппыт кыыс. Кини билигин бэйэтин олоҕун эрэ буолбакка, Саха сирин эдэр ыччатын муодатыгар улахан уларыйыыны киллэриэхтээҕин бэйэтэ да сэрэйбэт. Устудьуоннар сааскы ыһыахтарыгар бэлэмнэнии Ити барыта биир ый анараа өттүгэр саҕаламмыта. Устудьуоннар сааскы ыһыахтара чугаһаабыта. Айыына, хас биирдии эдэр кыыс курдук, ол сааскы күүтүүлээх бырааһынньыкка саҥа, кэрэ таҥастаах тиийиэн баҕарбыта. Куорат маҕаһыыннарын, «Куруһааланы», сахалыы таҥаһы атыылыыр пууннары барытын кэрийбитэ эрээри, санаата олус түспүтэ. — Саргы, мин тугу да булбатым, — диэн хоско сылайан киирэн баран, хоһун дьүөгэтигэр үҥсэргээбитэ. — Баар таҥастар барыта эбэтэр олус ыарахан сыаналаахтар — биир истипиэндьийэм дуомунан хайдах да сатаан атыыласпаппын. Эбэтэр наһаа… хайдах эрэ эргэ истиилинэн тигиллибиттэр. Күлүмүрдэс солко, улахан, боростуой быһыылаах халадаайдар. Саргылаана кэнспиэгиттэн хараҕын араарбакка эрэ: — Дьэ, оччоҕо джинсылаах бараргар эрэ тиийэҕин быһыылаах, — диэн күлбүтэ. — Суох! — Айыына олоро биэрбитэ. — Мин сахалыы таҥаһы кэтиэхпин баҕарабын. Ол эрээри боростуойдук көстүөхпүн баҕарбаппын. Мин эдэрбин дии! Мин сахалыы халадаайбын аныгы кроссовканы эбэтэр хара тирии куртканы кытта дьүөрэлээн кэтиэхпин баҕарабын. Чэпчэкитик, көҥүллүк үҥкүүлүөхпүн, хаамыахпын наада. Таҥаспын ыһыахха эрэ буолбакка, сайын куорат уулуссатыгар да кэтиэхпин баҕарабын. Ол түүн Айыына утуйбатаҕа. Төрөөбүт нэһилиэгин, эбээтэ киэһэ аайы хараҕын ууран туран иистэнэрин, сахалыы ойууну-мандары таҥаска тиһэрин санаабыта. Сарсыарда туран, кини дойдутугар ийэтигэр эрийбитэ уонна биир көрдөһүүнү эппитэ: “Ийээ, таксыынан эбээм эргэ иистэнэр массыынатын ыыт эрэ”. Түүннэри «дьирилиир» массыына Истипиэндьийэтин бүтэһик харчытыгар Айыына чэпчэки эрээри тыынар, хаачыстыбалаах таҥастары, сыаналаах матырыйааллары атыылаһан ылбыта. Хоһун оронугар олорон, кумааҕыга саҥа таҥас быһыытын уруһуйдаабыта. Халадаайы урукку курдук уһун, сири соһо сылдьар гына буолбакка, тобугунан кэлэр, кылгас эрээри киэҥ эҥээрдээх гына быспыта. Оттон үөһэ кэтиллэр сахалыы сэлиэччиги хара өҥнөөх таҥастан, иннигэр шнуровкалаах, тута курткаҕа да, корсекка да майгынныыр гына толкуйдаабыта. Биир нэдиэлэ устата хоско массыына тыаһа тохтооботоҕо. Атын устудьуоннар утуйалларыгар мэһэйдээбэтин диэн, Айыына массыынатын анныгар халыҥ суорҕаны бүк тутан уурара. Түүн үөһэ, хараҕа сабыллан бардаҕына,  хойуу кофе иһэ-иһэ салгыы тигэрэ. Устудьуоннар ыһыахтарын күнэ үүммүтэ. Күн чаҕылыйан, Сэргэлээх стадионугар оһуохай тыаһа ньиргийбитэ. Айыына бэйэтэ тикпит маҥан муслин халадаайын уонна хара сэлиэччигин кэтэн, атаҕар үрүҥ кроссовкалаах стадиоҥҥа киирэн кэлбитигэр, тулалыыр дьон болҕомтото киниэхэ хатаммыта. Бииргэ үөрэнэр кыргыттара саба сүүрэн кэлбиттэрэ: — Айыына! Бу туох кэрэ таҥаһай? — Ханнык маҕаһыынтан ыллыҥ? Сыаната төһөнүй? — Миэхэ… миэхэ эмиэ итинниги тик эрэ, баһаалыста! Бу күнтэн ыла Айыына олоҕо тосту уларыйбыта. “Уолаттарга эмиэ наада…” Бастакы сакаастар бииргэ олорор кыргыттартан киирбиттэрэ. Социальнай ситимнэргэ устубут кылгас видеолара тыһыынчанан көрүүнү ылбыттара. Кыракый уопсай хоһо дьиҥнээх иистэнэр “фабрикаҕа” кубулуйбута. Хос биир кэм сап-иис,  лоскуй таҥастарынан туолбута. Саргылааналаах сессияларын кэмигэр, Айыынаҕа көмөлөһөн,  таҥас быһыытын кырыйаллара, тимэх тигэллэрэ. Айыына таҥастара “нео-фольклор” эбэтэр “этно-кэжуал” диэн хайысханы олохтообуттара. Ол эрээри саамай улахан арыйыы өссө да иннигэр этэ. Биир күн киниэхэ бииргэ үөрэнэр уола, активист уонна мусуканан үлүһүйбүт Кэскил киирэн кэлбитэ. — Айыына, дорообо! Эн барыта кыргыттарга эрэ тигэҕин дии, — диэбитэ кини, илиитин түөһүгэр тутан. — Оттон биһиги, уолаттар, хайдах буолабыт? Мин ыһыахха, онтон сарсын кулуупка эбэтэр кэнсиэркэ кэтиэхпин сөптөөх сахалыы таҥаһы көрдүүбүн. Ол эрээри, ол кырдьаҕас оҕонньоттор кэтэр, күн уотугар чаҕылыйан олорор араҕас, кыһыл солко ырбаахыларын кэтиэхпин баҕарбаппын. Миэхэ туох эрэ саҥалыы көстүүлээх, аныгы ырбаахы курдук судургу, джинсыны кытта барсар сахалыы таҥаста тик эрэ. Бу кэпсэтии Айыынаҕа саҥа тургутуу буолбута. Чахчы да, эр дьон сахалыы таҥаһыгар улахан итэҕэс баара. Аныгы уолаттар төрүт таҥаһы кэтиэхтэрин баҕараллар эрээри, кинилэргэ күннээҕи олоххо табыгастаах истиил суоҕа. Айыына хараҥа күөх уонна хара өҥнөөх таҥаһы булан, сахалыы стойка саҕалаах, санныгар кыра, биллибэт-биллэр сахалыы оһуордаах ырбаахыны тикпитэ. Ону таһынан, былыргы саха боотурдарын куйахтарыттан идиэйэ ылан, көнө быһыылаах, кытаанах таҥастан аныгылыы хомуһуол бэлэмнээбитэ. Бу хомуһуол джинсыны уонна аныгы бачыыҥканы кытта олус килбиэннээхтик көстөрө. Кэскил ол таҥаһы кэтэн соцситимнэргэ хаартыскаҕа түспүтүн эрэ кэннэ, сакаас бөҕөтө тоҕо тэбэн киирбитэ. Уолаттар: “Маннык таҥаһы ыһыахха эрэ буолбакка, үлэҕэ даҕаны кэтиэххэ сөп эбит!” — диэн үөрэ-көтө сакаастаан барбыттара. Онтон эдэр таптаһар дьон биир истиилинэн тигиллибит  таҥастары — кыыс чэпчэки халадаайын, уол сахалыы ырбаахытын эбэтэр хомуһуолун көрдүүр буолбуттара. Саамай улахан тургутуу Барыта ырыаҕа ылланарын курдук табыллан иһэр дии санаамаҥ. Улахан ситиһии хаһан баҕарар уустук тургутууну аастаҕына эрэ кэлэр. Үһүс кууруһу бүтэрэр сылыгар, Туймаада ыһыаҕа буолуо икки нэдиэлэ хаалбытын кэннэ, Айыынаҕа саамай улахан тургутуу буолбута. Киниэхэ 30-тан тахса сакаас киирбитэ. Бу устудьуон кыыска, биир эбээтин массыынатынан тигэн олорор киһиэхэ, олус улахан кээмэйдээх сакаас этэ. Күнүстэри-түүннэри утуйбакка, хараҕа кытаран тигэн истэҕинэ, биир түүн 2 чааска массыыната эмискэ “хар-р-р” гынан баран, тохтоон хаалбыта. Иннэтэ тостон, массыына үлэтэ тохтообута. Айыына төһө да хонтуруоллана сатаабытын үрдүнэн, хараҕын уута тохтообокко сүүрбүтэ. Кини массыынатын үрдүгэр түһэн ытаабыта. — Барыта бүттэ… — диэн ботугураабыта кини. — Киһи барыты эрдэтинэ харчытын төлөөбүтэ, ыһыахха кэтэр таҥастарын долгуйа кэтэһэллэр. Оттон мин… мин кинилэр эрэллэрин толорботум. Билигин маастар ыҥырарга, массыынаны өрөмүөннүүргэ бириэмэ суох. Кини ытаан, санаата түһэн олорор хаартыскатын “Чугас доҕоттор” бөлөҕөр укпута. Уонна тугу гынарын билбэккэ олорбута. Ол эрээри, устудьуоннар сомоҕолоһуулара, эдэр дьон бэйэ-бэйэҕэ көмөлөсүһэр күүстэрэ туохтааҕар да улахан. Биир чааһынан уопсай хоһун аанын тоҥсуйбуттара. Аана аһыллыбытыгар хоско түөрт бииргэ үөрэнэр оҕолоро киирэн кэлбиттэрэ. Кэскил илиитигэр хантан эрэ, түүн ортото аймахтарыттан уларсан аҕалбыт саҥа иистэнэр массыыналаах турара. — Чэ, ытаама. Үлэлиибит! — диэбитэ кини күлэн мичээрдии-мичээрдии. Саргылаана уонна атын кыргыттар, урут хаһан да иистэнэн көрбөтөх дьон, иннэни-сабы ылан,  тимэхтэрин тигэн барбыттара. Кэскил таҥастары өтүүктүүрэ. Ол түүн 66-с куорпус үһүс этээһин хоһугар ким да утуйбатаҕа. Дьиҥнээх сомоҕолоһуу, доҕордоһуу күүһүнэн, үс хонугунан тиһэх сакаас хаһаайыныгар туттарыллыбыта. Туймаада ыһыаҕын күнүгэр 30 эдэр киһи Айыына тикпит саҥа истииллээх сахалыы таҥаһын кэтэн, Ус Хатыҥҥа киэн тутта хаампыттара. Эһигини хайаан да ситиһии күүтүө! Бу түбэлтэттэн хас да сыл ааста. Билигин Айыына университеты кыһыл дипломунан бүтэрбитэ. Кини уопсай хоһугар орон үрдүгэр тигэн олорбот. Дьокуускай куорат киинигэр бэйэтин сырдык, киэҥ иистэнэр устуудьуйалаах. Кини хамаандатыгар хас да иистэнньэҥ кыыс үлэлиир, олортон үксүлэрэ эмиэ ХИФУ устудьуоннара эбэтэр эдэр ийэлэр. Айыына брендын таҥастарын билигин Саха сирин биллиилээх блогердара, ырыаһыттара, эдэр урбаанньыттара уонна көннөрү устудьуоннар күннээҕи олохторугар кэтэллэр. Кини кэлиэксийэлэрэ сайдан иһэллэр: кыһын сылаас, сахалыы быһыылаах худилар уонна свитшоттар тахсаллар, оттон сайынын — бары кэтэһэр чэпчэки муслин халадаайдара уонна эр дьон  хомуһуоллара. Биир сааскы киэһэ, устуудьуйатын түннүгүнэн куорат уулуссатын көрөн олорон, Айыына эбээтин санаан кэлбитэ. Эбээтэ кинини: “Таҥаска тигиллибит хас биирдии ойуу — ол биһиги норуоппут тыына, устуоруйата”, — диэн үөрэтэрэ. — Мин туохтан дьоллоохпун билэҕит дуо? — диэн Айыына бэйэтин үлэһиттэригэр уонна саҥа кэлбит сакаасчыттарга этэр. — Билигин эдэр ыччат сахалыы таҥаһы ыһыахха эрэ буолбакка, күннээҕи олоххо кэтиллэр буолбута. Киинэҕэ барарга, кафеҕа доҕоттору кытта олорорго сахалыы сэлиэччиктээх эбэтэр ырбаахылаах кэлэр — бу муодунай буолла. Биһиги төрүт култуурабыт маннык, аныгы олоххо сөп түбэһиннэрэн, эдэр дьон сүрэҕэр чугас буолан сайдарыттан мин олус киэн туттабын. Хаһан даҕаны саҥа идиэйэттэн куттанымаҥ. Барыта кыраттан, биир кыракый санааттан саҕаланар. Айыына брендын устуоруйата эбээ эргэ массыынатыттан уонна уопсай хоһун оронуттан саҕаламмыта. Саамай сүрүнэ — бэйэҕит идиэйэҕитигэр итэҕэйиҥ, үлэлээн, сылайыыттан уонна моһоллортон толлумаҥ. Уонна саха буоларгытынан киэн туттуҥ, төрүт үгэстэрбитин, тылбытын, таҥаспытын аныгы кэмҥэ сөп түбэһиннэрэн сайыннарыҥ. Оччоҕо эһигини хайаан да ситиһии күүтүө! Саха сирин эдэр ыччата — бу биһиги норуоппут кэскилэ! Сайдам
edersaas.ru сайтан