Саас. Айылҕа уһуктар, аптаах кэм. Тымныы кыһын хадаҕатын көтүрэн, күн уота сири-уоту угуттуур, хаар ууллан, үрүйэ-дьарҕаа буолан сибигинэйэ устар. Саха сиригэр саас диэн көннөрү дьыл кэмэ буолбатах, бу — булчут киһи сүрэҕэ долгуйар, хаана оонньуур, өбүгэтин үгэһин утумнаан, айылҕалыын алтыһар улуу түгэнэ. Куска тахсыы диэн эмиэ ураты сиэр-туом. Унаар буруолаах аал уот тула олорон, чэй иһэ-иһэ кэпсэтэр кэпсээн, үһүйээн диэн булт биир тутулуга суох ураты түгэнэ буолар. Ити кэпсээннэр сылтан сыл аайы тупсан, омуннанан, уостан уоска бэриллэн, дьиҥнээх номоххо кубулуйаллар. Олортон биирдэстэрэ, хас саас аайы хайаан да кэпсэнэр, күлүү-үөрүү аргыстаах биир дьикти үһүйээн баар. Бу түбэлтэ Улахан Эбэ диэн киэҥ, уута дэлэй, хомуһа хойуу күөлгэ буолбута. Ол кэмҥэ Үөһээ алаас уонна Аллараа алаас булчуттарын ортотугар мэлдьи ким сатабыллааҕын, ким элбэх кустуурун туһунан саҥата суох күрэхтэһии баара. Үөһээ алаастан Бэргэн Байбал диэн, саатын туппутунан төрөөбүт курдук, улахан уопуттаах булчут баара. Оттон Аллараа алаастан — Снайпер Ньукулай, хараҕа сытыытынан, сымсатынан аатырбыт эдэр киһи. Кинилэр иккиэн бэйэ-бэйэлэриттэн ордуҕургаан, «мин киниттэн ордукпун» диэн санаалаах дьон этилэр. Биир саас куораттан саҥа муода кэллэ — кус саҥатын үтүктэр электроннай манок. Урукку булчуттар маны сирэллэрэ, «айылҕаны албыннааһын, дьиҥнээх булчут бэйэтин уоһунан, айаҕынан угуйуохтаах» диэн сэмэлииллэрэ. Ол эрээри Байбал да, Ньукулай да, бэйэ-бэйэлэриттэн кистээн, куораттан саамай кыахтаах, саамай улахан саҥалаах, Японияттан кэлбит диэн ааттанар хара пластик маноктары атыылаһан ылбыттара. Хайдах да буоллун, быйыл ким элбэх бултуур да, ол — Улахан Эбэ хотойо буолуохтаах. Ыам ыйын ортото. Кус кэлэр сүрүн кэмэ. Улахан Эбэ күөлэ улахан туманынан сабыллан сытар. Биир кытылга Байбал дурда туттан олорор, оттон утары кытылга, үс биэрэстэ кэриҥэ ыраах, Ньукулай дурда хастан сытар. Халлаан хараҥаран, түүн оройо буолла. Туман улам хойунна, киһи бэйэтин тарбаҕын нэһиилэ көрөр үрүҥ үүт курдук сабыыта күөл үрдүн бүрүйдэ. Байбал, тулатын көрүнэн баран, ким да суоҕугар эрэнэн, хоонньуттан саҥа аппараатын ылла. Тимэҕин баттаата. Аппараат чуумпу түүнү аймаан, олус дьиҥнээхтик, улахан баҕайытык: «Куаак-куаак! Тэк-тэк-тэк!» — диэн көҕөн атыырын саҥатын таһаарда. Оттон утары кытылга сытар Ньукулай итини истэн, соһуйан өрө турда. «Ок-сиэ! Итиччэ улахан саҥалаах көҕөн тойона түстэҕэ дуу? Ама да туман буоллар, бу куһу Байбалга биэриэм суоҕа!» — диэн санаата уонна бэйэтин маногун ылан, саамай үрдүкү саҥатыгар туруоран баран, холбоон кэбистэ. Аппараата хайа да кустан ордук чанчылаан, ньиргиэрдээхтик: «Куаак-куаак-куаак!!» — диэн харда саҥа таһаарда. Байбал дурдата чуумпурбута. Кини эмиэ соһуйда. «Оксиэ! Хайдах курдук халыҥ үөс, төһөлөөх бөдөҥ кустар мин саҥабар кэлэн түстүлэрэй? Итиччэ чугас түспүттэригэр Байбал хайдах сытыай!» — диэн санаа кини сүрэҕин долгутта. Аппараатын өссө күүскэ холбоото. Дьэ, инньэ гынан, Улахан Эбэ икки кытылыттан икки көҕөн “тойоно” мөккүһэн бардылар. Биирэ саҥарар, иккиһэ ону баһыйа сатаан хардарар. Булчуттар көхтөрө өрө көтөҕүллүбүтүн тугун биллилэр. Иккиэннэрин төбөлөрүгэр биир эрэ санаа — ити саҥа диэки чугаһаан, туман быыһынан сыыллан тиийэн, бу улуу  куһу ытыы. Байбал саатын ылан, уулаах бадараан устун хомус быыһынан сыыллан барда. Тымныы уу саппыкытыгар киирдэ да, кини ону аахайбат, сүрэҕэ «тах-тах» диэн тэбэр. Ньукулай эмиэ умуһаҕыттан тахсан, тириитинэн сыыллан, чып курдук бадарааҥҥа сотуллан, утары истэ. Аппарааттарын саҥата улам чугаһаан истэ. Иккиэн бэйэ-бэйэлэрин саҥаларын дьиҥнээх кус диэн итэҕэйбиттэрэ саарбаҕа суох. Сыллыы-сыылла, бадарааҥҥа баттата-баттата, күөл ортотугар баар кыра арыыга чугаһастылар. Туман быыһынан күлүк эрэ көстөр. Саҥа олох чугаһаата, хас хардыы аайы улам улаатар. Байбал саныыр: «Дьэ билигин, хомус уҥуор бааллар!». Ньукулай саныыр: «Кэллэ… Харахпар көстөллөрүн кытта ытабын!». Иккиэн тэҥҥэ, сэбирдэхтэри арыйа баттаан, сааларын туппутунан, өндөйөн турдулар. Сарсыардааҥы сөрүүн тыал үрэн, туман сабыытын арыый арыйан кэбистэ. Сырдаата. Байбал уонна Ньукулай, иккиэн бадарааҥҥа, ууга сытыйбыт хомуска билик буолбут, сирэйдэрэ-харахтара буор, бэйэ-бэйэлэриттэн үс эрэ миэтэрэ ыраах сиргэ утарыта көрүспүтүнэн турдулар. Байбал саатын уоһа Ньукулай диэки туһаайыллыбыт. Ньукулай саата — Байбалга. Оттон иккиэннэрин түөстэригэр моонньуларыттан ыйаммыт хара пластик аппарааттара, бары күүстэринэн, сылайбыты-улуйбуту билбэккэ: «Куаак! Куаак! Тэк-тэк!» — диэн охсуһа-мөккүһэ тураллар эбит. Күүстээх булчуттар, алаастар хотойдоро, бастаан туох буолбутун өйдөөбөккө, харахтара быччайан, кэлэҕэйдии-кэлэҕэйдии бэйэ-бэйэлэрин одууластылар. Онтон Байбал саатын аллараа түһэрдэ. Ньукулай саата эмиэ санньыйда. Иккиэн аппарааттарын кнопкаларын баттаан, саҥаларын араардылар. Күөл үрдэ уу чуумпу буолан хаалла. — Эн… эн бу… көҕөнү көрдүү киирдиҥ дуо? — диэн Байбал нэһиилэ ыйытта. — Оттон эн… халыҥ үөс куһу… көрбөтүҥ дуо? — диэн Ньукулай хардатыгар эттэ. Кылгас тохтобул кэнниттэн, Улахан Эбэ күөлүн сарыардата буруолаах булчуттар улаханнык күлэр саҥаларынан туолла. Бадарааҥҥа олоро биэрэн, иккиэн истэрэ ыалдьыар диэри күлбүттэрэ. Күлэ-күлэ сыыһа-халты түбэспиттэрин, айылҕаны албынныыбыт диэн бэйэ-бэйэлэрин албыннаспыттарын дьэ өйдөөтүлэр. — Ок-сиэ, Байбал, мин эйигин кырдьык көҕөн тойоно диэн ыта сыстым дии! — Онуоха мин, Ньукулай, эйигин Улахан Эбэни барытын бүрүйбүт улуу көҕөн дии санаатым! Ол сарсыарда кинилэр биир да куһу ылбатахтара. Ол эрээри туохтааҕар да күндүтүн — булчут дьиҥнээх доҕордоһуутун уонна айылҕаҕа сатабылынан чугаһыахха наадатын өйдөөбүттэрэ. Ити күнтэн ыла Байбал уонна Ньукулай ол саҥарар аппарааттарын сбыраҕан кэбиспиттэрэ уонна куруук бииргэ, биир дурдаҕа олорон кустуур буолбуттара. Оттон бу кэпсээн, хайдах икки аатырбыт булчут бадарааҥҥа сыыллан кэлэн бэйэ-бэйэлэрин маногун бултуйа сыспыттарын туһунан үһүйээн, билигин даҕаны сааскы киэһэлэргэ аал уот тула кэпсэнэр. Эдэр булчуттар маны истэн күлэллэр уонна өйдүүллэр: булт диэн айылҕалыын алтыһар алгыстаах, үөрүүлээх түгэн. Сайдам
edersaas.ru сайтан