Ол сайын доҕорбунуун Ньукулайдыын бииргэ оонньуурбут. Кини миигиттэн уҥуоҕунан намыһаҕа, дьарата. Онтон да буолуо, миигин дьоннорум Улахан Ньукулай, кинини Куччугуй Ньукулай диэн ыҥыраллара. Дьиэбит чугс-чугас буолан, хас сарсыарда тураат, аһыы охсоот, оонньуу тахсарбыт. Биирдэ эмэ хайабыт эрэ хойутаатаҕына, ким урут турбут кэлэн истиэнэни маһынан тоҥсуйара.          ...Ол күнү бүгүҥҥү курдук өйдүүбүн, күн киэһэрэн эрэрэ. Биһиги бурдук бааһынатын кэтэҕинэн ыллык суолу батыһан испиппит. Ол истэхпитинэ, мин инники этим, суол хотоолугар баһыллыбыт ууга туох эрэ күлүгэ барыаран көстөрө. Мин тохтообутум уонна үөһэ көрбүтүм: тиити ортотугар тиийэр үрдүк туох эрэ сүөдэллэн турара. Доҕорум көрбөккө иһэн миэхэ кэтиллибитэ. Уолбун искэ тоҕонохтоон бараммын:    – Көр! Ити тугуй? – диэбитим уонна суол аттыгар барыаран турары ыйбытым.    Куччугуй Ньукулай көрө түһээт, хатан баҕайытык кулгаахпар часкыйбыта. Туох барыаран турарын өйдөөмүнэ, мин куттаммакка турарым. Онтон доҕорум часкыйбытыгар төбөм оройуттан уллуҥаҕым хараҕар диэри дьар гына түспүтүм. Эргиллэ түһээт, төттөрү дьиэбит диэки ыстаммыппыт. Уолум кэннибиттэн тилэх баттаһан иһэрэ. Ыллыкпытын туора сонос соҕус мас охтубутун мин, уҥуохпунан улахан буолан, быардыы түһэн нөҥүөлээбитим. Куччугуй Ньукулай ол маһы аннынан тахсаары гыммыта. Маһы нөҥүөлээт мин ыллык устун сүүрбүтүм. Кэннибиттэн:    – Тохтоо! Тутта! – диэн уолум ыксаабыт куолаһынан хаһыытыыр саҥата иһиллибитэ.    Уолбун туппутун истээт, өссө ордук куттаммытым, күүһүм баарынан түһүнэн кэбиспитим. Дьиэбит адьас чугаһаабытын кэннэ сэниэм быстан, тыыным хаайтара сыһан тохтообутум уонна кэннибин хайыһан көрбүтүм: доҕорум муҥ кыраайынан сүүрэн иһэрэ, сирэйэ кубарыйбыт, аҕылыы бөҕөнү аҕылаабыт. Кини дьиэтигэр киирэригэр көрбүтүм, ыстаанын кэннин туохха эрэ хайа тартарбыт этэ.    Мин дьиэбэр киирбитим. Сотору дьонум үлэлэриттэн кэлбиттэрэ. Уот оттон, ынаҕы ыан, киэһэ аһылыкпытын аһаабыппыт уонна утуйбуппут.    Сарсыарда уһуктубутум, дьонум турбуттар, дьиэбит аана нэлэччи аһаҕас. Сып-сырдык күннээх, ичигэс күн үүммүт. Аҕам убайдарбыныын от охсо барбыттар, ийэм дьиэтигэр бурдук тардар. Бэрт тиэтэлинэн аһыы охсон баран, дьиэбиттэн сүүрэн тахсан бэҕэһээ “ыал буола” оонньообут сирбитигэр тэбинэн тиийбитим – уолум кэлэ илигэ. “Хойутаабыт” дии санаан кинилэр дьиэлэригэр тиийбитим уонна доҕорум утуйар ороно турар муннугун маһынан тоҥсуйбутум. Дьиэ аана аһыллан биэрбэтэҕэ. Өр соҕус буолан баран аанынан саҥаһым Харытыана быкпыта уонна мин турарбын көрөн:    – Тоойуом, доҕоруҥ бөлүүн улаханнык ыарыйда. Ийэҕэр баран эппэккин ээ... Биһиэхэ киирэ сырыттын эрэ, – диэбитэ.    ... Мин ийэбиниин ыалбытыгар киирбиппит. Аан аттынааҕы ороҥҥо доҕорум сытара. Киһини билбэт буолбут. Хардьыгыныы-хардьыгыныы өрө мэтэрийэр, иҥиирин тартарар уонна үрбүт хабаҕы тэспит курдук, өрө уһуутаат, налыс гынар. Онтон эмиэ хардьыгынаабытынан өрө мэтэрийэр, иҥиирин тартарар. Сирэйэ букатын уларыйбыт. Саҥаһым:    – Туох буолтун билбэппит... Бэҕэһээ киэһэ үлэбититтэн кэлбиппит оронугар сытара. “Туран аһаа” диэбиппитин турбатаҕа. “Ыарыйдыҥ дуо?” диэн ыйыппыппар эмиэ тугу да саҥарбатаҕа. Утуйа сытар курдуга, ыараханнык тыынара, – диэн кэпсээбитэ.    Сотору эбэм эмээхсин киирбитэ. Хардьыгыныы-хардьыгыныы өрө мэтэрийэ сытар оҕону кэлэн сүүһүн тутан көрбүтэ уонна миигиттэн ыйыппыта:    – Быытык, бэҕэһээ ханна сылдьыбыккытый?    – Оонньообуппут.    – Киһи уҥуохтаах сиргэ бара сылдьыбатаххыт дуо?    – Суох... Дьаарай аартыгар отоннуу бара сылдьыбыппыт...    – Онно бара сылдьан туохтан да куттамматаххыт дуо?    – Куттаммыппыт... Улахан да улахан туох эрэ суол аттыгар турара... Хараҕа чабычах саҕа...    – Күтүр өстөөх, тугу-тугу кэпсиириҥ буолла, – диэн баран эбэм ыараханнык үөһэ тыыммыта. – Оҕо куттанан ыалдьыбыт.    Куччугуй Ньукулай ол күнү быһа хардьыгыныы сытан баран, киэһэ күн киириитэ тыына быстыбыта.
kyym.ru сайтан