Кыыс улааппытын хаан-уруу дьонуттан ким да билбэт. Онон сибилигин уларыйан хаалбыт олоҕуттан соччо астымматах, уонун саҥа ааһан эрэр кыыс туох баар сүрэҕинэн-быарынан манна көрүллүбүт бэрээдэги утарара. Оҕо дьиэтигэр хаайбаттара буоллар, кини булгуччу дьонугар тиийиэхтээҕэ эбээт! Ону бу Оҕо дьиэтэ баар буолан хаалан, бу дьиэ сокуонунан, манна киирбит оҕо ханна да барбат! — Тоҕо наһаа айманаҕытый? Куруук токкут, босхо үөрэнэҕит, олороҕут. Дьиэҕитигэр оннук суох дии? Баҕарбыккытын ситиһиэххитин баҕарар буоллаххытына үчүгэйдик үөрэниҥ ээ, — диэн баспытааталлар быһаара сатыыллар. Ким эрэ ылынар, ким эрэ сөбүлүүр, ким эрэ утарсар-харсар. Нуурайа манна хатанан олоруон баҕарбат. Кини сири-дойдуну кэрийэрин да сириэ суох этэ. Оҕолор курдук, дьонноро харчы биэрдэр эрэ, кулуупка баран киинэ көрүөн баҕарар. Кэлэн иһэн маҕаһыынтан таптыыр кэмпиэтин ылан астына сиирэ буоллар ньии! Интэринээккэ, ээ, бэйи, аны билигин оҕо дьиэтэ дэнэр сирдэригэр, билбиттэрэ эрэ «Ласточка» сакалаат. Оттон кини эбэтин аахха «Белочканы» сиирэ! Бырааһынньыкка «Мишка косолапый», «Маскарад» эҥин. Онтуката баара, маҕаһыыҥҥа баҕар ити кэмпиэттэр бааллара буолуо эрээри, хантан кини харчылаах буолуой? Ол иһин Нууурайа кыргыттары кытта кучуһан, куруук утарсар, маннааҕы бэрээдэги сөпсөөбөт аҕыйах уолу-кыыһы кытта кыттыһан, куотарга санаммыттара. Хаста да холоннулар. Милииссийэлэр тутан иһэллэр. Оскуолаҕа мөҕөллөр. Интэринээккэ, ээ, оҕо дьиэтигэр, эмиэ мөҕөллөр. «Туоххут тиийбэт» да, «туоххут тиийбэт» дэһэллэр. — Тиийэр! Ол эрээри атына тиийбэт! — Нуурайа абаккатыгар, ытыы-ытыы, утары хаһыытыыр. — Тугуй ол, атына диэн?! — Ону эн билбэккин! Билиэҥ да суоҕа…. Эппэппин! Итинник хадьардаһарын иһин кыыс характеристикатыгар быйыл аан бастаан «агрессивнай» диэн тылы суруйдулар. — Нуурайа, эн бүт эрэ, — биир күн быйыл оскуолатын бүтэриэхтээх Бытык Гоша кыыска оргууй сибигинэйдэ. — Наһаалаатаххына эйигин балыыһаҕа угуохтара… — Тугум да ыалдьыбат! — Ол ыалдьарыҥ наадата суох. Бу мантыҥ… — уол кини оройун тоҥсуйбута. — … Ыалдьар киһи курдук тугу да буһарбат быһыылаах. Ол ону «эмтээн» кээстэхтэринэ билиэҥ ээ, ханна да куотуоххун баҕарбат буолуоҥ… Нуурайа тугу да өйдөөбөтөҕө. Ону барыны билбит Олеся, уоһун кумуччу тутта-тутта, тугу да истибэтэх-билбэтэх, барытыгар ырааһынан көрө сылдьааччы кыыс долоҕойугар түһүөр диэри «тылбаастаан» биэрбитэ. Онуоха кини «эчи-ии…» эрэ диэн хаалаахтаабыта. — Буот, оннук ээ, — Олеся, бэрди билбит буолан, ачыкытын өрө анньынан баран куймарыс гынан хостон тахсан барбыта. Нуурайа дьэ өйдөөбүтэ, Олеся «уотунан оонньуур сэрэхтээх» дии-дии мускуллаҥнаабытын өйдөөн, хайдах эрэ дьиксинэ дуу, салла дуу санаабыта. Туох «уотун» этэрин букатын өйдөөбөтөҕө. Уокка ханна чугаһаабытын, тугу уоттаабытын саныы сатаан кэбиспитэ да, кини хаһан да испиискэни да умаппатаҕа эбээт. Онтон интэринээт оҕотун барытын ырыталыыр кыргыттар кэпсээннэрин санаан кэлбитэ. Олеся улахан дьон тугу диэбиттэрин куруук иһиллиир уонна сылдьан эрэн, бу кэмҥэ сөптөөх диэтэҕинэ ким эрэ, ханна эрэ этэн аһарбытын булгуччу бэйэтэ эппитин курдук оҥорон таһаарар, ол иһин киһи өйдөөбөт диэн аһарбыттаахтара. Арааската Нуурайаҕа эмиэ ол албаһынан тугу эрэ диэтэ быһыылаах, онтон атын «уоттаммытын» кини букатын өйдөөбөт. Кыра киһи кыра мэйиитэ хоппот дьыалатынан кыыс төбөтүн сыыһырдыбатаҕа. Өһөс майгыта бууннуур тыынын иһигэр хаайыан баҕарбатаҕа, дьирээлэһэн баран тэйэргэ санаммыта. Бытык Гоша «балыыһа» диэбититтэн, сэрэххэ, Нуурайа кылгас кэмҥэ тохтуу сылдьыбыта. Онно-манна куота сатаабат буолла диэбиттэрэ да, сити кэмҥэ киниэхэ толкуй бөҕөтө киирэн ааспыта. Куотан да диэн, кини оҕолордуун бииргэ аан бастакы сырыыларыгар дэриэбинэ кытыытыгар турар ханнык эрэ тэрилтэ парниктарыгар тиийбиттэрэ. Санааларыгар оҕурсу сиир баҕалаахтара. Онтулара баара, ол күн быспыттар быһыылааҕа, кыып-кыра саҥа тахсан эрэр, саһархай сибэккитэ хагдарыйа да илик оҕо оҕурсулар чороһон тураллара. Тыыппатахтара. Кэнники кэлиэхпит дии санаабыттара. Иккис сырыыларыгар олорор сирдэрин атын хайысхатынан үрэххэ киирэ сылдьыбыттара. Сөтүөлүүргэ дириҥ курдугун иһин, таах көҥүс үрдүгэр олороннор кыра кулуһун оттубуттара. Ону көрөн кэлэннэр туппуттара. Үһүс сырыыларыгар похуоттуу диэн мээнэ барбыттара. Оннук эмиэ хас да сырыы буоллун, өр гыммакка тараччы тутан иһэллэрэ. «Куота» соруммуппут буоллар атыннык куотуо этибит, бука куораттыыр суолунан саһан барыа этибит диэн бэйэлэрин икки ардыгар кэнники сэлэспиттэрэ.   Огдо, «Өлбөтөҕө дуо?!» (Айар, 2026 с.) кинигэттэн ылылынна
edersaas.ru сайтан