Ол күнү бэҕэһээ курдук өйдүүбүн. Ити курдук онтон ыла ааспыт күннэр-дьыллар өйбүттэн түспэттэр. Аҕам, саҥата-иҥэтэ суох, эһэ курдук багдаллан, эргэ тиит кэриэтэ бөҕө-таҕа киһи, биир күн дьиэтигэр соҕотох буолбакка, доҕордоох кэлбитэ. Кини кэнниттэн, биһиги тиэргэммитигэр итэҕэйбэтэхтии үктэнэн, мааны ат сиэтиллэн киирбитэ. Эдэригэр уоттаах-күөстээх ат буолбакка, олус дьикти уоскулаҥ, мындыр өйдөөх харахтардаах кыыл этэ. — Бу кимий?— диэн ийэм, илиитин өрө уунан, дьиэттэн сүүрэн таҕыста. — Көмөлөһөөччүбүт, — диэн аҕам кылгастык эттэ уонна улахан ытыһынан ат солко курдук сымнаҕас сүүһүн имэрийдэ. Ат киниэхэ итэҕэйэн санныгар төбөтүн уурда уонна намыыннык өрө тыынна. Аата бэйэтэ кутуллан киирбитэ. «Былыт», — диэтэ аҕам киэһэтин, ат кини ытыһыттан килиэби хайдахтаах курдук сэрэнэн, сымнаҕас уостарынан ыларын көрө олорон. Сымнаҕас майгытын, чэпчэки, тыаһа суох хаамыытын уонна сүүһүгэр былыттыы маҥан бэлиэтин иһин итинник ааттаабыттара. Былыт көннөрү дьиэ кыыла буолбатаҕа. Кини дьиэ кэргэн биир чилиэнэ, биһиги олохпут саҥата суох туоһута буолбута. Кыһын, тоһуттар тымныы түһэн, тайҕабыт туруору мууска кубулуйан турар кэмигэр, аҕам сыарҕаҕа көлүйэрэ. Иккиэн күөлгэ баар ойбоҥҥо уу баһа киирэллэрэ. Сыарҕа хаамытын тыаһа, уулаах тимир буочукаҕа муус тыаһыыра уонна Былыт күүскэ тыынара – ити мин оҕо сааһым умнуллубат тыастара этилэр. Аппыт аҕам буочуканы толорор кэмигэр тулуйан туран кэтэһэрэ уонна хотоҥҥо сылаас уу тиэрдэр үлэтин суолтатын өйдүүр курдуга. Сайын от үлэтэ саҕаланара. Куйаас салгын ходуһа үрдүнэн ибиирэрэ, от сыта, дьэдьэн сыта тумарара. Уонна эмиэ Былыт аттыбытыгар баара. Кинини ким да мөхпөккө, охсубакка, оттоох сыарҕаны соһон, от хомууругар солбуллубат көмөлөһөөччүбүт буолбута. Киэһэтин, сылайан-элэйэн, сэргэ аттыгар турар Былыкка тобус-толору тымныы уулаах биэдэрэни аҕалан биэрэрим уонна кини күн, от сытынан дыргыйар итии ойоҕоһун имэрийэрим. Оччотугар айылҕа оҕото ыарахан төбөтүн мин санныбар уурара, оччотугар биһиги иккиэн хайдах эрэ тыла суох өйдөһөр туруктанарбыт. Аҕам бултуу барарыгар ытык доҕорун эмиэ көлүйэн илдьэ барара. Тайҕаҕа киирдэҕинэ Былыт уларыйан хаалара. Кини боростуой дьиэ кыыла буолбатах, кини – хара тыаҕа аҕам аргыһа, иккис хараҕа уонна кулгааҕа этэ. Кэм-кэрдии – аһыныгаһа суох. Дьыллар-хонуктар ааһан, аҕам сааһыран, ону кытта Былыппыт сиэлэ маҥхайбыта. Арай биирдэ аппыт доҕолоҥноон хаамар буолбута. Онтон ыарыыта чугаһаан, ыараханнык тыынар, сытан баран нэһиилэ турар туруктаммыта. Хаһан эрэ күөл уутун курдук ыраас харахтара эрэй-буруй туманынан бүрүллүбүттэрэ. Аҕам төһө кыалларынан эмтии сатаабыта. Бэйэтин иэйиитин таска таһаарбат киһи, кыра оҕо курдук кинини көрөрө-харайара. Эмчиттэр аҕалбыт отторун көөнньөрөн иһэрдэрэ, сылытар кэмпириэс туруорара, түүннэри от үрдүгэр сытыаран, аты кытта намыын, уоскутар куолаһынан кэпсэтэрэ. Ол эрээри Былыт туруга мөлтөөн истэ. Биир күн турар кыаҕа суох буолла. От тэллэххэ сытан, ыараханнык тыынан, аҕам тиийдэҕинэ эрэ төбөтүн көтөҕөрө. Кини хараҕар халлаан көстүбэт буолбута – ыарыы эрэ баара. Мин аҕабын маннык туруктааҕын хаһан да көрбөтөҕүм. Сирэйэ таас курдук хамсаабат буолбута. Хас да күн тугу эрэ уһанара, сүгэнэн тоҥсуйара, бэйэтэ бэйэтигэр мөҕүттэрэ. Онтон киһи өйүгэр санаабат тэрили оҥорон таһаарда. Ол… баттык этэ. Кыайыылаахтык оҥоһуллубут, икки мас тирэх, аҕам Былыты иһинэн өйөөн, туруорар санаалааҕа. Кини миигин ыҥырда уонна иккиэн, баар күүспүтүнэн, ол тэрили ат анныгар киллэрэ сатаатыбыт. Былыт биһиэхэ сымнаҕастык, өйдөөбөтөхтүү көрдө. Мөлтөхтүк хамсанан, өйөнө сатаата да, атаҕа туппат буолбута. Уонна эмиэ ыараханнык от үрдүгэр сууллан түстэ. Аҕам кини аттыгар олорон, улахан төбөтүн кууһан баран, иһийбит чуумпуга өр олордо. Кини хаҕыс, сытыы тыалга сиэппит иэдэстэринэн олохпор аан бастаан хараҕын уута сүүрбүтүн көрбүтүм. Сарсыныгар аппыт бу күн сириттэн суох буолбута. Аҕам тугу да саҥарбат. Онтон ыла элбэх сыл ааста. Билигин дьэ, ол түүн аҕам доҕорун эрэйтэн босхолуур баҕаттан, бүтэһик айаныгар бэйэтэ атаарбыт эбит. Кинилэр ситимнэрэ хаһаайын уонна дьиэ кыыла сыһыаннарыттан быдан дириҥэ. Бу – силлиэни-буурҕаны, куйааһы уонна чуумпуну тэҥҥэ үллэстибит икки буойун ситимэ курдуга. Сороҕор, халлааҥҥа устар былыттары көрөн, өйдөөх харахтардаах атым харахтара көстөн ааһаллар. Уонна киһи дьиэ кыылыгар истиҥ таптала төһөлөөх күүстээх, тулуйбат кэриэтэ буоларын саныыбын. Сүрэххэ сымнаҕас былыттыы үрүҥ бэлиэ буолан, үйэлэргэ хаалар өйдөбүл. Сайдам
edersaas.ru сайтан