11 Ноября 2013дип
хос хос аахтым да сатан өйдөөбөтүм
ол аата Александра үс кэргэннээх дуо? Кыыһа Антон озото буоллазына Антону тозо кэргэнэ диэн суруйбаккын?
11 Ноября 201312345
…
Висса Александар кэргэнэ буолбатах, Антон 1-кы кэргэнэ, Мэхээс 2 кэргэнэ))
11 ноября 2013дип
ол аата Мэхээстэн озото суох эбит
Антон арахсыбыт дуу өлбүт дуу?
11 Ноября 201312345
…
Антон Александраттан арахсан баран Алданна баран уйэтин монообут. Иккис оҕонньоро Мэхээс сурдээх эйэҕэс киһи уһу, ол гынан баран киниттэн оҕото суох, эрдэ оһолго тубэһэн суох буолаахтаабыт. Толкуйдаан кердееххе эр дьон Александралыын ер буолбаттар бары хайдах эрэ буолбуттар ду диэх санаам кэлэр. Били “Экстрасенстарга” черная вдова диэн термины туттааччылар ди.
Наһаа учугэй этэ… Бу харахпар баардыы кестеллер оҕо сааһым доҕотторо, аҕам, ийэм… Оскуолам..
Биир утуэ сарсыарда Александра дьиэтиттэн тахсан, оттор маһын дьиэтигэр киллэрэн эрэрэ кестер. Таһырдьа сур тымныы тыаллаах, туннук ненуэ олорон эмээхсиммин аһына керебун. Эдэр сааһыгар биир эдэркээн учугэй уоллуун билсибитэ уһу, онтукайттан биир суос соготох уоллаах, иккис кэргэниттэн кыыстаах. Дьылҕа диэн сорох киһихэ ыараханнык бэриллэр эбит. Кэргэнэ Мэхээс эдэр сааһыгар суох буолбута. Онон Александра соҕотох ийэ аатын ылан олорбута ыыра ыраатта. Билигин, бука санаатахха, 80 сааһа буолла буолуо…
Улахан эрэйинэн да буоллар уолллаах, кыыһын киһи тэнинэн улаатынартаата. Кыыс дьининэн сирэйинэн ис киирбэх керуннээх, ол эрэн дэриэбинэ дьоно кинини акаары кыыс диэн ааттыыллар. Барахсан оскуолоага кыайан уэрэммэтэх буруйугар, уйэтин сааһын тухары аат суктэҕэ. Улахан уол да бэрээдэгэ мелтеҕунэн сугун уэрэммэтэ. Балта Люся хата ол сыл кэргэн таҕыста, кэлии киһиэхэ. Ийэтэ барахсан теһе уэрбутэй. Кердеххе наһаа учугэйдик олороллор этэ. Олоруохтар эбитэ буолуо ессе даҕаны биир кун ол кусаҕан быһылаан буолбатаҕа буоллар.
Люся бу сарсыарда кэргэнэ кэлиэхтээх ыраах улэттэн, оччого кинилэр киинэгэ бараллар. Кыра уолчаан киинэ сугун кердеруэ суога, чэ уонна утуйа хаалар диэн быһаарынна. Хара сарсыардаттан дьиэтин-уотун хомуйда, киэһэлик оһоҕун отунна. Туун дьиэ тымныйыа диэн маһын эрдэ бэлэмнээтэ. Максимчык наһаа минньигэс уолчаан… Быйыл ус сааһын туолла. Кини ийэлээх, аҕата баралларыгар утуйа хаалла.
Киэһэ 10 чаас саҕана, дьиэ иһэ уу чуумпу арай оттуллубут оһох тыаһа биир кэп тап тачыгырас, ону кытта кыракый киһи муннун тыаһа. Эмискэ оһох иһиттэн кул саккыраан тустэ, иннигэр сытар мас ер буолбакка умайан бучугураан таҕыста. Дьиэ иһэ хара буруонан туолла. Максимчык уһуктан оронугар олордо. Тулатын керен куттанна. Ийэтин, аҕатын ынырда, ытаан сынсырыннаата. Дьиэтин тула суурэн, аанын булла даҕаны били баҕайы ийэтэ аанын хатаан барбыт. Уол отой ыксаата, буруоттан тумнастар буолан барда. Барахсан барар сирэ баҕана уутэ буолла, кэлэр сирэ кэлии уутэ буолла. Хоһугар суурэн киирэн сорҕанынан бурунэн баран орон аннын былдьаста…
Бу бириэмэҕэ дьон бары киэһээнни киинэҕэ. Онон аттынааҕы дьон дьиэ умайан эрэрин ким да эрдэ кербете. Кулууп иһиттэн биир оҕонньор табахтыы тахсан баран ыраах дьиэ уотунан кытыаста турарын керен, бар дьону аймаан ким биэдэрэ тутурдаах ким лаппаакы тутурдаах дьиэ диэкки сырыстылар, баһаарынай массыына кэлэн тугу да туһалаабатылар, дьиэ дьардьамата туран хаалла. Александра
ытыы-ытыы умайан буппут дьиэ иһин синийбэхтиир, кыракый сиэнин кердуур, мустубут дьон уоскутан кердулэр да туһа тахсыбат.
Сарсыарданан дэриэбинҕэ бас-кес дьон кэллилэр. Дьиэ тула дьон аҕыйаабата. Люся сиргэ мах баран, умайбыт дьиэтин инннигэр олорор, кэргэнэ сур тургэнник хаамыталыыр, иһигэр тугу эрэ ботугуруур. Александра санаатыгар сиэнэ бу суурэн кэлиэх курдук, тулатын кербехтеете. Мин аҕам дьиэ иһин киирэн керде, ер буолла онтон дьону ыныртаата. Уолчааны, кып -кыракый киһичээни умайбыт суорҕан иһигэр хам сыстыар дылы умайбытын булан ылбыттар. Миигин аҕам илдьэ сылдьыбыта ол кун киинэгэ. Онон сырса сылдьааччы буолбутум. Дьон ытыырын-сонуурун онно сана кербутум, наһаа ыарахан этэ. Аҕыйах хонугунан кырачааны кистээбиттэрэ. Александра кыыһын саататартан соло булбат буолбута, дьон бары куһаҕаннык санарара. Ону тулуйбакка кутуэт арахсан баран хаалла. Эмээхсин улахан ыар санааҕа ылларда. Уола кулугээннээн дьону сугун сырытыннарбат, кыыһа аны маннык хаалыыа турдаҕа. Дьиэҕэ ас аҕалааччы кини эрэ. Олус сылайда да буоллар кинини ким ейуэй, суос соготох.
Александра кутуэтун кердеһен-ааттаһан, кыыһым отой куһаҕан буолан эрэр диэн ыксаан илдьэ кэлбитэ. Эмиэ учугэйдик олорон испиттэрэ. Ус кыыс оҕоломмуттара. Аны ол киһибит иһэр аҕай буолбут этэ. Онон соторутааҕыта араҕыстылар. Ол да буоллар Александра сургэтэ кетеҕуллэн сылдьар, сиэннэрин тапталларыгар угуттанан соҕотохсуйуу диэни билбэт. Люся кусаҕан ийэ. Оҕолоругар адьаһын наадыйбат. Атын киһилиин булсан, туспа олорор. Кыргыттар наһаа тургэнник улаатар курдуктар. Кырачаан кыысчаан 3 сааһа буолбут, укчу били уол ого курдук. Ол сиэнин Александра ордук таптыыра кестер. Оннук олороллор, Александра кып-кыракый пенсиятыгар. Уола дьиикэй аргы эрэ харчытын кердеен сордуур идэлээх. Дьиэҕин уоттуоом, сиэннэрин тыыннарын иһиллиэм диэн тыллаан, харчытын хаайан ылар. Кырачааннары керен киһи аһынар эрэ. Танас сап диэн дьаабы.
Александра бу иһиттэҕинэ уола хайа эрэ кыыһы хаайбыт, хайа эрэ оскуола оҕотун сордообут сурахтара элбээн бардылар. Хайдах гыныай. Чэ сыл-хонук син ааһан иһэр курдук, оннук олоххо уэрэнэн да барда, барытын буолуохтааҕын курдук ылынар. Сарсыарда туран килиэбигэр барар, улахан кыыһын ааара оскуолаҕа дылы атаарар идэлээх, кырачааннары дьон кеметунэн детсадтаатылар. Киэһэли барыларын хомуйтаан, дьиэтин отунна ас тардан оголорунаан чэйдээн эрдэхтэринэ, таһырдьа ыт урэрэ иһилиннэ эмээхсин “Оо дьэ сор уола” диэбитинэн аан диэкки чугаһаата, уотун сапта, иһиллээн турда. Киһи чугаһаан кэлэн ааны дибдиргэттэ.
Улахан сиэн кыыс
убайын куһаҕан майгытын билэр буолан, хос диэкки хорҕос гынна. Биирдэ убайа кыыс соҕотогор кэлэн, хаайбыт, ол гынан баран кыыс халты харбаттаран куотан турбуттаах. Ер соҕус буолан баран, киһи этэ кууруэхтук хаһыытаан халларытта. “Дьэ эмээхсин, бааргын билэбин, ааннын аһыан суоҕа да, туннуккуy суралыам”. Александра тыыммат даҕаны. Тура туһэн баран, атах тыаһа ыраата турда. Улахан кыыс Евелина, ити адьарай убайа ханна эбит тубэһэн, хаайыыга барарыгар наһаа багарар. Итинник хас кун аайы. Эбээлэрэ отой кыайымаары, оскуолаҕа остуораһынан барар буолла. Ангелина Васильевна, Александра кыһалҕатын ейдеен, оҕолорун оскуолага босхо, учугэйдик аһаттарара, атын да учууталлар аһынан куруук кэһии дуомун биэрэллэрэ. Биир кун Евелина дьиэтигэр эмиэ соҕотох хаалла. Киэһэ алта чаас саҕана ас астаата уонна себулуур передачатын кере олордоҕуна, дьиэҕэ убайа кетен тустэ. Аргы ыар сыта дьиэ иһин ылан кэбистэ. Евелина сап-салыбырас буолла.
“Дьэ хатыай! Бугун хайдах буолабыт? Ааспыкка ситиспэтэхпин ситиһэ кэллим”-диэн, улахан баҕайы куолаһынан хаһыытыыр тэнэ санарда. Уун утары хааман кэлэн кыыс баттаҕар хатана тустэ да муостаҕа быраҕан, соспутунан барда. Ева часкыйа-часкыйа убайын илиититтэн тардыһа сатыы сырытта. Ити бириэмҕэ орто кыыс дьиэтигэр киирдэ. Эдьиийигэр суурэн тиийэн кемелеспутэ буолаахтата. Былатыан ол эрэйдээҕи илиититтэн эрийэ тутан садьыйан кэбистэ, онуох Ева босхолоно туһээт аан диэки суурдэ. Куттаммыта бэрдиттэн атах балай, хайа диэки бараын билиминэ суурэн истэ. Хата, утары Александра тиийэн кэлэн, кыыһы уоскутта. “Хайа тойуом, хайдах буоллун”-дии-дии иирбит тэнэ часкыйан ытыыр оҕотун уоскута сатыы-сатыы, кууһан туран ыйытта. Ева туох буолбутун кэпсээтэ. Александра дьигис гына тустэ, этин сааһа арыллан дьар гынна. Еваны аттынааҕы ыалга утаараат, дьиэтин диэкки туох баар кууһунэн туһуннэ. Дьиэҕэ кетен туспутэ, Былатыан суох. Арай, хос иһигэр орто кыыс утуйа сытар курдук токуллубут. Александра суурэн тиийэн сиэнин кууспахтаата, туох буолбутун тута ейдеете. “Адьарай, бэйэн сугун сылдьымынаҕан балтыларын дуомун олохторун алдьаттаххыан! ! ! Мантан иннэ дьиэ иһигэр уктэнэн кер эрээ! ! ! " Диэн ере уһуутуу-уһуутуу часкыйда. Уоскуйан баран оскуорайын ынырда.
Анжела ити тугэн кэнниттэн саната суох буолан хаалбыта. Убайын унсубэтэхтэрэ, дьон санатыгар киирэн кыысчааным кулуугэ барыа диэн кутталтан, чэ уонна Александра уолун да ологун алдьатыан баҕарбатаҕа. Кини уола инник буолбутугар бйэтин ордук буруйданара. Бастакы тапталы Виссариону наһаа да куускэ таптыыра. Армияга барыан иннинэ
чугастыы буолбуттара. Александра кэтэһиэх буолан хаалбыта. Кэлин сибээстэрин быһан кээспиттэрэ. Того эбитэ буолла? Киниттэн оһоҕостоох хаалан хаалбыта. Онтукайын эпэтэх буруйугар билиннээни дири ыаллыы турар дэриэбинэҕэ ыал буолан олорор Виссарионугар биирдэ да кестубэтэҕэ-биллибэтэҕэ.
Виссарион оройуон иһигэр биллэр баай киһи, убаастанар меценат, суол-иис тутуутун тойоно. Билигин биллэ кырдьыбыт. Кини уоллааҕын туһунан дьон тылыттан истэн отой кэлиин билбитэ. Уэруутэ уһуга суоҕа. Александратын иннигэр буруйдааҕын билинэрэ. Кини кэлээт, кэтэспит Александратыгар тиийбэккэ, куоракка атын дьахтарга иирэн онно тутатына ыал буолан, хойутуу бу дэриэбинэҕэ кеһен кэлэн олохсуйбуттара.
Биир кун Виссарион сарсыарда улэтин диэкки хааман истэҕинэ билэр чугас табаарыһа чугаһаан кэллэ. Кырылаах-дьэбэлээх баҕайы харпаҕынан кере-кере илии уунан дорооболосто.
-Хайа нойоон, дорообото тут!
-Дорообо, хайа туох дьикти дьиибэлээх хараххынан одууластын, эмиэ уэнун баппака, энин араас буоллун.
-Дьэ нохоо сылдьардаах уол эбиккин. Мин биири иһиттим-дии дии ыманнаата.
-Чэ ол туоххунуй, кэпсиир буоллаххына кэпсээн ис, ыксаатым-диэтэ Виссарион.
Ити тыллары истэн Виссарион ис-иһиттэн уэрэ санаата. Урут да истэр этэ гынан баран улаханнык итэҕэйбэтэ. Ол гынан баран ону кытта курус санаа кетен туспутэ. Ама, билигин кэлэ эргэ тапталы силис-мутук быыһыттан ороон, былыргы ыарыылары иэҕэннэттэҕинэ сатаныа суох курдук. Шурам хараҕын хайдах утары керуэмуй, эрдэ эппитэ буоллар хайдах буолуом этэй диэн иһигэр эмиэ да шуратын меҕуттэ, эмиэ да бэйэтин сэмэлэн хонно.
Сарсыарда кун тахса илигинэ, Виссарион айанна турунна. Кини бугун адьас тупсубут, танаһын-сабын бэриммит. Кэргэнэ ыйыппытын атынынан аралдьытан баран тахсан барда. Ер соҕус айаннаан тиийэн кэллэ. Чочумча турбахтыы туһэн баран, ааны аргыый сэрнэн тонсуйда. Александра бу бириэмэҕэ дьиэтин-уотун бэрэдэктии, ас тарда сылдьар кэмэ этэ. Ааны тонсуйбуттарыгар.
“Киммит кэллэҕэй? " - Дии дии батаҕын оностуммахтаата, илиитин сотунна уонна аанын арыйда. Александра аан ненуэ турар киһини кереет, теттеру сабан кэбистэ уонна эргиллэн туран сурэҕин туттумахтаата, уэруэн да хомойуон да билбэккэ турда. Виссарион аан хатамматаҕын бэрт сэрэнэн аста, дьиэҕэ киирэн кэллэ:
-Чэ-чэ уоллаах да хаалбытым буолуо, ону билэн тугу гынаары гынанҕын…
Ити керсуһуу кэнниттэн Виссарион ейуттэн Александрата олох тахсыбат буолла, аны долгуйара диэн уолун кытта хайдах керсуһуэн туох диэн кэпсэтэрин иһигэр куруук толкуйдуу сылдьар буолла. Кини бэйэтин кэргэнин олус убаастыыр, соторутааҕыга дылы таптыыр курдук этэ да, ол биир керсуһуу кэнниттэн таптала ааһан хаалбыт курдук улугэр буолбута. Эдэр оҕолуу аны кэлин керсуһуулэригэр туох буолуон ыра санаа оностон утуйар идэлэммитэ. Кэргэнигэр теһе да кпсиэн баҕарбатар, албынныы сылдьыан санаата буолбакка кпсээбитэ. Маарыйа саастаах, ейдеех дьахтар кинини ейдеебутэ, ейеебутэ, онон уолун кытта керсен-билсэн, бэйэтигэр чугстыы улэҕэ ылбыта. Уола бастаан утаа аргылыыр этэ, онотон элбэх кэпсэтии кэнниттэн кене быһыытыйбыта. Били быһылаан кэнниттэн Былатыан бэйэтэ да ийэтин дьиэтигэр уктэммэтэҕэ. Кэлин кэлэн сана дьиэ тутан биэрбитэ, кестубэтинн сылдьан харчы хаалларар идэлэммитэ уһу.
Дьэ оннук дьыллар-хонуктар ааһан истилэр. Анжела инбэииттэр оскуолаларыгар улуус киинигэр киирэн уэрэнэн бутэрэн эрэр.
Анжела ол быһылаан туһунан ейдуурэ эбитэ дуу, ким да билбэт. Александра ол туһунан кэпсэппэт даҕаны, куттанара диэн сур. Дьон син биир хантан эрэ истэн билбит этэ да, хата ол туһунан ким да тыл таһааран кэпсппккэ, истэригэр тута сылдьаллара. Анжела дьонно кестерунэн сурдээх эйэҕэс кыыс этэ. Ол гынан баран иһигэр сурэх ыарыыта ытарчалана сылдьара ааспата. Быһыыта кини ейдуур.
Утуйаары сытан ол атаҕастаабыт киһитин ойуулаан иэстэһэрин туһунан саныыр. Кини улааттаҕын аайы ол ыарыыта улаатан иһэр. Сыл-хонук ааһара тургэн. Анжела быйыл инбэлииттэри уэрэтэр специальнай уэрэх салататыгар тиийэн, бэрт чэпчэктик киирдэ. Ол сыльдан биир уоллуун билистэ, онтукайбыт киирбит-тахсыбыт чонойбут уол. Кинилиин биирдэ подругатын биэчэригэр сылдьан
билсибитэ. Уол керунунэн сурдээх улахан киһи, майгытынан оҕо курдук киһи итэйбэтинии элэккэй.
Анжела кинини кытта смс, тэтэрээт лииһин ненуэ эрэ кэпсэтэр. Икки сылынан кинилэр ыал буолр буолбуттара. Анжела ол кун чугаһаан истэҕин аайы туун утуйбата элбээн эрэр. Кини кэбсээбэтэҕэ. Аны кини билиэ турдаҕа, оччого хайдах буолаллар? Теһе да бириэмэни бытаарда сатаатар ол кун бугун ууннэ. Сыбаайба. Анжела эбээтэ, “эһээтэ”, кылааһынньыктара, доҕоторо тобус толорулар. Уэруу-кетуу угэнэ. Анжела бу киниэхэ анаммыт биир саамай уэруулээх кунугэр уэрбэт-кеппет. Александра кыыһын керен сэрэйэр. Быыс булан ыныран ылла.
Миша кэргэнэ буолуохтаах кэрэ анара, хайдах эрэ тымныйан хаалбытын бэлиэтии керер этэ да, долгуйара оччо буолуо диэн наһаа кэпсэтэ сатаабатаҕа. Кини Анжелатын наһаа куускэ таптыыр. Кини курус да буоллар наһаа киэн харахтарын, уһун кыламаннарын, хойуу суһуоҕун олус астына керер. Кунду чыычааҕын туохха да тэннээбэ-кунэ ыйа. Бу куну кини теһе ер кэтэстэ этэй, теһе ер кэргэн ыларын иһин охсуста этэй, киниэхэ бугун саамай дьоллоох кун, бу кунтэн ыла Анжела кини олоҕун аргыһа.
Александра сиэнин ыныран кэпсэтэ сатаата да туһа тахсыбата. Анжела умса туттан туран баран, теттеру ойон хаалла. Туун 3 чаас саҕана тумуктэнэн дьиэлэригэр тиийбэккэ, тутатына гостинницаҕа аттаннылар. Миша ере кетеҕуллен санаата кене сылдьар. Невестатын илиитигэр кетеҕен киллэрэн хос ортотугар олордон кэбистэ. Арай кербутэ Анжела ытыы олорор эбит. Миша соһуйда аҕай. Ол гынан син кэпсэтиигэ киллэрдэ. Анжела тэтэрээт лииһин, ручканы кердеен ылан остуол иннигэр олорунан кэбистэ. Миша санаатыгар наһаа ер кэтэстэ, туох буоллаҕай диэн ону-маны барытын санаан ылла. Анжела кумааҕыны Мишаҕа туттаран баран сур тургэнник душ иһигэр киирэн хаалла. Миша кумааҕыны аахта, хас да тегул аахта. Онтон хомунан тахсан баран хаалла.
Анжела сарсыарданнан хоһугар тахсыбыта киһитэ суох. Кини тугу саныан билбэтэҕэ, бэйэтин быраҕыллыбыт киһиннэн ааҕыммыта, наһаа хомойбута. Туох иһин мин олҕум маннык буолла, туох айыым-харам иһин диэн иһигэр саныы-саныы ытыы олорбута. Миша ол туун таһырдьа тахсан тымныы ыраас салгыны туэһун мунунан эҕирийэн ылбыта. Еер да еер уулусса устун хаамыталаабыта. Иһигэр олус диэн кыһыйбыта, ол дьиикэй ессе сыбаайбаҕа баара инник диэн санаан ыла-ыла хаары ыһа тэбиэлиир.
Ити туун итинник ааспыта. Миша кэргэнинээн аны ити туһунан кэпсэппэттэр. Син ыал курдук олорон саҕалаатылар. 1 Сыл ааста, 2 сыл ааста, 3 сыл ааста. Григорьевтар дьиэлэрин иһэ. Анжела санаарҕаабыттыы туннугун ере манаан олорор. Дьиэ
иһэ ыраас, ас сыта киһи муннун кычыкалатарга дылы, иһит-хомуос дэлэй, сыаналаах мебель арааһа. Миша диваныгар тиэрэ туһэн сытан хаһыат ааҕар. Арай дьиэҕэ дьол суох… Оҕо кулбэт, ытаабат. Кинилэр иккиэн бэйэ-бэйэлэрин ейеһеллер этэ билигин тэйсибит курдуктар. Анжела туунун ытаан хонор идэлээх, Миша бастаан уоскута сатаан баран, кэлин кэннинэн хайыһан утуйан хаалар идэлэннэ.
Бу сыл кинилэр Александраҕа сана дьыллыы тахсыахтаахтар. Ону санаан Анжела син санаата кетеҕуллубуттуу сылдьар.
Кинилэр кэлэр киэһэлэригэр Александра хара сарсыардаттан дьиэтин иһигэр-таһыгар теттеру-таары элэнниир, соһуйуохпут иһин соҕотох буолбатах. Сабыс сана дьиэ иһэ ордук тупсан кестер, туннук аайы араас уотунан онньуур гирлянда, бэртээхэйдик симэниллибит харыйа киэн саал ортотугар дьиримнии аҕай турар. Ол тула кыракый оголор тегуруһэ оонньууллар. Виссарион хаһан да маннык саҕа дьолломмута суоҕа. Кини Маарыйатынаан оҕо керер дьолун билбэтэхтэрэ. Билигин бу хаһытыы, кулэ-уэрэ, ыһыахтана сылдьар сиэнчээннэрин керен кэтэх тардыстан олорор.
Уола Платон билигин ыаллыы дьиэҕэ бэрт улахан дьиэ кэргэн буолан олорор. Иһиттэххэ аргылыырын отой бырахпыт, улэ уэһугэр сылдьар. Кэргэнэ керуэхтэн кэрэ, дьикти нарын дьахтар.
Киэһээ дьонноро тиийэн тигинээн кэллилэр, Анжела ыал буолуоҕуттан оҕо сааһа ааспыт дьиэтигэр биирдэ да уктэнэ илигэ. Дьиэҕэ киирэн эбээтинээн куустуһан-уураһан, кэпсэтэн, санаа уллэстэн аһаан-сиэн утуйбуттара. Эчи учугэйин дьиэ сылааһа уонна, уонна кырачаан оҕолор муннуларын тыаһа, эчи мин.
Арай кутуэт киһи, тоҕо эрэ утуйбакка таһырдьа олорор. Анжела хайдах эрэ куттаныах санаата кэлитэлээн барда. Теһе да олоҕо табыллыбатар бу оҕолору керен Анжела убайыгар естенен кэлбитэ ааһан хаалбыт курдук, эмиэ да хайдах эрэ убайын олоҕор ымсыыра санаата. Сарсыныгар кулуупка улахан бырааһынньык, бэртээхэй концерт буолан ааста. Анжела подругаларын керсен уэруу-кетуу бегете. Дисотека бириэмэтин ортотугар арай кербутэ кэргэнэ суох.
Тургэнник хомуна охсон дьиэтин диэкки ыстанна. Анжела дьоно бары кулууптан сана тахсан эрэр бириэмэлэрэ. Арай суол устун суурэн истэҕинэ суол кытыы еттун диэкки биир киһи хайа эрэ киһини охторон туһэрдэ уонна быыстала суох сырайын эттээбитинэн барда. Уэһэ олорооччутун Анжела биллэ, кини кэргэнэ. Анжела ыксыы-ыксыы тиийэн кербутэ убайа сиргэ муннун хаана тоҕо баран умса туттан олорор, Миша сурдээҕин кыыһырбыт керуннээх. Анжела турбахтыы туһэн баран, саһа сыппыт иэстэһэр санаата киирэн кэллэ, оччугуй, синнигэс илиилэринэн убайын сахсыйа сахсыйа тэб*****э, оҕуста. Ол тухары убайа
утарылаһан кербете. Анжела сылайыар диэри сулумахтаста.
-Чыычаах, сеп буолуо… Танара барытын иэстэһиэ.. Уоскууй-дии Миша кэргэнин санныттан тутан ылан бэйэтин диэкки татта. Бу быһыыны аттынан ааһан иһэр икки кырдьаҕас оҕонньор керен аастылар, ааһан иһэн “Иэстэһэр киһин баар буолбут, хантан ылбыт сирэйгинэн, туох да саата-суута суох олрбутун суох буолуо”-дии дии хаамса турдулар. Анжела ере дьигиннии-дьигиннии кэргэнинээн хаамсан истилэр. Ити бириэмэҕэ Виссарион эдэрдэри ситэ баттаан ылла, хатыылаах баҕайы хараҕынан керутэлээтэ:
-Михаил Александрович туора хаамса туһуэх эрэ - диэбитинэн уолу харбаан ылла. Виссарион теһе да кырыйдар кууһэ уостубакка сылдьар эбит. Миша да саастаах киһиэхэ утарыласпакка хаамса турда. Анжела кердеҕунэ Миша Виссарионна тэтэрээт лииһэ кум-хам тутуллубутун сиэбиттэн ороон биэрдэ.
-Бу тугуй! ! ! Туох диэн эттэххиний? - Виссарион ейдеебетехтуу уолу одуулуур.
Дьон аймана тустэ, тула эмиэ умуэруһуу буолла. Виссарион ол кыһын олоҕуттан туораабыта. Аны Александра эмиэ сҕотох хаалла. Бу кыратык кестен ааспыт дьоллоох кэмин куруук саныы-саныы ере тыынар эрэ. Онтон атына тугуй?
Дьэ ити курдук эмиэ хас эмэ ый ааста. Биир сарсыарда Анжела тоҕо эрэ санаата ере кетеҕуллэн уһугунна. Сиэркилэ утары туран сирэйин оноһунна, баттаҕын тараанна. Сарсыарда ууттээх хойуу да хойуу кофе иһэрин олус таптыыр идэтэ. Онон ункуулуу-ункулуу кофетын иһэ, эмиэ да оносто турда. Ол туран кини ис-иһиттэн хайдах эрэ нуэлуйэн ылла онтон туалет диэкки суурдэ. Онтон суурэн тахсан уура сыппыт тестарын ылан, теттеру суурдэ. Киэһээ кэргэнэ кэлбитигэр уэруулээх сонунун кэпсээтэ…
Тоҕус ый биллибэттик, наһаа дьоллоохтук ааһа оҕустулар, кырачаан уол бастакы хаһыытын кытта Анжела часкыйбытын бэйэтэ ейдеебекке хаалла. Аттыгар турар кэргэнэ ити бириэмэҕэ туохтан ордук уэруэн билбэккэ, кэргэнин сууһуттэн куускэ да куускэ сырылаччы сыллаан ылла.
Дэриэбинэҕэ Александра дьиэтин аанын лыгыччы сапта уонна хайа эрэ сана иностраннай маркалаах, урдук масыынаҕа киирдэ. Ити кэннэ дэриэбинэҕэ биирдэ да кестубтэҕэ. Арай иччитэхсийбит дьиэтэ кимэ да суох, сойо хаалла. Кун киэһэрбит туннукпун сабан кээстим уонна ере тыынан ыллым…
Кэлин Александра сиэнигэр киирбитин истибитим. Барахсан наһаа кырдьаахтаабыт этэ. Т343 да олоҕор инник ыарахаттары
кердер тоҕо эстэн-остон биэрбэтэҕэ. Хатан киирэн хос сиэнин буэбэйдэһэр уһу. Анжела оҕолонор кунугэр часкыйбытын наһаа соһуйбут этэ. Кыратык салҕалас соҕустук дорҕооннору таһаарар буолбут этэ. Кусаҕана диэн оҕолоро терууругэр сурэҕэр порогтаах уонна ньиэрбэ ыарыылаах тереебут. Теһе да оҕолоро ыарыһах буолбутун иһин Миша уолламмытыттан наһаа уэрэрэ “Мин уолум доруобуйата кенен, бэйэбинээҕэр ордук куустээх киһи буолан тахсыа диирэ. Миша бэйэтэ аҕата суох улааппыт буолан, куруук уолбуттан ханна да барыам суоҕа, хаһан да быраҕыам суоҕа диэн тыллааҕа. Анжела оҕолонон баран икки ый устата балыыһаҕа сытан эмтэммитэ. Ити бириэмэҕэ Александраны Миша бэйэтин дьиэтигэр таһаарбыт эбит. Александра теһе да кырыйдар сиэнэ уолламмытын истэн наһаа уэрбутэ.
Кырачаан киһиэхэ сотору-сотору быраас кэлэн барара. Туунун Миша уолун бэйэтэ буэбэйдиир. Сарсыарда туран эрдэ улэтигэр аттанар.
Миша аҕата икилээҕэр оһолго тубэһэн суох буолбут эбит. Эһээтэ биирдэ эбит кэлэн барара. Ол куннэри Миша туохтааҕар да ордорор этэ. Эһээтинээн зоопаркаҕа, паркаҕа сылдьаллара. Ол гынан баран эһээтэ тоҕо эрэ 3р буолбат этэ. Кэлин улааппытын кэннэ отой да биллибэт буолан хаалбыта. Ийэтиттэн ыйыттаҕына сугун-саҕан эппиэттээбэтэ. Онон Миша эһээтин билиннээнни диэри кэтэһэ саныыр, эмиэ да ийэтиттэн ыйытыан туттунар. Кэлинни бириэмэҕэ кинини ханна тиийбитин, тыыннааҕын-суоҕун билиэх санаата кииртэлиир.
Бугун уэруулээх ку Анжела балыыһаттан тахсар кунэ. Балыыһаҕа сытар эчи куһаҕанын. Туэрт муус манан истиэнэлэри доҕордоһон сытаҕын, эбиитин сиэстэрэ чуэчэ кырыы хараҕынан кере-кере куруук иһигэр тугу эрэ ботугуруу сылдьар. Быраастар этэллэринэн, Анжела санарар кыахтаах буолан таҕыста. Онон бугун эмиэ биир дьоллоох кун.
Таһырдьа тахсыбыта Миша илиитигэр учугэй баҕайы эһэ ооньуурун туппутунан утары хааман кэллэ. Иккиэн илии-илиилэриттэн ылсыһан суол устун хаамса турдулар.
Александра дьиэ иһигэр хомуна сырытта. Ол сыльдан эргэ паапка иһигэр тобус толору хаартыскалары булан сыымайдаан кере олордо.
19** Сыл. Таһырдьа наһаа да учугэй. Куорат устун араас еннеех массыыналар теттеру-таары субуутаһаллар. Кыратык хаар туһэр. Антон иннин диэкки хара паапка тутуулаах туһунэн иһэрэ кестер. Автобус тохтуур сиригэр балай да турбахтаата. Сотору согус бу тыһаан-ууһаан тиийэн кэллэ. Антон иһирдьэ диэкки ойон истэҕинэ утары наһаа кыраһыабай кыыс хайа эрэ уоллуун хаамса унаарыс гынан хаалла. Антон ол дьону кэнниттэн батыһа одуулаата, сутуругун кум-хам туппахтаата. Ити кини билэр кыыһа. Былырыын сайын улуус ыһыаҕар тахса сылдьан
билсибитэ, ол куһунугэр бииргэ улэлиир коллега кыыһа буолан уэрдубутэ.
Бастаан утаа хайдах эрэ кыыс киниэхэ мичэрдиир курдуга, онтон биир бириэмэҕэ кинилэргэ сана улэһит ананан кэлбитэ. Биир кун Антон отделыгар сурдээх беден, эдэр, сирэйинэн да мелтеҕе суох киһи киирэн кэллэ илии уунан дорооболсто:
-Дорооболрун, Виссарион Николаевич диэммин!
-Дорообо, дорообо Антон Павлович, онтон бу мин коллега кыргыттарым Таися Михайловна, Елена Владимировна уонна - диэн истэҕинэ… Виссарион уһус кыыска тиийэн кэллэ уонна сур киэн харахтарынан дьээбэлээх баҕайытык кере-кере:
-Уой да кырһыабай да кыргыттар ортолоругар улэлиир буолбуппун-диэн ымах гынна. Антон хайдах эрэ сурэҕэ хамнаан ылла.
Кыргыттар бэйэлэрин ортолоругар тугу эрэ сипсиһэ, кулэ-сала олордулар. Антон бу туун сатаан утуйбата, санаатыгар кини сурэҕин анаарын арааран ылан эрэр курдуктара. Онон сарсынныттан, хайдах эрэ кус ылан тапталын туһунан кэпсиэх буола хонно.
Сарсыныгар Висса улэлии тахсыбат кунэ. Антон бугун Шураны кытта кэпсэтэр санаалаах кабинекка киирдэ. Кыргыттар саната суох бук туһэн улэлии олороллор. Киэһэ улэ бутуутэ Антон Шураҕа чугаһыы кэллэ уонна “кыратык хаала туһээр эрэ”- диэтэ. Кыргыттар соһуйбут курдук кердулэр. Кыргыттар тахсан барбыттарын кэннэ Антон Шура утары олорунан кэбистэ уонна туох баарынан кэпсээнин тургэн улугэрдик кутан кэбистэ. Шура:
-Антоон, мин эйигин убастыы керебун, ол гынан баран мин эйигин таптыыбын диир кыаҕым суох. Кистээбэккэ эттэххэ Висса бугун миигин киэһэ киинэҕэ ынырбыта. Онон эйиэхэ сымыйаны эрэннэрбэппин. -Диэн баран тахсан баран хаалла. Антон мах бэрдэрэн олордо ол быыһыгар хараҕын уута ыгыллан тахсарга дылы буолла.
Кун аайы улэтигэр кэлэн Антон эдер уолу Шуратыгар кунуулуурэ улаатан истэ. Кердеҕунэ куруук сиэттиһэ, кулэ-уэрэ сылдьаллар. Сотору кэминэн Висса армиялыыр буолан хаалла. Барар киэһэтигэр Шуратын кэтэһээр диэбитэ уонна кунду таастаах биһилэх бэлэхтээбитэ. Сарсыныгар улэтигэр тиийбитигэр Антон кырыылаах харахтарынан керутэлээбитэ. Киэһэ улэ кэнниттэн кэлэн кууһа сатаабыта. Шура атаҕастаммыт киһи быһыытынан хараҕын уута халыс гыммыттара. Антон хаайан туран:
-Шура, ейден ити киһи хас биирдии дьууппалааҕы сугун аһарбат киһи, эн кинини кэтэһэн харыан сылларгын куоттарыам. Мин эйиигин илиибэр кетеҕе сылдьыам, тугу баҕарбыккын барытын ылан биэриэм - диэтэ.
-Халбарыаа! ! ! -Диэбитинэн Антону туора анньан тахсан куота турда.
Ити кэннэ Александра улэтигэр тахсыбатаҕа, теттеру тереебут дойдутугар тахсарга куһэллибитэ. Кини онно соҕотох ийэлээх этэ. Онно тиийэн хат буолбутун
туһунан билбитэ. Дьон бары бу кыыс хонууттан оҕоломмут ду диэн саат-суут б353т3 буолбуттара. Висса Шуратын улэтигэр суруйар этэ, ону онтон ыла-ыла барытын кистээн иһэрэ, онон дьуэгэрэ билбэккэ хаааллара. Кэлин Висса кэтэһэ сатаан баран суруйбат буолбута. Икки сыл номнуо ааһа охсубута. Улэтигэр кэлэн Шуратын сураспыта онуох Таисия “Ээ онтун ыал буолбута ыраатта”- диэбитэ. Висса кыһыйан бу кун танцыга сана кыыстыын билсэ диэн барар буолбута. Ону Антон билэ охсон, киэһээ ол сиргэ тиийбиэ уонна Висса биир кыыстыын куустуһан олорорун туһэрэн ылбыта. Ол кэннэ Шура суолун суоллаан дэриэбинэҕэ тиийэн кэлбитэ.
Антон Шура барбытын кэннэ Фатина диэн биир дьуһунунэн боростуой да буоллар, бэрт эйэҕэс майгылаах кыыһы кэргэн ылан уол оҕолоно охсубуттара. Антон Шураны умном дии санаабыта отой да ейуттэн тахсан биэрбэтэҕэ, онон аҕыйах сыл олорон баран арахсан барбыта.
Дэриэбинэҕэ тиийэн дьонтон ыйыталаһан Шура дьиэтин булбута. Ити бириэмэҕэ Шура ийэтэ 3л3н, ол аһыытыгар ыллара сылдьара. Онно эбии буола Антон Висса хаартыскатын ылан кердербутэ. Ол онно Александра кыһыытыттан Антонна себулэнин биэрэн кээспитэ.
Билинни куннэр. Александра паапканы ылан ууран истэҕинэ иһиттэн хаартыскалар таммалаан тустулэр. Арай кердеҕунэ сурдээх билэр киһитэ кестен кэллэ. Ылан кербутэ кэргэнэ Антон хаартыската “тыый бу киһи хаартыската манна хайдах кэллэҕэй, миэхэ маннык хаартыската суоҕа эбээт”. Салгыы атыттары кербутэ, арай Мишаны Антон санныгар сукпут уонна парка устун хааман иһэр хааман иһэр хаартыскаларыгар хараҕа иннэн хатана тустэ. “Ама, ама оннук буоллаҕай? ! ! " Александра аймана тустэ. Мишалаах Анжела иккиэн кулэ-уэрэ бу киирэн кэллилэр. Миша Александра соһуйбут харахтарын керен муодаргыы санаата да хос диэкки ааһа турда. Александра сырсан киирэн хаартыскалары кердере-кердере “Бу кимий Миша? ! ! - Диир, “Ээ ити мин эһээм, Антон оҕонньор, того ыйыттын, билэр этин дуо? “-Диэн танаһын уста туран ыйытта. Александра сурэҕэ бэллигирэс буолла уонна олоппос урдугэр лык гына олорунан кээстэ.
Александра Миша Анжела хаан уруу убайа буоларын итинник биллэ. Ол гынан баран хайдах да ити туһунан кэпсиэн тыла барбакка, хоһугар киирэн сытынан кэбистэ. Иһигэр оҕолоругар ити туһунан хайдах кэпсиэн толкуйдуу сытта. Санаатыгар олорбут олоҕо кини биир сыыһатыттан барыта киһи сиргэ силлиэхтик теттеру еттулээх буолан таҕыста.
Былатыан били аҕатын кемсуһэн баран дьиэтигэр, бэрт буруйдаах киһи курдук бук туттан киирэн кэлбитэ. Кэргэнэ кини урукку дыалатын туһунан билэн олорор этэ. Онон билигин кинилэр дьиэ кэргэннэригэр
тынааһыннах бириэмэлэр уунэн тураллара. Киирэн кэлбитигэр кэргэнэ туох баар сээкэйдэрин чымадааныгар хааламмыт уонна таһырдьаны туннугунэн манаан олорор эбит. Массыына кэлбитигэр сур тургэнник хомунан тахсан баран хаалла. Былатыан тохтото сатаабата, ити туһунан кинилэр белуун тууну быһа айдаарсыбыттар. Оҕолорун эрдэтинэ эбээлээҕэр ыыппыттара. Онон былатыан билигин дьиэтигэр бук туһэн олороро кестер. Кини бу быһыыга кими ордук бууйдуурун ким да билбэт.
Александра теһе да куттаннар оҕолругар тугу билбитин туһунан кэпсииргэ куһэллибитэ. Ол кэннэ Миша харах уулаах дьонуттан арахсарыгар тиийбитэ. Онон Александра сиэнин хос сиэнин илдьэ эмиэ дэриэбинэлэригэр дьуккуруйбуттэрэ. Миша дьонугар кемелеһуэх буола хаалбыта.
Хомойуох иһин Анжелалаах уоллара киһи буолбата. Анжела ити кэнниттэн аргыга ылларда. Улэбиттэн дьиэҕэ теннен истэххэ куруук уулуссаҕа улахан итирик хаамыталыы сылдьар буолаачы.
Анжела убайын дьиэтигэр киирэн кэллэ, Былатыан Анжела киирэн кэлбитигэр иһэ олорор чэйин остуолга уурда уонна дьыбааныгар тиийэн туннэри хайыһае олорунан кэбистэ. Дьиэ иһигэр уу-чуумпу. Анжела туора-маары уктэнэн остуол иннигэр олорунна. Аҕыйах бириэмэ иһигэр тугу эрэ элбэҕи толкуйдаата быһылаах. Онтон туран остуолга сытар саха быһаҕын туппутунан убайыгар чугаһаан кэллэ. Былатыан “хайа бу дьахтар иирдин ду, тыыммын иһиллии кэллин да” дии-дии ойон турда. Анжела ис-иһиттэн куһаҕан баҕайы сананы таһаара-таһаара убайыгар саба туһэр, Былатыан кыыһырбыт омунугар балтын хаста да искэ охсуолаата. Охтон туспутун кэннэ иирбит киһилии быһаҕынан, хаһыытыы-хаһыытыы хаста да сурэҕин диэкки охсуолаата.
Дьэ, алдьархай ааннаата. Ити кэннэ Былатыан хаайыыга барбыта. Александра маһын киллэрэн баран оронугар баран сытта. Ол сытан храҕын уута быыстала суох суурэлиир. Кини олоҕор керсен ааспыт дьннорун Виссариону, Антону уонна иккис кэргэнин Мэхээһи ойуулаан керер. Ол быыһыгар хайдах кини олоҕо биир сыыһа быһаарыныы кэнниттэн, киһи тебетугэр кыайан баппаттык оноһуллан тахсыбытын сыымайдыы сытаахтаата. (Буттэ).