Главная / Кэпсээннэр / Лаппаакы ойуун эмэгэтэ
Добавить комментарий
Сунтаар Сиэйэтиттэн Бүлүү өрүс уҥуор 9 көс тус арҕаа хара тыа ортотугар өлгөм от үүнэр ходуһалардаах, булдунан-алдынан кэпсэлгэ сылдьар баай Мэлэкэ диэн сир баар. Дьон онно хаһан, хантан кэлэн олохсуйбуттара биллибэт. Мэлэкэ улуу ойууннар төрөөн-үөскээн, дьабыннарыгар көтүөхтэригэр диэри олорон ааһар биэтэктэрэ эбит. Кэлиҥҥи ойууннартан тыыннаах курдук хамсыы сылдьар эмэгэттээҕинэн Лаппаакы ойуун ордук биллэр. Кинини бэйэтин дьоно – мэлэкэлэр – ытыктыыллара уонна харыстыыллара бэрдиттэн аатын ааттаабакка Үөһээҥҥи Кырдьаҕас, тэйэ сир олохтоохторо Арҕааҥҥы Кырдьаҕас диэн ааттыыллара үһү. Лаппаакы ойуун албан аата, суон сураҕа тыынааҕар атыыр оҕус буолан айааатаан сылдьыбытын туох баар абын-хомуһунун иҥэрбит, өллөҕүнэ уҥуоҕун үрдүгэр олордоллоругар анаан оҥорторбут хамсыыр хара суор ньэмиэтэ – эмэгэтэ күлүктээн, дьон болҕомтотун ордук тардан, бэйэтин туһунан кэпсээн сөҕүрүйэ быһыытыйбыт. Сэбиэскэй былаас саҕана Мэлэкэҕэ оскуола аһыллыбыт. Учуутал үөрэхтээх дьон аҕыйах буолан, кыра да үөрэхтээх киһини учууталлаталлар эбит. Онон, анал үөрэҕэ суох да буоллар, Мэлэкэҕэ түөрт учуутал анаммыт. Бары саҥарыах иннинэ сҥарбыт, этиэх иннинэ эппит саҥа кэм дьоно – эдэр уолаттар – түҥ тыа ортотугар бүгэн олорор нэһилиэнньэ олоҕор саҥа сүүрээни киллэрэр, сэргэхситэр санааны ылыммыттар. Өлүөхүмэттэн төрүттээх Уйбаан Соҕуруутап бас-көс буолбут, атыттара Сиэйэ олохтоохторо Куома Былатыанап, балыыыһа биэлсэрин уола сахатыйбыт нуучча Быладьыымыр Бэрпиилийэп уонна Кутана киһитэ Уйбаан Тоокуйап көх-нэм буолбуттар. Кинилэр бастатан туран Мэлэкэ олохтоохторо “Үөһээҥҥи Кырдьаҕас биһигини араҥаччылыырга анаан олордубут” диэн итэҕэйэр эмэгэттэрин суох оҥорон, дьону кини сабыдыалыттан босхолуурга быһаарыммыттар. Санаммыттарын уталытыах дьон буолуо дуо, биир күн түөрт уруок кэнниттэн сааланан, кыра кыһалҕата суох киһи үктэниэн да толлор, улуу ойууттар уһун ууларын утуйа сытар сэттээх-сэлээннээх сирдэригэр барбыттар. Соҕуруутап нууччалыы-сахалыы саҥаран суккуйа-суккуйа субу ытан барыах курдук саатын бэлэм туппутунан бастаабыт. Көрө истэхтэринэ, киһи уҥуоҕун үрдүгэр олорор суор хара эмэгэт хамсаабытынан барбыт. Дьон “эмэгэт!” диир саҥаларын кытта тэҥҥэ саа тыаһа түптэ саалла түспүт. Буруо быыһынан эмэгэт “кулахачыс” гына түһэн баран, оннун булунан тоҥхоҥноон төбөтө-кутуруга олбу-солбу күөрэҥнээбитинэн барбыт. Учууталлар солбуһа сылдьан ботуруоннара бүтүөр диэри ытыалаабыттар да эмэгэти түҥнэри ытан түһэрбэтэхтэр. Баран көрбүттэрэ, эмэгэккэ биир да дарабыына суола суох, бүүс бүтүн буолан биэрбит.
Соҕотох нууччаларыттан уратылара саха дьоно буоллахтара, сибиэркээбиттэрэ буолуо, бэйэ-бэйэлэрин көрсөн кэбиспиттэр уонна саҥата-иҥэтэ суох уку-суку төннөргө барбыттар. Соҕуруутаптара ойууннар уҥуохтарыттан тэйдэҕин аайы атаҕын арыычча сыҕарытар буолан барбытын, дьоно хонноҕун анныттан тутан, өйөөн дьиэтигэр аҕалбыттар. Дьиэтигэр аҕалан сытыараары суорҕанын арыйбыттарыгар билигин аҕай ытыалаабыт эмэгэттэрэ тэллэххэ өрө мөхсө сытар эбит. Былатыанап уонна Тоокуйап эмэгэт туһунан түҥ-таҥ тыллаһан дьону куттаабыттар. Киэһэ утуйалларыгар таҥастарын оҥостоллоругар сыттыктарын анныгар, суорҕаннарын иһигэр, син биир Соҕуруутапка курдук, суор хара эмэгэт өлөр мөхсүүтүн мөхсө сытар буолбут. Уолаттар аанньа утуйбакка түүнү быһа саҥаран, үлүгүнэйэн тахсыбыттар. Соҕуруутап сарсыарда кыайан хамсаабат, сул дүлүҥ курдук үҥкүрүйэн хаалбытын икки ат икки ардыгар таҥас тардан, онно сытыаран Сиэйэ балыыһатын булларбыттар. Арай, Бэрпиилэйэп туох да буолбатах, дьөрү муннугар сыыҥк да киирбэтэх. Дьон “саха абааһыта нууччаны кыайбат эбит” диэн сыаналаабыттара, сөхпүттэрэ үһү. Соҕуруутап хайдах ыалдьыбыта, төһө өр эмтэммитэ биллибэт, үтүөрэн үлэтигэр төннүбүт. Тоокуйаптаах Былатыанап төбөлөрүнэн моһуогура сылдьан баран көммүттэр.
Укажите e-mail или номер телефона для связи:
Опишите причину жалобы:
Лаппаакы ойуун албан аата, суон сураҕа тыынааҕар атыыр оҕус буолан айааатаан сылдьыбытын туох баар абын-хомуһунун иҥэрбит, өллөҕүнэ уҥуоҕун үрдүгэр олордоллоругар анаан оҥорторбут хамсыыр хара суор ньэмиэтэ – эмэгэтэ күлүктээн, дьон болҕомтотун ордук тардан, бэйэтин туһунан кэпсээн сөҕүрүйэ быһыытыйбыт.
Сэбиэскэй былаас саҕана Мэлэкэҕэ оскуола аһыллыбыт. Учуутал үөрэхтээх дьон аҕыйах буолан, кыра да үөрэхтээх киһини учууталлаталлар эбит. Онон, анал үөрэҕэ суох да буоллар, Мэлэкэҕэ түөрт учуутал анаммыт. Бары саҥарыах иннинэ сҥарбыт, этиэх иннинэ эппит саҥа кэм дьоно – эдэр уолаттар – түҥ тыа ортотугар бүгэн олорор нэһилиэнньэ олоҕор саҥа сүүрээни киллэрэр, сэргэхситэр санааны ылыммыттар. Өлүөхүмэттэн төрүттээх Уйбаан Соҕуруутап бас-көс буолбут, атыттара Сиэйэ олохтоохторо Куома Былатыанап, балыыыһа биэлсэрин уола сахатыйбыт нуучча Быладьыымыр Бэрпиилийэп уонна Кутана киһитэ Уйбаан Тоокуйап көх-нэм буолбуттар. Кинилэр бастатан туран Мэлэкэ олохтоохторо “Үөһээҥҥи Кырдьаҕас биһигини араҥаччылыырга анаан олордубут” диэн итэҕэйэр эмэгэттэрин суох оҥорон, дьону кини сабыдыалыттан босхолуурга быһаарыммыттар. Санаммыттарын уталытыах дьон буолуо дуо, биир күн түөрт уруок кэнниттэн сааланан, кыра кыһалҕата суох киһи үктэниэн да толлор, улуу ойууттар уһун ууларын утуйа сытар сэттээх-сэлээннээх сирдэригэр барбыттар.
Соҕуруутап нууччалыы-сахалыы саҥаран суккуйа-суккуйа субу ытан барыах курдук саатын бэлэм туппутунан бастаабыт. Көрө истэхтэринэ, киһи уҥуоҕун үрдүгэр олорор суор хара эмэгэт хамсаабытынан барбыт. Дьон “эмэгэт!” диир саҥаларын кытта тэҥҥэ саа тыаһа түптэ саалла түспүт. Буруо быыһынан эмэгэт “кулахачыс” гына түһэн баран, оннун булунан тоҥхоҥноон төбөтө-кутуруга олбу-солбу күөрэҥнээбитинэн барбыт. Учууталлар солбуһа сылдьан ботуруоннара бүтүөр диэри ытыалаабыттар да эмэгэти түҥнэри ытан түһэрбэтэхтэр.
Баран көрбүттэрэ, эмэгэккэ биир да дарабыына суола суох, бүүс бүтүн буолан биэрбит.
Соҕотох нууччаларыттан уратылара саха дьоно буоллахтара, сибиэркээбиттэрэ буолуо, бэйэ-бэйэлэрин көрсөн кэбиспиттэр уонна саҥата-иҥэтэ суох уку-суку төннөргө барбыттар.
Соҕуруутаптара ойууннар уҥуохтарыттан тэйдэҕин аайы атаҕын арыычча сыҕарытар буолан барбытын, дьоно хонноҕун анныттан тутан, өйөөн дьиэтигэр аҕалбыттар. Дьиэтигэр аҕалан сытыараары суорҕанын арыйбыттарыгар билигин аҕай ытыалаабыт эмэгэттэрэ тэллэххэ өрө мөхсө сытар эбит. Былатыанап уонна Тоокуйап эмэгэт туһунан түҥ-таҥ тыллаһан дьону куттаабыттар. Киэһэ утуйалларыгар таҥастарын оҥостоллоругар сыттыктарын анныгар, суорҕаннарын иһигэр, син биир Соҕуруутапка курдук, суор хара эмэгэт өлөр мөхсүүтүн мөхсө сытар буолбут. Уолаттар аанньа утуйбакка түүнү быһа саҥаран, үлүгүнэйэн тахсыбыттар.
Соҕуруутап сарсыарда кыайан хамсаабат, сул дүлүҥ курдук үҥкүрүйэн хаалбытын икки ат икки ардыгар таҥас тардан, онно сытыаран Сиэйэ балыыһатын булларбыттар. Арай, Бэрпиилэйэп туох да буолбатах, дьөрү муннугар сыыҥк да киирбэтэх. Дьон “саха абааһыта нууччаны кыайбат эбит” диэн сыаналаабыттара, сөхпүттэрэ үһү. Соҕуруутап хайдах ыалдьыбыта, төһө өр эмтэммитэ биллибэт, үтүөрэн үлэтигэр төннүбүт. Тоокуйаптаах Былатыанап төбөлөрүнэн моһуогура сылдьан баран көммүттэр.