Аудиота:

Аныгы (2000с) студент олоҕуттан кэпсээн
(Куорсун)

Таһырдьа маннайгы хаар кыыдамныыр. Куорат уулуссалара муус-маҥан хаар суорҕанынан бүрүллүбүттэр. Дьон өссө да күһүҥҥүлүү таҥнар, тоҥон тоҥкураһа хаамсар. Улам-улам хараҥаран иһэр.
Костя түннүгүнэн дьон хаамсарын одуулуу турда. “Оо, бүгүн бырааһынньыктаабыт киһи! .. Бастакынан, стипендия кэллэ, иккиһинэн, субуота дии”, - диэн санаата. Онтон ылла да телефонунан табаарыстарыгар эрийэн тигинэтэн барда. “Закон подлости” диэбиттии, ким даҕаны бырааһынньыктыырга сөбүлэспэтэ. Иһэр-аһыыр атастара хайыы-үйэҕэ дьиэлэриттэн тахсан барбыттара ырааппыт.

Костя дьоно, бииргэ төрөөбүт убайа кэргэниниин, оҕотунуун бүгүн өрөбүллэргэ сынньана диэн дойдуларыгар айаннаабыттара. Онон, дьиэтигэр соҕотоҕун хаһаайынныы хаалан, сүргэтэ ордук көтөҕүллэн сылдьар.

Костя университекка иккис курска үөрэнэр. ““Первачтыы” сылдьан, үөрэххэ олус охтоммун, күүлэйдээбэт да этим. Дьэ, быйыл баҕас дьон тэҥинэн бырааһынньыктарга сылдьа сатыам” диэн санаалааҕа. “Ханна киһи харчылааҕар ким даҕаны суох. Оттон оннооҕор автобуска да сылдьарга харчым суох кэмигэр кэлэн умналаһарга бэртэр. Чэ, кинилэрэ да суох бырааһынньыктыыр инибин” диэн атастарыгар абара-абара таҥнан-симэнэн, маанымсыйан барда. Омук киинэлэригэр бардарга оннооҕор соҕотохтуу сылдьалларын өйдөөн кэлэн, биир эмит барга соҕотоҕун барарга быһаарынна. Стипендиятын анарын угунна.

Таһырдьа тахсыбыта - салгына ырааһыан, сөрүүнүөн! Костя хайдах эрэ санаата онтон көтөҕүллэргэ дылы буолла. Тачка тутан, чугас сытар барга тиийдэ. Киирбитэ, дьэ доҕоор, итирии-кутуруу, төбө хайдар музыкатыгар үҥкүү-битии буола аҕай турар эбит. Эҥин араас “навороченнай” табахтарын буруотугар тумнаста сыста. Иллэҥ остуол баарыгар тиийэн олордо уонна саамай үрдүк быраһыаннаах пиибэни сакаастаата.
Пиибэтин иһэн кылыгырата олордоҕуна, кини иннигэр киирэн, аһыы утаҕы ыймахтаан сүргэлэрэ көтөҕүллүбүт икки кыыс үҥкүүлээн эриллэҥнэтэн барда. Биирдэрэ Костяҕа хараҕынан оонньоон чыпчылыҥнатта. “Үчүгэйдэтээри гынным быһыылаах” диэн биһиги киһибит эмиэ хараҕынан харса суох оонньообутунан барда. Кини көрдөҕүнэ, хараҕынан оонньуур кыыс, дьүөгэтигэр холоотоххо, мөлтөх соҕус дьүһүннээҕэ, уҥуоҕунан да кыра этэ. Онтон анараата, оо, муода сурунаалыттан түспүт курдуга! .. Уһун, көнө атахтара, төп-төгүрүк түөстэрэ, синньигэс да синньигэс биилэ, таҥаһа-саба Костя хараҕар хатана түспүтэ.

Ырыа бүппүтүгэр кыргыттар тохтоон тураннар тугу эрэ сибигинэстилэр, онтон остуолларыгар тиийэн олордулар. Костя бытыылкатын түгэҕин көрөн, иккиһин сакаастаата. Аһыы утаҕа сыыйа

төбөтүгэр тахсыбыта. Сотору соҕус буолан баран, бармен кэлэн, “крутойдар” кэлиэхтээхтэринэн остуолу босхолууругар көрдөстө. Костя бэлэм сылтах көстүбүтүттэн үөрүүнү кытта кыргыттар остуолларыгар көстө.

• Эн аатыҥ кимий? - Диэн фотомодельга маарынныыр кыыс Костяттан мичээрдии-мичээрдии ыйытта, тута билсибитинэн барда.

• Костя диэммин. Онтон эһиги?

• Мин Валя диэммин, онтон подружкам Лира диэн, - Валя дьүөгэтэ мөлтөөбүт сирэйин көрөн, күлэн саһыгыратта.

• Чэ, кыргыттар, давайте за знакомство! - Диэт, Костя ыстакаанын охсуһуннараары уунна. Истилэр.

• Эн тугу дьарыктанаҕыный? - Лира нэһиилэ ыган таһаарда.

• Ээ, мин оннук-маннык… Таах коммерциянан дьарыктанабын, - Костя сымыйалаабытыттан бэйэтэ да соһуйда.

• Ой, как интересно! Онтон биһиги медсестраларбыт. Бүгүн мин төрөөбүт күнүм! - Диэн үөрбүттүү Валя мичээрдээтэ.

• Хайа? .. Ээ, оттон оннук буоллаҕына, поздравляю! За это надо выпить! Төрөөбүт күҥҥүнэн, Валя, - Костя ыстакааныгар пиибэтин кутта. Кыргыттарга кутаары гыммытыгар, бэйэбит пиибэбитин куттабыт диэн аккаастаннылар.

• Костя, оттон эн бүгүн тугу бырааһынньыктыыгыный уонна тоҕо соҕотох сылдьаҕын? - Валя дьиибэргээбиттии ыйытта.

• Ээ, оттон… Манна биир киһилиин көрсүөхтээх этибит даҕаны хойутаан хааллым… - Чап курдук Костя сымыйалаан лаһыгыратта.

Лира тугу эрэ ыйытта. Костя онтон тугу даҕаны өйдөөбөтө. Лира кэлэйбиттии өрө тыынна уонна остуолтан туран, “носик попудрю” диэн барда. Костя Валялыын иккиэйэх эрэ хааланнар, дуоһуйа кэпсэтэ олордулар.

Аттынааҕы остуолтан түҥнэри көрбүт бөҕөс кэлэн Валяны үҥкүүгэ ыҥыра сатаата. Валя аккаастанарын истиэн даҕаны баҕарбакка, күүһүнэн туруоруох курдук буолла. Онуоха Костя холуочуйан, хорсуна киирэн:

• Ты че, не понял? Девушка тебе отказала. Чего пристаешь? - Диэн нууччалаата.

• Эйиэхэ тугуй ону?! - Диэн ол бөҕөс Костяны оҕус курдугунан көрөн кэбистэ.

• Это моя подруга! - Диэбитигэр, ол бөҕөс муннун анныгар “казёл! " Диэн баран остуолун диэки тэмтээкэйдээтэ.

• Костя, улахан баһыыба. Маарын кэлиэхпиттэн быһа ити киһи миэхэ приставайдыыр, - диэн Валя махтанна.

• Оо, эн курдук кыыска мин даҕаны приставайдыам этэ, Їэ-Їэ. Шутка… Аны чугаһыа суоҕа, - диэн Костя эрэннэрдэ. - Үҥкүүлүүбүт дуо?

• Чэ, давай, - Валя бэрт түргэнник сөбүлэстэ.

Оо, маннык кырасаабысса кыыһы кытта үҥкүүлүүр үчүгэйиэн! Костя Валяны ыга кууһан ылан, үҥкүүлээн дайдылар. Эчи, Валя духитын да сыта нарынын! Чочуллан оҥоһуллубут курдук этэ-сиинэ музыка тыаһыгар тэҥҥэ устар. Костя туттуммакка Валяны уураан ылла. Хата, кыыһа буолуохтааҕын курдук, утарбакка, уураһа-уураһа үҥкүүлэрин салҕаатылар.

Костя хараҕын кырыытынан

көрдөҕүнэ, Лира кэлэн остуолга олордо уонна пиибэтин иһэн кылырҕатта. Үҥкүү бүтэн Валялаах Костя остуолларыгар тиийэн олордулар. Валя улаханнык дуоһуйбут, Костяны сэҥээрбит харахтарынан көрөн олорон эттэ:

• Мин бүгүн төрөөбүт күнүм, ол иһин… Я угощаю, - диэбитинэн өссө үс бытыылка пиибэни сакаастаата. “Тыый, бу тугун үчүгэйэй! Бу кырасаабысса миигин аны пиибэнэн күндүлүүр дуо? Хата харчыбын экономиялаатаҕым бу баар! .. Бэрт да киэһэ үүннэ! " - Костя Валяҕа мичээрдии олордо.

• Валя, эн… Туох этэй… Төрөөбүт күн… Короче за тебя! - Лира өстүөкүлэ курдук буолбут харахтарынан көрөн олорон, нэһиилэ тыл быктарда уонна иһэн куллугуратта. Олорон эрэн олох-дьаһах, ким кими билэрин туһунан кэпсэттилэр. Лира сотору соҕус остуолга сытынан кэбистэ. Бу эрэйдээҕи диэбиттии Костя Лираны аһыммыт хараҕынан одуулаата. Ол гынан баран, бэйэтэ даҕаны холуочуйан, кэпсээн-ипсээн ыһа-тоҕо олордо.

• Костя, эн ханна олороҕунуй? - Валя дьээбэлээх баҕайы харахтарынан көрдө.

• Ээ, мин 202-с микрооройуоҥҥа квартиралаахпын.

• Бэйэҥ киэниҥ дуо?

• Бэйэм киэнэ бөҕө буоллаҕа дии!

• Ух ты, ынырык крутой эбиккин дии! Оттон салгыы эйиэхэ бырааһынньыктыы барабыт дуо? Хи-хи, - Валя эппититтэн бэйэтэ да кыбыһынна быһыылаах.

• Конечно, о чем базар! Баран бөҕө буоллаҕа дии! - Костя маннык үлүгэр үчүгэй түгэн түбэспитигэр үөрүүтүттэн хайдах буолуоҕун булбата.

• Чэ, оччоҕуна барыахха, - Валя хомунуохча буолла.

• Бээ-бээ, кыратык тохтуу түспэппит дуо? Бачча үчүгэй сиргэ көрсөн баран олоро түһүөххэ. Өссө пиибэтэ иһиэххэ…

• Мин сөп буоллум, аны испэппин, - Валя сорумньулаахтык аккаастаата.

• Чэ, оччоҕуна мин бэйэм иһиэм, - диэт Костя эмиэ саамай үрдүк бырыһыаннаах пиибэни сакаастаата. Түргэн музыка тыаһаабытыгар туран үҥкүүлээн, хамсанан-имсэнэн бардылар. Костя пиибэтин ыһыктыбакка, үҥкүүлүү сылдьан иһэн кэбистэ. Пиибэтэ уу курдук ньулуун баҕайытык киирэр…

-Подъем, алкоголики! ЇА-Їа, - диэн ким эрэ улаханнык хаһыытаабытыгар Костя уһуктан кэллэ. “Хайа доҕоор, бу ханна-ханна сытабыный? Пахай даҕаны-ы! Туох кирдээх суорҕанынан бүрүннүм? Тугун куһаҕан сытай? Тоҕо сыгынньахпыный? Бай, бу аттыбар туох нуучча бомжата сытарый? Бу түүл дуу, илэ дуу? " - Костя олоро түстэ. Тулатын эргичиҥнээн көрүтэлээтэ. Күөх истиэнэлэрдээх, түннүгэ сеткалаах, тимир эрэһээҥкилээх, тулата барыта кирдээх ороннордоох, ол оронноругар арааһынай дьүһүн-бодо дьонноох хоско, ороҥҥо олорор эбит.

• Слушай, это я где? - Диэн аттыгар сытар нуучча бомжатыттан ыйытта.

• В номере люкс, в государственном пятизвездочном отеле по названию “Медвытрезвитель”. Ха-ха-ха, - бомжата быһааран биэрдэ. “Оо, абаккам!!!

  Хайдах манна кэлэн хаалбыппыный? Оттон Валя ханна баарый? Бэҕэһээ барга сылдьыбытым дии. Уу… Төбөм ыарыйдаҕыан… Утаттахпыан… " Дии саныы олордоҕуна модьу куолас хаһыыта иһилиннэ:

• Ты чё сидишь, урод?! Кому сказал, вставай! - Старшай сержант Костяны күргүйдээтэ-көбүөлээтэ. - Чё, самый крутой да? Что-нибудь помнишь? - Костя баһын быһа илгиһиннэ.

• Ну, где твой дядя прокурор?! Вчера здесь пальцы гнул, что он за тобой приедет и, что, всем нам хана будет! - Старшай сержант Костяны сэнээбиттии көрдө. “Ханнык дядя прокурор? Оо дьэ, итирэ сылдьан тугу-тугу туойбутум буолла… Хайа доҕоор? .. Бу хаҥас хараҕым нэһиилэ көрөр буолбут дии! Иһэн хаалбыт. Ким бэйэлээх оҕустаҕай? “.

• Выходите по одному, сволочи! - Диэн старшай сержант дьону таһаартаан барда. Дьоннор тураннар кибис-кирдээх муостанан атах сыгынньах хааман лиһигирэттилэр. Костя камераттан тахсан истэҕинэ, милииссийэ бөҕөһө “быстрей, тварь” диэн хаһыытаат, кэтэххэ биэрдэ.

Кыараҕас хос иһигэр киирэн, Костя кыракый мас долбуур иһиттэн таҥаһын булан таҥынна. Сиэбин хастан көрбүтүгэр харчыта хаалбатах, кэлтэгэй да кэппиэйкэтэ суох эбит. Сиэбигэр хата дьиэтин күлүүһүн тыла уонна “Stimorol” жвачката баар эбит. Убайа, туйгуннук үөрэнэрин иһин, төрөөбүт күнүгэр бэлэхтээбит тирии куртката киртийбит-хахтыйбыт, өссө улахан баҕайытык хайдыбыт. Бэҕэһээҥҥи мааны көрүҥнээх таҥаһа дэлби имиллэн, бич таҥаһын курдук буолбут.

Онтон барыларын ханнык эрэ хоско илтилэр. Дьэ, киирбитэ доҕоор, өссө ынырыктаахай “мрачнай” дьоннор күлсэ-салса олороллор, сыталлар-тураллар, хаамса сылдьаллар эбит.

• Оо, Көстөкүүн быраат! Куһаҕан да сиргэ көрүстүбүт. Прокурор абаҕаҥ кэлэн таһаарар дуо? Һа-һа, - диэн муннуктан ким эрэ бүппүт куолаһа иһилиннэ.

Костя көрбүтэ - Мэник Миитэрэй диэн биир дойдулааҕа, хантан эрэ табах булан табахтаан бусхаҥнатан мичээрдии олорор эбит. Мэник Миитэрэй дэлби бииһирэн хаалбыт көрүҥнээҕэ. Аҕыйах сыллааҕыта Миитэрэй ОПТУ-га куоракка үөрэнэ киирэн баран, арыгылаан үүрүллэн, онтон устунан холтууралыы хаалбыт сураҕа иһиллибитэ.

• Дьэ быраат, хорсун да киһи эбиккин! Милииссийэлэри кытта бэҕэһээ бэрт куһаҕаннык үөхсэр этиҥ. Прокурор абаҕаҕынан куттуу сатаабытыҥ даҕаны, ол күтүрдэр куттаммат баҕайылар эбит. Хараххар саайбыттарыгар, саҥаҥ начаас бөҕүөрбүтэ, Һа-Һа. Ханнааҕы прокурорунан куттуу сатаатыҥ? Уруугар биир даҕаны милииссийэ даҕаны суох буолбатах дуо?

• Суох бөҕө буоллаҕа дии! Тугу-тугу “лапсалаабытым” буолла? ..

• Чэ, санаарҕаама. Эйигиттэн абытайдаах дьоннор киирээччилэр. Ол гынан баран, ыстараапкын төлөһөр кыаҕыҥ суох буоллаҕына иэдэйииһиккин.

  Дебоширдары уон биэс сууккаҕа ыытааччылар. Мин бу кыраммыт дойдуга киирэн тахсыбытым ахсааннаах соҕус. Ол иһин син ону-маны билээхтиибин.

• Бээ, оттон мин сиэппэр бэҕэһээ син добуочча харчылаах этим ээ…

• Ээ, пахай. Онтукайгын эйигин туппут ППС-тар ылбыттара чуолкай буоллаҕа дии. Ол харчыгын аны көрбөккүн, - Мэник Миитэрэй быһаарда. “Оо, тугун муҥай! Аны милииссийэлэрбит эмиэ халыыр буолбуттар дуу? Бэҕэһээҥҥи киэһэ кэрэтик да саҕаланан испитэ… Тоҕо туттуммакка, эбии испитим буолуой! .. Бу алдьархайга түбэстэхпин! Убайым сирэйбин-харахпын, таҥаспын-саппын көрдөҕүнэ, туох эрэ диир, мөҕөр! Оо, абаккам! .. Аны уон биэс сууккаҕа барар киһи буоллум быһыылаах! " - Костя умса туттан, муҥатыйа олордо.

• Миитэрэй, хайдах да сатаан 15 сууккаттан күрэммэппин дуо? -“Бүтэһик эрэлим эн, сүбэлээ” диэбиттии Миитэрэй диэки ууламмыт хараҕынан көрдө.

• Билигин харчылаах дьону таһааран бараннар, сотору соҕус, дьиэлэриттэн эрэ ыстараабы төлөһөр кыахтаах дьону ыла массыына кэлиэ. Дьиэҕэр харчылаах буоллаххына, олору кытта анньыһан көр, - Миитэрэй сырыыны сылдьыбыт киһи быһыытынан сүбэлээтэ.

Костя стипендиятын аҥарынан ыстараабын төлүүргэ быһаарынна. Тымныы, кирдээх, бичтэринэн уонна арыгыһыттарынан туолбут медвытрезвитель камератыгар ыстараабы төлөтө барыахтаах массыынаны кэтэһэ олордо…

Кузьма ВАСИЛЬЕВ, СГУ студена.
2000 Сыл