Ньургуһун кыра сааһыттан кыанар ыалга төрөөтөр да хамначчыт оҕолорун кытта тэбис тэҥҥэ ооньоһор, титииккэ көмөлөһөр, ньирэй көрсөр, оннук күн иллэҥэ суох сылдьар, дьоно буойан көрөллөр да истибэт,ордук Бэргэн диэн уолу кытта тапсан оонньуур кыра сааһыттан, Бэргэн дьоно бэйэлэрэ туһунан олороллор, атын алааска. Ыалга хамначчыт буолбаттар, арай кыһын баай ыалтан ынах уостаһан ылан кыстаталлар, Бэргэн бииргэ төрөөбүттэрэ хастар да бары турбут дьон , үлэни хамнаһы саамай кыайар саастара, аччыгыйдара Бэргэн мурун бүөлэрэ, дьэ ону убайдара эдьиийдэрэ кыра диэбэттэр саамай сорук боллур киһилэрэ. Илдьиккэ сүүрэр ыт атахтара, окко да кыратыттан хаалсыбат, оҕус сиэттэрэллэр бугул түгэҕэ харбаталлар. Кыһынын дьиэ таһыгар аҕата кытыаннаах сирдэргэ өтөх саҕатыгар тоҥуу оҥорон биэрбитигэр мас көтөрүгэр туһахтыыр, куобахха тэптиргэлиир. Оннук күнү дьылы ыытар. Саас харалдьык таҕыстаҕына кини саҕа дьоллоох киһи суох, мас от көҕөрүүтэ, туллук- тураах кэлиитэ, бастакы кус дьиэ аннынааҕы ньалыар ууга кылбайа көтөрө барыта сонун буолара…
Ньургуһуҥҥа саас кэлиитэ эмиэ бэйэтэ туһунан үөрүү көтүү буолара, Мас өт көҕөрүүтэ, харалдьыкка маҥнайгы Ньургуһун нуоҕайа тыллара, күөрэгэй дьурулуура, сайылыкка көһүү оҕолору кытта уһун күҥҥэ дьиэрэҥкэй тэбиитэ. Кыһын дьиэҕэ хаайтара сыппыт тыыннарын таһаараллара, онтон саамай үчүгэйэ Бэргэни көрсүү этэ. Кини тоҕо эрэ кыра сааһыттан оҕолортон барыларыттан Бэргэни ордорор этэ. Кини эмиэ Бэргэн курдук ыал оһоҕос түгэниҕээҕи оҕолоро, да буоллар баай ыал оҕотобун диэн атаахтаан оннук маннык туттубат этэ, барытыгар оҕолору кытта тэҥҥэ сылдьара. Үлэттэн да туора турбат…
Ол курдук сыл хонук ааһан истэ, Ньургуһун улаатан киһи хараҕа хатанар, иирэ талах курдук имигэс кыыс оҕо хааман сиимэн туллуктаннаҕына ханнык баҕарар Уолан уол сүрэҕэ толугуруу мөхсөр кыыһа төлөһүйэн тупсан таҕыста. Ойох ылан ойоҕоско сытар Хотун дьахтар гыныан, хоонньоһорго холоноору, таптаһарга таалалаары эрбэх үрдүгэр эргитээри элбэх эр бэттэрэ иҥэнниир буолбуттар.
Ньургуһун туҥуй сүрэҕэ Бэргэҥҥэ эрэ тардыһар буолбута, урукку кыра оҕо саастарын курдук чачыгырыы чачыгырыы кус-мохсоҕол буолан күөлтэн-күөлгэ сүүрэкэлээбэт буоллулар, биир эмэ оһуохай киэһэтигэр илии илиилэриттэн сиэтиһэн дьиэрэҥкэй тэптэхтэринэ кинилэртэн ордук дьоллоох киһи суоҕун курдук сананаллара…
Бэргэн эмиэ эт тутан эппиккэ дылы бысталаабыт тиит былчыҥара, хастаабыт тиит харылара силигэ ситэн буутун этэ буһан, сиһин этэ ситэн кыыс дьахтар ымсыыра көрөр киһитэ буола улааппыт, кини сүрэҕэр өйүгэр санаатыгар Ньургуһунтан

атын ким да киирбэт эбит…
Бу оҕолор тапталлара ,, таптаа да тайахтааҕы, сөбүлээ да сүгэһэрдээҕи,, диэбиттии икки сүрэх иэйиитэ олус күүскэ тардыһан, күөх от кырсын курдук чэлгийэ үүнэн испитин, биир күн этиҥнээх халлаан эппитинии Ньургуһуну атын улуус кулубатын уолугар баҕарбатын үрдүнэн ийэлээх аҕата бүк баттаан, халыым бөҕөҕө биэрэн ыыттылар. Ол кэмҥэ Бэргэн ыраах тыаҕа бултуу сылдьар буолан билбэккэ хаалла, кэлэн истэн баран сүрдээҕин диэн хомойдо…
Бастакы уолҕамдьатыгар субу эккирэтэн барыах курдук санаталаан ылла, сайын ыһыахха баҕар көрсүөм диэн бара сырытта да кэлбэтэх Ньургуйаана. Арай урут бииргэ оонньообут оҕолорун көрүстэ, онтон иһиттэ барытын, күүстэринэн дьоно кэргэн биэрбиттэрин, таҥара дьиэтигэр илдьэн бэргэһэлээбиттэрин. Ньургуйаана хара барыар дылы Бэргэни эрэ таптыырын эригэр уонна дьонугар эппит. Ийэтэ кэлин аһынан аҕатыгар этэн көрбүтүн үлтү күргүйдээн кэбиспит…
Ол курдук дьылҕалара тус туһунан аартыгынан бардаҕа…
Ол курдук сыллар хонуктар субуллан истилэр, Аны кыһыл– үрүҥ диэн арахсан дьалхааннаах олох саҕаланна. Биир кэмҥэ Ньургуһуну ойох ылбыт кулуба уола этэрээт тэринэн кыһыллары утары чэйгэ, табахха сорохторун арыгыннан мончууктаан нэһилиэк кыанар дьонун хомуйда, Бэргэн ойуурга түһэн тыыннаах хаалла, кэлин бартарын кэннэ кэлэн иһиттэ төрөппүт аҕатын өлөрөн бартарын. Кини кыһылларга түһэн хаалла, кэлин ол этэрээтин кытта хас да сыл үрүҥнэри утары сэриилэһэн Саха сирин барытын кэрийдэ, элбэх өлүүнү сүтүгү көрдө, ол сылдьарын тухары аҕатын иэстэһээри ол санаатыгар сырытта, ол көрсүһүү олох үөйбэтэх өттүнэн буолла, биир түгэҥҥэ сайын үөн көйүүр ортото биир кыра түҥ үрэххэ кыра баанда тобоҕун көрсөн хабыр хапсыһыы буолан ылла. Уонча тыыннаах хаалбыт дьону үүрэн аҕаллылар, кимнээхтэрин ыйыталан истибиттэрэ тойонноро кулаак уола баар эбит. Оо онно Бэргэн хаста да ытан кэбиһээри гынан баран илиитэ барбата. Сэрии бүтэн дойдутугар эргиллэн аны саҥа олох тутулун тэрийэн сүүрдэ көттө, ийэтэ барахсан инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан олороохтообут, бар дьоно дьукаах ылан кыстатаннар. Ийэтин ылан бииргэ олордулар…
Биир күн Ийэтэ эттэ Ньургуһун кэлэн ийэтинээн олорорун, ону истээт өр өтөр гыммата Ньургуһуннаахха көтөн түстэ, киэһэ аһылыктарын аһаары олороллор эбит, Ньургуһун тутан турар кытыйатын төлө түтан кэбистэ, ону көрөөт Бэргэн кууһан ылла, баттаҕыттан сып сымнаҕастык сыллаан ылла, Оо ахтыбыт да эбит имэҥнээх иэйиитин истиҥ тапталын сылааһын сытын–сымарын…

Арыылаах, С.