Кини наһаа сылайан уонна утатан хараҕа хараҥарбахтыырыттан, аны суол ортотугар охтуом диэн куттанан, кытыыга чугас хараарбыт чөҥөчөккө харбыалаһан тиийэн, “нукус"гына олоро түстэ. “Тыый, номнуо киэһэрэн, хараҥарара да чугаһаабыт эбит дии… Тиийиэхтээх сирбэр сырдыкка кыайан тиийбэккэ, бу түҥ тыа ортотугар быстардахпыан, ханна дурда-хахха булан, хонон турар бэйэбиний? Саатар, биир да массыына тохтообокко ааста дии… Таҥаһым-сабым, дьүһүнүм-бодом да мөлтөҕө бэрт буолуо ээ, тохтоон олордуох да баар эбит буоллаҕына… Оо, ама маннык олоххо тиийиэм-түгэниэм, ыт үрбэт, ынах маҥыраабат хаамаайы, дьонтон туора көрүллэр урдус буолуом диэн хаһан эмэ саныырым да?…” Ыар-курус санааларын ситимин массыына тыаһыыра чугаһаан, быһа охсон кэбистэ. Тохтотон көрөрүн дуу, суоҕун дуу саараан, тура ойон, суол диэки дугдуҥнуох курдук гынан иһэн, борук-сорукка көрбөккө, силистэн иҥнэн сууллан түстэ. Ол икки ардыгар массыына кини охтубут сирин номнуо ааһа көттө. “Чэ, бүттэҕим, барда, аны кэлэн…“диэн санааттан сүрэҕэ “аһый"гынна, туруохча-турбакка бүк түһэн олордо. Соһуччу чугас баҕайы:

• Ээй, эн тоҕо манна сытаҕын? Туох буоллуҥ, ыарыйдыҥ дуу? - диир эр киһи куолаһын истэн, тура эккирээтэ, баттаҕын, таҥаһын көннөрбүтэ, тэбэммитэ буолла. Массыына ааһа көтөн, балайда тэйиччи тохтоон үлэлии турар эбит, бара турбатах хата… Боруҥуй соҕуска улахан баҕайы уҥуохтаах киһи турар. Дьахтар, хатан хаалбыт күөмэйин чөллөрүтэн, көхсүн этиттэ, аргыый симиктик:
• Сатыы айан киһитэбин, сыыһа суоттанан уонна аргыс көлө булбакка, тиийиэхтээх сирбэр кэмигэр тиийбэккэ аара быстаран хааллым, хараҥаҕа былдьаттым, - диэтэ.
• Бай, ол ханна, Ураһалаахха дуо? Таастаахтан иһэҕин да?
• Ээ…
• Ураһалаахха тиийбэппин ээ, сотору туоруубун, манна ырааҕа суох тутуу учаастага баар, онно баран иһэбин. Хайыыгын? Барсаҕын да? Хараҥаран эрэр дии… Хайдах манна соҕотох?…
• Ээ, барсыам да этэ… Ылар буоллаххына…
  Букатын билбэт киһитин батыһан тиийэн, массыынаҕа киирэн олордо. Айаннаан иһэн, мааны таҥастаах, ыраас мөссүөннээх эдэрчи саха киһитэ суоппар аргыһыгар эргиллэн, чочумча одууласпахтаат:
• Саха дьоно оттон ынах маҥыраһан, киһи кэпсэтэн билсэр дииллэр дии, мин Семен Спартакович диэммин, бу салайар учаастакпын, үлэһиттэрбин көрө-истэ, хонтуруоллаһа айаннаан иһэбин. Хонтуорам, дьиэм - Таастаахха, сүрүн үлэм - бу манна, тыаҕа, вахтовиктарга бөһүөлэк тутар сири чинчийэбит, бэлэмниибит, оттон эн хантан иһэҕин? - диэн күө-дьаа, кута-симэ сэһэргээтэ, ыйытта. Дьахтар симиктик:
• Елена диэммин, Ураһалаахха аймахтарбар баран иһэбин, ыаллыы улуустан төрүттээхпин, Таастаахха олоробун,

  - диэнинэн бүттэ.
  Учаастактара - хас да вагончик дьиэ, элбэх тиэхиньикэ турар сарайа, биир уһун субурҕа мас дьиэ эбит. Семен Спартакович аргыһын дьиэҕэ батыһыннаран киирэн:

• Петрович! - диэн үөгүлээбитигэр, үрүҥ халааттаах киһи куукуна ааныгар көһүннэ.
• Дорообо, миэхэ ас ордордуҥ ини, чэй кутан бу аргыспын күндүлээн эр, мин дьоммун кытта моргуһа түһэн баран, онтон киириэм, - диэт, суоппар таһырдьа элэс гынан хаалла.
  Елена, сирэй-харах, илии суунан, аламаҕай Петрович тарпыт дьоҕус остуолугар олорон итии чэй иһэн, минньигэс бэйэлээх торуой үссэнэн, хараҕа сырдаата, хараҥа тыаҕа түүннэри соҕотох туран хаалар кутталтан өрүһүллэн, көхсө кэҥээтэ, арыый холкутуйда, Семен Спартакович тилигирээн киирэн аһаары остуолга олоруор диэри, номнуо бэйэтэ аһаабыт иһитин хомуйан сууйа, сайҕыы оҕуста. Петрович, ону бэркэ биһирии көрөн, эйэҕэстик кэҕиҥнээтэ.
• Таак, аны хонор сирбитин быһаарсыах, - дии-дии Семен Спартакович, Петровичка баһыыбалаата, остуолтан туран, көрүдүөргэ таҕыста. Биир хос аанын күлүүһүнэн аһан халыгыратта, уотун арыйан “тыс"гыннарда. Син кэҥэс хос эбит, остуол, элбэх устуул, ыскаап, дьыбаан баар, ойоҕоско өссө биир аан көстөр.
• Бу мин маннааҕы кабинетым, ити дьыбааҥҥа оҥостон сытаар, Петрович таҥас биэриэҕэ, бу манна өссө душ, туалет баар… Мин биир вагончикка бэйэм оронноохпун. Түүн куска, балыкка баран кэлэрдээхпин, онно хонуом.Куттаныма, иһиттэн хатанар хос аана, ким да мэһэйдиэ, бааһыа суоҕа, бэрээдэк манна чахчы чаһыы, мэлдьи биэс, - диэн уоскутта, дьаһайда, тахсан барда. Махтанан кэҕиҥниир дьахтар кабинет ортотугар соҕотох туран хаалла…
  Сарсыныгар күнүс Семен Спартакович Еленаны улахан суолга массыынатынан таһааран, Ураһалаахха ааһар массыынаны кэтэһэн, тохтотон олорто. Илии тутуһан бырастыылаһарыгар:
• Елена, бакаа, дьэ аны маннык соҕотоҕун сатыы сылдьыма. Төннөргөр суол көстүбэтэҕинэ, бу нүөмэргэ эрийээр, кыайарбынан көмөлөһүөм, бу диэки баар буоллахпына, тиийэн ылыам даҕаны… Уопсайынан да, эрийээр, туох эмэ кыһалҕаланнаххына, хайаан даҕаны… - диэтэ, эйэҕэстик дьахтар сирэйин супту одуулуу-одуулуу. Елена маннык истиҥ тыллартан долгуйан, хараҕа ууланна:
• Ээ, махтал, бакаа…
  … Бу сарсыарда бэрт эрдэ туран, Елена үөрбүт-көппүт Петровичка ас астыырыгар, остуол тардарыгар көмөлөспүтэ, үлэһиттэр аһаан бүппүттэригэр иһит сууйсубута. Семен Спартакович аҕыйах эрээри син бөдөҥ собо бултаабытын сып-сап ыраастаан мииннээбитэ, үүт, бурдук ыйытан ылан, начаас алаадьылыы охсон Петровиһы сөхтөрбүтэ. Хойутаан турбут Семен Спартакович, солбуйааччытын батыһыннаран куукунаҕа киирэн

  кэлбитэ, соһуйан улаханнык көрбүтэ:

• Тыый! Петрович, хаһан сололонон бу барытын астыы оҕустуҥ? Өссө алаадьылаабыт!
  Петрович киэҥник мичээрдээбитэ:
• Дьэ таай эрэ, ким астаабытын? Мин буолбатах, биллэн турар, үөр хамаандабын да астаан аһатарым сөп гынар миигин…
  Холодильникка өйөнөн сэмэйдик мичээрдиир бэҕэһээҥи аргыһын өйдөөн көрөн, Семен Спартакович:
• Ээ, диэ… Тыый, махтал, Елена, дьиҥнээх сахалыы-махалыы сарсыардааҥы аһылыккар! - диэбитэ, күө-дьаа сэһэргэһэ-сэһэргэһэ, бэркэ астынан аһаан мотуйбута, собо миинэ иһэн бурулаппыта, Петровиһын, солбуйааччытын собонон, алаадьынан күндүлээбитэ, Елена сэмэйдик аккаастаммыта. Аһаан бүтэригэр наһаа истиҥник:
• Елена, махтал, барыта наһаа минньигэс, оҕо сааспын санатта, төрөөбүт дьиэбэр, ийэбэр тиийэн аһыы олорор курдук сананным… Биһиэхэ арай асчытынан үлэлии кэллэххинэ үөрүүнэн ылыа этибит, учти… Петрович үлэтин ыарырҕатар буолла, дойдутугар, муоратыгар барыан, сынньаныан санаталаан эрэр, - диэбитэ. Елена, тугу да хардарбакка, симиттэн умса көрбүтэ…
  Бу күҥҥэ диэри харахтаан көрбөтөх, букатын да билбэт дьоно маннык судургу, истиҥ сыһыаннарыттан дьахтар муҥнаах сүрэҕэ долгуйбута өр ааһан биэрбэтэҕэ, дууһата сылыйбыкка, муҥа-соро кылгастык да умнуллубукка дылы буолбута. Барыта сатанарыгар, табылларыгар, инникитигэр эрэлэ улааппыта.
  Массыына Ураһалаахха тиэрдэн, эппит аадырыһыгар түһэрбитигэр, тахсан, тулатын көрүммүтэ, кэлииккэни арыйан киирбэккэ чочумча турбахтаабыта. Долгуйар, сээбэҥниир санаалара эмиэ да баһыйар курдуктар, биллибэт ээ, кинини манна хайдах көрсүөхтэрэ… Кини икки сыллааҕыта манна ыал буолан олохсуйбут уолун көрсө, кийиитин, кырачаан сиэнин көрө, билсэ дьэ кэллэ. Елена - кини кимий? Бу туохтан кини маннык үлүгэр симиттэрий, долгуйарый? Тоҕо дьэ дьонун бу көрсө кэллэ? Тоҕо бачча ыраахха сатыы айаннаан иэдээҥҥэ түбэһэ сыста?
  … Биэс сыллааҕыта Таастаах биир бөдөҥ тэрилтэтин дириэктэрин хаһаайыстыбаннай чааска солбуйааччыта Елена Николаевна улахан итэҕэстэнэн, уоран сиэһиҥҥэ буруйданан, сууттанан хаайыыга түбэспитэ. Баай-мааны хотун, икки оҕолоох ыал ийэтэ, тойон киһи кэргэнэ, араас тойон-хотун дьон ыкса билсиилээҕэ соһуччу “зэчка”, холуобунай буруйдаах буолан хаалбыта ыраас халлааҥҥа этиҥ эппитигэр тэҥнээҕэ: дьиэ-кэргэнигэр да, чугас, билэр дьонугар, доҕотторугар да. “Дьыала иһэ хараҥа” диэн маны этэр буоллахтара: төһө да хара балыырга түбэһэн хаайылыннар, Елена, тоҕо эрэ, көмүскэнэ, быыһана сатаабатаҕа, буруйу барытын бэйэтигэр “тук” курдук ылынан, боруостуур суолга турбута. Кини хаайыыга олорор кэмигэр кэргэнэ киниттэн суутунан

  арахсан, улахан кыбартыыраларын атыылаан, кыра уолун илдьэ соҕуруу дойдутугар көһөн хаалбыта. Улахан уола үлэлиир сирин уопсайыгар хос ылан, онно олорон хаалбыта, онтон кэргэннэнэн, Ураһалаахха көспүтэ.Онон хаайыыттан саҥардыы босхолонон кэлбит Елена букатын да уулуссаҕа туран хаалыаҕын, биир амарах урукку ыала эмээхсин түбэһэ көрсө түһэн, быыкаа кыбартыыратын биир хоһугар быстах олохтообута. Баар харчытын сыыһынан дьонугар, сиэнигэр кэһии ылан, айанныыр бырайыаһа суох кэриэтэ хаалан, аргыс массыынаҕа түбэһэр эрэллээх ити бэҕэһээ улахан суолга тахсыбыта…

• Здравствуйте, эһиги кимҥэ кэллигит, туох наадалааххыт? - диэн саҥаны истэн, өрө көрдө. Быыкаа уолчааны көтөхпүт эдэр кыыс күүлэ кирилиэһигэр тахсан турар эбит. Туох да диэн билбэккэ, мух-мах буолбутун көрөн, кыыс:
• Аа, Никита мааматаҕын да, дорообо, дьиэҕэ киириий… Бу сиэниҥ Колиҥка… Бэҕэһээ күүтэ сатаабыппыт ээ, ханна эрэ аара тохтоотоҕо дуу диэн мунаарбыппыт, Никита үлэтигэр, киэһээҥи аһылыкка биирдэ кэлиэҕэ, - диэн кэлтэй кэпсии-кэпсии, илиитинэн дьиэҕэ ыҥырда.
  … Елена дьонугар хас да хонно. Сиэнэ бастаан кэмчиэрийэн баран, кэнники син эбэтигэр сыһынна, уоллаах кийиитин киниэхэ сыһыаннара судургу, эйэҕэс, улаханнык тугу да ыйыталаспаттар, уруккуну-хойуккуну санаппаттар. Арай биирдэ киэһэ оҕуруокка уу кута сылдьан уола күүлэҕэ суотабайынан төлөппүөннэһэрин иһиттэ. Аҕатын кытта кэпсэтэр быһыылаах, бастаан аргыый быһыта-орута эппиэттэһэн иһэн, тохтоон, өр иһиллиир курдук чуумпурда, онтон кыыһырбыт куолаһынан тоҥкурууннук, дьэбирдик:
• Эн олоҕуҥ туспа, мин олоҕум туспа, хайдах олорорбун, тугу гынарбын бэйэм билэр, быһаарар буолбутум син ырааттаҕа… Кини - мин төрөппүт ийэм, баар-суох чугас киһим, хайдах дьиэбэр киллэриэм суоҕай?… Сымыйанан моралистаабыта буолалларын саамай абааһы көрөр суолум!… Эн дьыалаҥ буолбатах, мин оҕом туһугар ыалдьар! Бүттүбүт, аны эрийимэ, ылыам суоҕа! - диэбитин истэн, Елена уу кутар иһитин сэмээр сиргэ уурда, бүк түһэн ыскамыайкаҕа олорунан кэбистэ, хараҕын уута таммалаата. “Оо, саатар, көннөрү оҕом, сиэним аттыгар буоларым, кинилэри көрө сылдьарым хааччахтаах, бобуулаах буоллаҕа, хараҥа буруйдаах-айыылаах киһи хайыамый оттон… Төһө да оҕом барахсан сүрэҕэ чугас буоллар, итинник көмүскэстэр, аһыннар, манна күүспүнэн анньыллан олорбот буоллаҕым… Хайа да өттүнэн табыллыбат. Бээ, хайыыбыный бу, ханна баран оннубун булабын, ким хаайыылааҕы үлэҕэ ылыай? Арба, төлөппүөн нүөмэрэ биэрбиттэрэ дии үнүр…”
  …Елена тутуу учаастагар поварынан үлэлии сылдьар. Петрович үөрүүнү кытта завхоз уонна түүҥҥү харабыл үлэтигэр

  көспүтэ, хата өрөбүллэргэ Еленаны солбуйан сынньатар. Елена ыйга биирдэ эмэ Ураһалаахха уолун аахха тахсан, хонон-өрөөн, сиэнин кытта ахтылҕанын таһааран кэлэр, сорох өрөбүллэригэр, Таастаахха Семен Спартаковиһы кытта киирсэн, ол-бу наадаларыгар, маҕаһыыннарга эҥин сылдьар, иэдээннээх кэмигэр өрүһүйбүт дьүөгэтэ, ыала Надеждаҕа ыалдьыттаан ааһар. Талыы асчыт, чэбэр, түргэн туттуулаах, үтүө майгылаах буолан үлэтигэр бэркэ хайҕанар. Хамнаһа да ботуччу, бэл, кыралаан ордорон уурунар буолла, таҥас-сап ылынна. Суотабай ылынан дьонун кытта мэлдьи сибээстэһэр. Повардыырын таһынан, Семен Спартаковичка араас үп-харчы, докумуон боппуруостарыгар мунаахсыйарыгар көмө, сүбэ буолар. Үлэһиттэргэ барыларыгар да биир тэҥ элэккэй, сылаас сыһыаннаах, ордук Петровиһы кытта бэркэ тапсаллар, Семен Спартаковичтыын да син бодорустулар. Аны Елена Таастаахха тохтуур, олорор сирэ суоҕуттан мунчаарара сотору быһаарыллан үөртэ: Семен Спартакович кинини үлэҕэ бастайааннайдык, докумуоннаан ылан, уопсай дьиэҕэ кыра туспа хос туруорсан бэрдэрдэ. Вахтовай бөһүөлэк тутуута торумнаннаҕына, учаастак үлэтэ бүттэҕинэ, салгыы Таастаахха хонтуораҕа бухгалтерынан үлэлиэхтээх.
  Онон барыта санаа хоту салаллан, нус-хас салгыы олоруоҕун, күүппэтэх өттүттэн биир мучумаан үөдүйдэ эбээт… Төһө да сааһыра бардар, Елена сүрдээх ис-киирбэх көрүҥнээх, майгытынан сэмэйэ, намыыннык тутта-хапта сылдьара кинини өссө киэргэтэр, эр дьон хараҕа, санаата мэлдьи тохтуур. Үлэлэрин Саҥа дьыллааҕы быйылгы биэчэригэр, биир да буолбатах, сыалай икки эр киһи соһуччу тапталга билинэн, кинини ууга-уокка түһэрдилэр, чуумпура быһыытыйбыт сааһырбыт дьахтардыы олоҕун аймаатылар.Биирдэстэрэ - кини бэйэтэ да сэмээр сэҥээрэр, кистээн сөбүлүү көрөр, сүгүрүйэ махтанар киһитэ, үлэтин тойоно Семен Спартакович. Иккиһэ - киниэхэ өрүү хара-бастакыттан амарах, сылаас сыһыаннаах, үтүөкэн майгылаах, сэмэй туруу үлэһит киһи Петрович, Александр Петрович, Саша… Иккиэн кини хаайыы кэннинээҕи үтүөх-батаах сылдьыахтаах дьылҕатын үтүө, сырдык эрэ өттүгэр салайсыбыттара, бу олох ньылбырхай далаһатыгар тирэх булунарыгар көмө, өйөбүл буолбуттара. Елена кинилэргэ дириҥ махталлаах, онон иккиэн киниэхэ тапталга билиммиттэрин сэмэйдик долгуйа, иэйэ ылынна. Кини бу дьахтар сирдээҕи олоҕор үтүө эр киһи эрэллээх эркин, бигэ тирэх, тулхадыйбат дурда-хахха эрэ буоларын өйдүүр бөҕө, кинилэртэн хайаларын эрэ талан, олоҕун иккистээн оҥосторун ким да омнуолуо суоҕар эрэнэр. Арай…
  Елена урут тойон-хотун эргимтэтигэр олоро, үлэлии сылдьыбыта, иэдээҥҥэ түбэһиитэ,

  киһи аатыттан ааһыыта ол эргимтэ уорааннаах олоҕун сордоох содула этэ эбээт… Иккистээн ол эргимтэҕэ төннүөн саарыыр. Билиҥҥи үлэтин, судургу эргимтэтин сөбүлээтэ, уопсайга хос сыыстааҕа да киниэхэ улахан үөрүү. Семен Спартакович - өссө да дуоһунаһа үрдүүр кэскиллээх, орто саастаах бөдөҥ салайааччы, улахан хамнастаах үлэлээх, киэҥ кыбартыыратыгар соҕотох олорор, кэргэнин кытта оҕолоро суоҕуттан арахсыбыттара балайда өр буолбут. Петрович - сааһыран көннөрү үлэҕэ көспүт урукку өттүгэр орто баайыы салайааччы, огдообо, оҕолоро туспа ыаллар. Семен Спартакович киниттэн уонна Еленаттан сааһынан балайда балыс, Елена сотору сааһырыа эрэ дуо, кырдьан барыа дии, оттон холбоһон олордохторуна, киһитэ сааһын үгэнэ, күөгэйэр күнэ эрэ буолуо… Елена Таастаахха салгыы олоруон, үлэлиэн саараҥныыр, хаһан эрэ уруккуну-хойуккуну санатар, сирэй-харах анньар дьон көстүөхтэрэ син-биир… Петрович кинини мэлдьи күөх сайын сиригэр, муора алыптаах кытылыгар турар таас дьиэтигэр ыҥырар… Елена, аны сааһыран, төһө да төрөөбүт дойдута буоллар, кыһыҥҥы тыйыс тымныыны доруобуйата тулуйбат буолан эрэр, сымнаҕас килиимэттээх сирдэргэ олорор кыахтаах дьону ордугургуу саныыр. Ол эрээри төрөөбүт буор, бэйэ омуга хаһан да ордук тардыылаах, ыйааһыннаах, Елена элбэхтик соҕуруу сылдьыбыта, төрөөбүт сириттэн улахан ордугу булан көрбөтөҕө. Бу икки киһиэхэ Елена иккиэннэригэр тэҥ истиҥ сыһыаннаах эрээри, төһө да таһыгар биллэрбэтэр, биирдэрин ордук иэйэ таптаата, санаата-дууһата эдэрдии айманна. Ол эрээри аҥардас сүрэх тапталыгар өйү сүүйтэрэр сааһа буолбатах эбээт, дьэ хайыырый, хайаларын таларый?
  … Биир сааскы сарсыарда сокуонунан холбоһон саҥардыы ыал буолбут Елена Николаевна уонна Александр Петрович Таастаах аэропордугар таксинан киирдилэр. Багажтарын эрдэ сиринэн соҕуруу ыыппыттара. Биригээдэлэрин дьоно күргүөмүнэн атаараллар. Семен Спартакович Еленаҕа тыыннаах сибэкки дьөрбөтүн туттарда, мичээрдии-мичээрдии иккиэннэрин кууспахтаата, саҥата суох эргиллэн тахсан барда. Сибэкки иһиттэн кыра саппыыска түһэн кэлбитин Елена ылан сиэбигэр аста, Петрович атын атаарааччылары кытта аймалаһар кэмигэр сэмээр хостоон аахта:“Өйдүүбүн эн туруккун, тоҕо атыны талбыккын, ол да буоллар, эрэлбин сүтэрбэппин, баҕар, санааҥ уларыйдаҕына, төннүөҥ. Хаһан да кэллэргин, үөрэ көрсүөм, мэлдьи аттыгар буолуом. Таптыыбын”.