Аудиота:

Сардаана бүгүн хаһааҥҥытааҕар да эрдэ уһугунна. Уруккутун курдук оронугар уһуннук таалалыы сыппакка ойон туран сып-сап хомунан барда. Кини толору хааччыллыылаах биир хостоох квартираҕа олорор. Соҕотох да буоллар, миэбэлэ толору. Кини баайа диэн, бу квартирата эрэ. Дьонугар соҕотох оҕо буолан тугу эппитин толорторор маанылаах оҕо этэ. Онтон дьоно утуу-субуу өлөн, сүүрбэччэлээх кыыс тулаайах тура сүүрэн хаалбыта. Сардаана дьолугар дуу, соругар дуу, зоотехник идэлээх, саҥа үөрэҕи бүтэрбит Сеня уол кыыһы ый иһинэн «эрийэ» охсон ыал буолбуттара. Дьонун сүтэрбит, сылаас сыһыаҥҥа наадыйа сылдьар эдэр кыыс, уһуну-киэни толкуйдуу барбакка, Сеняҕа кэргэн тахсыбыта.

Икки сыл дьоллоохтук олорбуттара, онтон киһитэ иһэр-аһыыр табаарыстарданан аһыы утаҕы амсайар буолан барбыта. Кинилэр биэс эрэ сыл ыал курдук олорон баран, олохторо икки аҥы арахсыбыта. Баҕар, син олоруо этилэр. Ону кинилэр, дьоло суох ыал буолан, күҥҥэ көрбүт соҕотох оҕолорун былаҕайга былдьаппыттара. Чыычаах кэриэтэ далларанныыр кыракый киһи түөрт сааһыгар суох буолбута. Төрүөҕүттэн иринньэх киһи муһурдааҕын быстаран баран системаҕа сытан быыһамматаба. Сардаана трельяһын быыллыы туран оҕотун санаата. Оҕото баара буоллар бүгүн уон алта сааһын туолуохтааҕын өйдөөн, сана таһааран ытамньыйан ылла.

Дьэ, сыл ахсын итинник. Кини сылга икки күнү бэлиэтиир: оҕотун, Наташенькатын, төрөөбүт уонна өлбүт күннэрин. Ыар аһыы, санаарҕабыл, аба-сата кэлин күүһүн өһүлэн барда. Дьүөгэ кыргыттара: «Уруккунан олорума, олоххун иккиһин оҥоһун. Бастакы олоҕун табыллыбатабын да иһин, дьол көмүс кытаҕыттан иккиһин сомсор бырааптааххын», — дэһэллэр. Кырдьык, кини бу уон икки сыл урукку олоҕунан олорон кэллэ, оҕотун санаабатах күнэ суох, оҕотун таҥаһын, оонньуурдарын уура сылдьар. Бэл, сууллубакка хаалбыт таҥастарыгар оҕотун сыта баарга дылы.

Наташеньката күн сириттэн олус хомолтолоохтук барбыта. Төһө да иринньэҕин иһин, билиҥҥи үйэҕэ муҥуртан ахсааннаах киһи өлөр быһыылаах. Сардаана күн бүгүнүгэр диэри оҕом оччотооҕу балыыһа үлэһиттэрин дьалаҕай быһыыларыттан өллө дии саныыр. Өлбүтүн кэннэ көрбүтэ, этин сыыһа, үлтү убахтаммыт курдук, күп-күөх этэ. Оо, ол кырыыстаах күн хаһан да умнуллубат. Ийэ киһи уон икки сыл устата куурбатах хараҕын уута тохтоло суох иэдэһин устун сүүрдэ. Сардаана хараҕын уутун туора хаһыйталаата, салгыны күүскэ эбирийбэхтээтэ.

«Кэбис, бүгүн ол кырыыстаах күнү санаамыахха, оҕом төрөөбүт күнүн саныахха. Торта астыахха, бэчиэнньэ буһарыахха». Уон алта сыллааҕыта бу аһара да дьоллоох күн этэ. Оройуоннааҕы төрүүр дьиэҕэ

чэпчэкитик оҕоломмута. Сенята үөрбүт да этэ. Хоһу сибэккинэн көмөн кэбиспитэ. Оҕотун олус таптыыра. Иһэн сыһыллан да кэллэр, сиэбигэр хайаан да кэмпиэт, бэчиэнньэ сыыстаах эбэтэр оонньуурдаах буолааччы. Наташенька аҕата ааны аһыа эрэ кэрэх, сүүрэн тиийэн кууһа түһээхтиирэ, сонун сиэбин бокуойа суох хаспытынан барара. Кылгас үйэлээҕин билбит курдук, кыысчааннарыгар иккиэн биирдэ да куоластарын үрдэппэтэхтэрэ, эгэ, таһыйыахтара дуо? Күннэрэ кыыстарыттан тахсар этэ. «Оокком эрэйдээх, бу сэрбэллэн тураахтыыр… Бүтэһик хаартыската… Түөрт сааһыгар түһээхтээбитэ. Бу кэнниттэн баара суоҕа үс ый буолаат, суорума суолламмыта.

Сеня сордоох, бэйэтэ да эрдэттэн амсайар киһи, оҕотун көмөөт, үрүҥ хараҕын биирдэ өрө көрбөккө, арыгыга төбөтүн оройунан түспүтэ. Сардаана оҕолоро өлбүтүгэр ол кэмҥэ аһыытыттан-абатыттан иһэ-аһыы сылдьар кэргэнин буруйдуу санаабыта. Икки хараҕын уутугар мунан, уһуну-киэни толкуйдуу барбакка, Сенятын сир-халлаан икки ардыгар хаалларан, дьиэтин-уотун быраҕан хоту Халымаҕа баар дьүөгэтигэр көппүтэ. Хоту икки сыл олордор да сүрэҕин бааһа оспотоҕо, хата, дойдутун эбии ахтан, ытаан-соҥоон дойдутугар эргиллэн кэлэн оройуон киинигэр олохсуйбута.

Кини барбытын кэннэ Сенята куоракка киирбит этэ, уулуссаҕа иһэ-аһыы, «бичтии» сылдьарын көрдүм диэн хам-түм ким эмэ кэпсиирэ. Үс сыллааҕыта Сеняны тыаҕа олорор кырдьаҕас эдьиийэ сылгылаан булан эмтэппит, бэйэтин кытта олордор сураҕы Сардаана долгуйа истибитэ. Онтон ыла олохтон тугу эрэ эрэнэ күүтэр буолбута.

Соторутааҕыта почта дьааһыгыттан сурук түһэн кэлбитигэр Сеняттан диэн тута сэрэйбитэ. Сурук кылгас ис хоһоонноох этэ. «Бырастыы гынар кыахтаах буоллаххына, олохпутун холбуох. Аһыы утахтан аккаастанным, оҕобут Наташенька аатын иккиһин үйэтитээйэбит» диэн этии Сардаана сүрэҕин бааһын хаттаан хабылаабыта. Кини сурук тутуоҕуттан элбэҕи толкуйдаата, ол эрээри бүтэһик быһаарыныыны ылына илик. Бу ааспыт нэдиэлэҕэ төлөпүөн абоненын хасыһан Сеня эдьиийин дьиэтээҕи нүөмэрин булбута. «Хайдах буолуохха? Эрийиэххэ дуу? Кырдьык, олох олорон көрдөххө, Сеня туора киһи буолбатах, оҕом аҕата. Баҕар, дьолго, оҕом, Наташенькам иккиһин күн сирин көрөөрөй? Билигин да оҕолонор сааһым ааһа илик». Сардаана оботун хаартыскатын ыйытардыы ытамньыйа одууласта. Санаатыгар, оҕото үөрбүт курдук ис-иһиттэн мичилийэ сырдаабыт. «Ийээ, аҕабынаан бииргэ олорун, миигин умнуман» диир курдук. Өйүгэр тута сылдьар нүөмэрин күүскэ баттыалаан төлөпүөн ыҥырар тыаһын балачча уһуннук иһиллээн турда. Эмискэ Сеня саҥатын истэн «дьик» гынна, ис-иһиттэн итийэн тиритэн кэллэ, хараҕа оҕотун хаартыскатыгар иҥиннэ, сүрэҕэ тиниргэччи тэптэ…