Аудиота:

    – Светлана Андреевна, дьэ алдьархай бөҕө буол­ла! Хайдах буолуохпутун билбэккэ сылдьабыт. Бу сарсыарда харабыл миигин үҥсүүлээх тоһуйда. Физкультура залыгар Афанасий Кимович үөрэтээччитин Зоя Габышеваны кытта «утуйан» турбуттар үһү, харабыл илэ хараҕынан көрбүт! Дьэ, туох миэрэни ылынабыт? Бу хайдах да сиэргэ баппат быһыы. Афанасий Кимовиһы улэтиттэн устабыт дуу, эбэтэр Габышеваны атын оскуолаҕа туох да айдаана суох көһөрөн кэбиһиэххэ дуу? Ону эн туох дии саныыгын? Учууталлар кыыһы көһөрүөххэ дииллэр, —диэн, оскуола директора, Татьяна Иннокентьевна биир тыынынан кутан кэбистэ.
    Светлана Андреевна санааҕа ылларда: бу ыллыҥ да быһаара охсор дьыалаҥ буолбатах. Кини оскуолатыттан аһары сылайан, эстэн кэллэ. Кыыһа кэлэ илик. Арба, табаарыс уолун билиһиннэрэ аҕалыах буолла этэ дуу. Саатар, кэргэнэ хайа үөдэҥҥэ түһэн хаалла, бу уйэҕэ кэлбит буолара, Светлана Андреев­на сымсаҕайдык хамсанан салаат оҥорор, халбаһы быста, кыраантан уу сүүрдэн ылан чаанньыгын гааһы холбоон оргута уурда. Бу тухары төбөтүттэн Тамара Иннокентьевна эппитэ тахсыбата. Киниэхэ бу түбэлтэ тугу эрэ санатар…
    Света кинини аан маҥнай ханна көрдө этэй? Ба­ лаҕан ыйын маҥнайгы күнэ үүммүтэ. Күһүҥҥүтүйбүт күн уота көмүс сардаҥаларынан кини нарын иэдэстэрин имэрийэн уһугуннарбыта. Кыыс суунан-тараанан, таҥнан-симэнэн, суумкатын ылаат, аан диэки ойбута.
    — Хайа, бачча эрдэ тоҕо бардыҥ? Саатар, чэйгин иһиэххин, — диэн ийэтэ намыын куолаһынан сыыйбыта, кыыһын таптаабыт харахтарынан имэрийэ көрө-көрө.
    — Ийээ, хойутаары гынным, Туйаараҕа сылдьыахтаахпын, — диэт, иэдэһиттэн уураабыта уонна тилэҕэ хараара турбута. Света бу күнтэн санаатыгар тугу эрэ, кэрэни күүтэр курдуга.
    Аара суолга дьүөгэтэ бу күүтэн турар эбит. Кыргыттар сиэттиспитинэн оскуолаларыгар кэлбиттэрэ. Тэлгэһэ иһэ оҕо саҥатынан чугдаарара. Саҥа үөрэх дьылыгар үөрэнээччилэр киэргэнэн, тупсан, күүс-уох эбинэн, санаалара көтөҕүллэн кэлбиттэрэ. Арай оҕолор быыстарынан хара баттахтаах, сырдык хааннаах, уурбут туппут курдук уһун уҥуохтаах уолан киһи мичээрдээбитинэн кинилэр диэки кэлэн иһэрэ. Кыыс сүрэҕэ итий гына түспүтэ, мэйиитэ эргийэн туймаарыйан ылбыта. Өйдөммүтэ, кини иннигэр уол уонна Туйаара куттаммыттыы көрөн тураллара.
    — Хайа туох буоллуҥ? — Кыыһы уол сэргэ турар ыскамыайкаҕа илдьэн олорпута. Света туох да диэн хардарыан булбатаҕа.
    Кинини, көрөөт да, таптаабыта. Бу учуутал уол, Михаил Петрович, кинилэр кылаастарыгар омук тылын биэрэр буолбута. Кини уруога буолар күнүгэр ордук кыһаллан ааҕара, киэргэнэрэ, уһун хойуу суһуоҕун

икки гына хайытан өрүнэрэ. Михаил Петро­ вич Светаҕа туспа сыһыанын оҕолор бэлиэтии көрбүттэрэ. Ордук Туйаара күнүүлүүрэ, Светаттан тэйэн атын дьүөгэлэммитэ. Кини эмиэ Михаил Петровиһы таптаабыта.
    Светалаах Михаил Петрович чугасаһан испиттэрэ. Үөрэх кэнниттэн аргыстаһан дьиэлииллэрэ. Суоллара хатыҥ мастардаах паарка иһинэн барар буолан, тулалара сып-сырдык, ып-ыраас, барыта кэрэ. Уоллаах кыыс бу дьикти иэйиилэрин харыстаан дьон хараҕар бииргэ көстүөхтэрин куттаналлара.
    Биир ыйдаҥалаах чуумпу киэһэ Светалаах Миха­ ил Петрович уруок кэнниттэн дьиэлээн испиттэрэ. Уол кыыска бэйэтэ айбыт тапталга билинэр нарын тыллардаах хоһоонун аахпыта уонна кыыс кыбыстан итийбит иэдэһиттэн уураан ылбыта. Онтон куустуһан таалан өр турбуттара. Таптаһар сүрэхтэр биир тэҥник күүскэ тэппиттэрэ. Аны хаһан да арахсыа суох курдук силбэспиттэрэ. Кинилэр хантан билиэхтэрэй хара санаалаахтар утары туруохтарын? Кыыстаах уол ый күлүгэр туралларын Туйаара дьүөгэ кыргыттарынаан ааһан иһэн көрбүттэрэ. Туйаара олус кыһыйбыта уонна соруйан аттыларыгар кэлэн:
    — Михаил Петрович, здравствуйте! —Диэт, саннынан Светаны анньан ааспыта.
    Туйаара дьиэтигэр киирэн суумкатын аан аттыгар бырахпыта уонна хоһугар ааспыта.
    — Хайа, хотуой, туох буоллуҥ? — Инна Михай­ ловна кыыһын батыһан хоско киирбитэ. Туйаара оронугар умса туһэн ытыы сытара.
    — Ы-ыы-ы. Света-а… Ы-ыы-ыы… Кинилиин… Ми­ хаил Петрович… —Ийэтэ кыыһын уоскутан туох буолбутун билбитэ.
    — Онно эн эмиэ тоҕо ытаатыҥ? Пахай даҕаны, ол учууталбыт бэйэтэ-бэйэтинэн туох буола сылдьарый? Бээ, сарсын… Маннык учуутал оскуола аатын алдьатыа. Уураттарыахха наада.
    Ийэтин ити тылларыттан Туйаара ыксаабыта:
    — Ийээ, Михаил Петрович Светаны эккирэппэт ээ, Света бэйэтэ сырсар… Уонна Михаил Петрович курдук үчүгэйдик үөрэтэр учуутал суох. Кэбис… Ки­ нини уураттарыма… Ийээ, кэбис, көрдөһөбүн. Ол оннугар Светаны…
    Инна Михайловна баар-суох соҕотох кыыһа этэрин наар толорор идэлээҕэ, бу да сырыыга оннук буолбута.
    Сарсыныгар Светалаах Михаил Петрович сыһыаннарын оскуола коллектива барыта билбитэ. Кыыс ийэтин ыҥыттарбыттара. Инна Михайловна Света ийэтин сэнээбиттии көрбүтэ. Кыра хатыҥыр дьах­ тар кыбыстан, уутун тохпут оҕолуу умса туттан олорбута.
    — Александра Ивановна, эһиги кыыскыт быйыл кэлбит учуутал уолу иирдэрин билэҕин дуо? Хайдах төрөппүт буолан баран тугу да сэрэйбэккин, билбэккин-көрбөккүн? Билигин эн кыыскыттан сылтаан эдэр учууталы улэтиттэн ууратан инники кэскилин быһар кыахтаахпыт. Онон кыыскытын атын сиргэ көһөрүҥ. Характеристикатын

учугэйдик суруйуохпут, ити чааһыгар долгуйумаҥ.
    Кыыс ийэтэ туох да диэбэтэҕэ, күөмэйин туох эрэ кытаанах бүөлүү аспыта. Киэһэ ийэтэ үлэтиттэн аһары сылайан, санаата түһэн кэлбитэ. Ийэтэ маннык буолбутун Света хаһан да көрө илигэ:
    — Ийээ, туох буоллуҥ? —Света ийэтин илиититтэн ылбыта. Александра Ивановна илиитин сэниэтэ суох төттөрү тарпыта, кыыһын диэки эмиэ да аһыммыттыы, эмиэ да кэлэйбиттии көрбүтэ. Света туох буолбутун сэрэйбитэ. Бутэһик көрсүһүү. Кыыс эбэтин аахха, ыраах хоту улууска көһөн барар буолбута. Михаил Петрович буруйдаах курдук сананан сангата суох испитэ, онтон эттэ:
    — Света, эн барыаҥ кэриэтин, мин барарым ордук буолара дуу…
    — Суох, сатаммат, мин сарсын барабын. - Кыыс хараҕыттан бөдөҥ таммахтар мөл-мөл түспүттэрэ.
    — Света, мин эйигин таптыыбын, үйэм тухары таптыаҕым! - Кыыһы синньигэс биилиттэн ылан бэ­ йэтигэр ыксары тарпыта, кыыс уол моонньугар иилистэ түспүтэ. Ол курдук өр да өр турбуттара, уураспыттара.
    — Света, мин эйигин кытта барсабын…
    — Хайдах? Оттон ийэҥ? .. Ийэҥ ыалдьар дии… Мин эйиэхэ кун аайы суруйуом, сөп дуо? .. Уонна… Оттон каникулбар кэлиэм буоллаҕа дии…
    Света атын сиргэ кэлэн соҕотохсуйбута, муммут кус оҕотун курдук сылдьыбыта. Кэлин бодоруһан чуҥкуйара син ааспыта. Хаста да сурук суруйбута да, биир да харда кэлбэтэҕэ. Арай ийэтэ Михаил Пет­ рович атын сиргэ көһөн барбыта, онно кэргэн ылбыт диэн сымыйалаан суруйбута. Онтон олус кэлэйэн, хомойон: “Кини миигин таптаабатах. Барыта сымыйа, албын. Акаары да эбиппин! ” — Диэн абатыйан ытаабыта ахан.
    Оттон Михаил Петрович эмиэ Светаҕа хаста да суруйбута, харданы ылбакка: “Сонун сиргэ баран бэйэтин саастыыта киһини таптаатаҕа, миигин умуннаҕа” — диэн санааҕа кэлбитэ.
    Сыллар ааһан испиттэрэ, ол тухары кинилэр бэйэ-бэйэлэрин көрсүбэтэхтэрэ. Кэлин ийэтэ өлөр охтуутугар сытан суруктары тиксэрбэтэҕин билиммитэ (кини почтальонка этэ) уонна суруктары төннөрбүтэ. Ытаабыт иһин хайыаҥый? Барыта бүппүтэ. Арай таптал туоһулара суруктар бааллар…
    — Ийээ, бааргын дуо? Ким баарый? - Кыыһа ыҥырбытыгар Светлана Андреевна уһуктубут кур­ дук буолла.
    — Ээ, баарбын, баарбын, —дьахтар, суруктары сыттыгын анныгар анньаат, аан хоско таҕыста.
    — Ийээ, билсэн кэбис, бу мин доборум Петя.
    Светлана Андреевна дьик гынна. Кини бу харахтары ханна эрэ көрбүтэ. Бу киэҥ хара харахтары… Бу харахтары кини сүүс да харахтартан араарыа… Светлана Андреевна дөйбүт курдук туймааран турда.
    — Ийээ, хайдах буоллуҥ?
    Дьахтар өйдөнөн остуолга ыҥырда. Үүт-үкчү кини курдук. Хайдах маннык

маарынныыр дьоннор баалларый? Чэйдии олорон, Светлана Андреевна уолтан ыйытта:
    — Петя, туох дьоннордоох оҕоҕунуй? Хантан сылдьаҕын?
    Уол хоп курдук саҥалаах буолан биэрдэ:
    — Куоракка төрөбүтүм, ийэм Туйаара Иванов­ на - ырыа учуутала, аҕам - Михаил Петрович, омук тылын учуутала…
    Светлана Андреевна чэйдээх чааскытын төлө тутан кэбистэ…