Хас күн-түүн кыһын кэлэн иһэрэ биллэн, сир тоҥон, бастакы кыстык хаар түһэн, мастар, талахтар үрүҥ хаар көмнөҕүнэн бүрүллэн, ыарахан сүгэһэрдэнэн, ыар санааҕа баттаппыттыы таҥнары намылыһан, сонньуйан тураллар.
    Улахан күөл кытыытыгар тутуллубут дьиэлэр оһохторуттан сыккый буруо тахсан соҕотох уулуссалаах бөһүөлэги сабардыыр. Күһүҥҥү күн киэһэрэн, дьон бары үлэлэрин-сырыыларын бүтэринэн, киэһээ аһылыктарын аһаан, уоттарын умуруоран утуйан бардылар. Таһырдьа тыал тыаһа куугунуур, хаары ытыйар, сотору-сотору бөһүөлэк илин-арҕаа өттүгэр ыт үрэрэ иһиллэр, онтон эмиэ сотору иһиллээбит курдук чуумпу буолар, хараҥа сабардыыр. Арай бөһүөлэк ортотунааҕы дьиэ биир хоһугар түүннэри кыраһыын лаампа уота умайан кылаҥныыр. Бу Сэбиэт Катя дьиэтэ. Манна олохтоохтор, Катялар элбэхтэриттэн буолуо, аҕаларын аатынан бэлиичэйдээбэккэ, Быраас Катя, Учуутал Катя, Сэбиэт Катя диэн ааттыыллар. Оччоҕо түргэнник өйдөнөр.
    Балачча обургу дьиэҕэ киирээккин кытта икки хоһу холбуур дьоҕус, уопсай хос, онно таҥас ыйыыр, иһит уурар ыскаап, аһыыр остуол тураллар. Ити ортоку дьиэ уҥа-хаҥас өттүгэр эмиэ тустуспа хостор бааллар. Олортон биирдэстэригэр хос ортотугар тимир оһох умайар, ороннорго, дьыбааҥҥа хас да киһи утуйа сытар. Ортоку дьиэни, түгэх хоһу холбуур, итиинэн хааччыйарга оҥоһуллубут барабааннаах тимир оһоҕу уота умуллубатын диэн биир эр киһи сотору-сотору мае быраҕан биэрэр. Түгэх хос истиэнэтигэр сыһыары тардыллыбыт ороҥҥо аҕамсыйа барбыт дьахтар кыайан турбат ыарыыга ылларан сытар, ыараханнык тыынар. Кини кубарыйбыт сирэйигэр аны аҕыйах күнүнэн, чааһынан бу орто дойдуттан букатыннаахтык арахсарын, оҕолорун туһунан санаатар да, дьылҕа хаан ыйааҕын, оҥоһуутун хайыамый диэн кытаанахтык санаан улаханнык муҥатыйбат, ытаабат-соҥообот курдук, тулуйа сатыыр.
    Кэтириинэ Ньукулаайабына бу нэһилиэккэ төрөөбүт, улааппыт киһи. Эдэр эрдэҕинэ ааҕар балаҕантан саҕалаан, 27 сыл устата быыстала суох олохтоох Сэбиэт бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ, элбэх төгүл оройуон Сэбиэтин депутатынан, рай­ ком чилиэнинэн талылла сылдьыбыта. Кэккэ сылларга оройуон олохтоох Сэбиэттэрин куоталаһыыларыгар бастаан, Москва куоракка, Сэбиэттэр дыбарыастарыгар буолбут съезкэ делегат буола сылдьыбыта. Хотугу оройуоннар олохтоох Сэбиэттэрин көрүүгэ бастаабыта. “Бочуот знага” орден, хас да медаллар кавалердара, Саха сирин Үрдүкү сэбиэтин депутата буола сылдьы­ быта. Киниэхэ өр сыллаах эҥкилэ суох үлэтин иһин Норуот хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитин аата иҥэриллибитэ. Республиканскай суолталаах персональнай пенсиялаах.

Сырыы бөҕөнү сылдьыбыт, үлэ бөҕөнү үлэлээбит киһини ыарахан ыарыы ыаллаһан бу сордоон сытыардаҕа. Сүрэҕинэн сытаахтыыр. Оройуон кииниттэн, Үрүҥ Хайаттан, эдэр эрдэҕиттэн дьүөгэтэ, доҕоро Мария Егоровна Стручкова анаан көрсө, бырастыылаһа кэлэн кэккэлэһэ олорор. Сотору-сотору ньуосканан үүттээх сылаас чэйи айаҕар ку­ тан, уоһун сиигирдэр. Кэтириинэ аччыктыырын быыһыгар сарсыарданан үдүк-бадык сытан, олорон ааспыт олоҕун, оҕолорун, кэргэнин, бииргэ төрөөбүт быраатын туһунан санаата. Сааһын тухары бииргэ олорбут Чурапчыттан төрүттээх, оро­ йуон бастакы фельдшерин Сэмэн Игнатьев туһунан санаата. Кинилэр олох-дьаһах ситэ сайда, үөрэхтээх, билиилээх-көрүүлээх ончу аҕыйах эрдэҕинэ, Кэтириинэ ийэлээх аҕата ыраах тыаҕа, учаастакка олордохторуна, Сэмэн Баһылайабыс үөрэҕин бүтэрэн кэлэн дьон олорор, саҥа үлэлиир сирдэрин кэрийэ, көрө сырыттаҕына билсибиттэрэ. Килбик, симик, үөрэҕэ суох дьоннор кыыстарын Кэтириинэни кытта киэҥ сиргэ үөскээбит, үөрэхтээх, саастаах киһи быһыытынан Сэ­ мэн бастаан тыл көтөҕөн, көрсүһэн, билсиһиини саҕалаабыта. Дьонноро да оҕобут сөбүлүүр буоллаҕына, үөрэхтээх киһиэхэ кэргэн тахсара туох куһаҕан буолуой диэн утарсыбатахтара.
    Сэмэн манна араас төрүөттэринэн кэлэн, кэһии аҕалан, үһүс кэлиитигэр кыыс илиитин көрдөөбүтэ. Кэргэннии буолбуттара. Сэмэн Баһылайабыс кэргэнин илдьэ оройуон киинигэр Ураһалаах, Суордаах уо. Д. А. Нэһилиэктэр медпууннарын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. Чурапчыга баран олоро сылдьыбыттара да, уонтан тахса сыл устата оҕоломмотохторо. Кэтириинэ дьахтар киһи быһыытынан оҕолонуон, сиэннэниэн баҕарара. Кэргэнэ да ону утарбат этэ. Төһөнөн бириэмэ ааһар да, ити боппуруос өссө сытыытык туран, оҕото, сиэнэ суох хаалар куттал үөскээбитэ. Он­ тон ыксаан Кэтириинэ Ньукулаайабына: “Эйэнэн арахсыахха уонна арыый эдэр эрдэхпитинэ саҥаттан олох тэриниэххэ”, — диэн этии киллэрбитэ. Сэмэн Баһылайабыс итинник кэпсэтии хаһан эрэ хайаан да буолуохтааҕын кэтэһэ-билэ сылдьар киһи быһыытынан улаханнык соһуйа, долгуйа истибэтэҕэ. Саҥата суох туран баран, оронугар утуйбакка сытан түүнү быһа толкуйдаабыта, арааһы эргитэ санаабыта. Хайдах да таптыыр, сөбүлүүр кэргэниттэн арахсыан баҕарбат. Ханнык ньыманан оҕолонон, дьоллоох ыал буолан, салгыы олох олоруохха диэн санаа төбөтүттэн арахсыбатаҕа. Санаатыгар араас элбэх толкуйдар киирэн кэккэлэстилэр, утуу-субуу элэҥнэстилэр. Уһун түүнү быһа араастаан эргичиҥнээн, толкуйдаан, эрэйдэнэн, кыһыйан, абаран сарсыар­ данан эрэ кыратык нуктаан ылла. Туохтан эрэ соһуйбуттуу эмискэ хараҕын арыйан Көстөкүүн

оҕонньор туһунан саныы түстэ. Урут хаһан эрэ өрдөөҕүтэ улахан, айдарыылаах ойууттар көрдөстөххө кэргэнниилэр куттарын-сүрдэрин баайаллар үһү диэн истибитин саныы биэрдэ. Арай, фельдшер, сана сайдыылаах олох, сэбиэскэй былаас бэрэстэбиитэлэ ойуунтан көрдөһө сылдьар үһү диэн сурах тарҕаннын? Буолаары буолан итинник уустук боппуруоска. Ол эрэн ким да истибэтигэр, көрбөтүгэр кэпсэттэххэ, кордостөххө? Оҕонньор бэйэтэ кимиэхэ да кэпсээбэтэ чахчы диэн бигэ санаа ылынан бөһүөлэктэн тэйэ, кытыыга турар дьиэҕэ барыан иннинэ балыыһатыгар кэлэн эмтэнэ сытар ыарыһахтары көрөөт, сиэстэрэтигэр:
    — Сотору кэлиэм, ыарыһаҕы көрө бардым, — диэт Кандинскай, Көстөкүүн ойуун кыстаан олорорун билэр буолан, ол дьиэҕэ барда. Дьиэ таһыгар ким да суох, арай баайыылаах ыт үрэн моргуйар. Дьиэҕэ Көстөкүүн бэйэтэ эрэ баара буоллар диэн саныы-саныы балаҕан аанын аста. Син обургу баладаҥҥа тимир оһох, таҥас быыстаах мае ороннор, дьиэ ортотугар хаптаһын остуолга аһыыр иһит-хомуос ууруллубут. Балага­ ны кыра муус түннүктэр имик-симик сырдаталлар. Ортолуу умайа турар оһох иннигэр талахтан оҥоһуллубут олоппоско аҕамсыйа баран эрэр Көстөкүүн Уйбаанабыс табахтаары хамсатыгар еэбирдэх табах ууруна олорор. Урут хаһан да сылдьыбатах киһи туох боппуруоска киниттэн коме көрдөөрү кэлбитин Көстөкүүн эрдэттэн сэрэйэн олорбут буолан соһуйбата.
    — Хайа, кэл, олор кэпеээ, — диэн ыҥыран бэйэтин таһыгар олорто. Табаҕын уматта. Олохдьаһах, дьон доруобуйатын туһунан ыйыталаста. Сэмэн Баһылайабыс саҥата суох олоруохтааҕар, дьиэлээхтэр доруобуйаларын туругун ыйыталас­ та. Онуоха киһитэ балачча саҥарбакка уоту корон олорбохтоон баран, табаҕын буруотун хойуутук айаҕынан үстэ уһууран таһаараат, ыксаабакка холкутук:
    — Эн манна миэхэ эрэ наадыйан кэлбитиҥ, биһиги иккиэн кэпсэтэрбитигэр дьиэҕэ ким да атын киһи суох буоларыгар баҕарбытыҥ. Миигиттэн көрдөһө кэлбит боппуруоһуҥ сүрдээх уустук. Эһиги, сэбиэскэй былааска иитиллибит эдэр дьоннор, туту да итэҕэйбэккит, —диэт ыалдьытын диэки көрдө. Салгыы саҥарда:
    — Куту-сүрү баайтарарга көрдөһөр киһи өскө кэргэнэ эрдэ өллөҕүнэ, бэйэтэ эмиэ ол сыл иһигэр өлүөхтээх, кута-сүрэ бу орто дойдуттан тэйиэхтээх. Онно сөбүлэһэр буоллаххына, сарсын баччаҕа манна кэлээр уонна бэйэҕититтэн мэлдьи араарбакка хас биирдигит илдьэ сылдьар малыттан аҕалаар, — кэпсэтии итинэн бүттэ диэбиттии Көстөкүүн биир сири корен уһуннук саҥата суох олордо.
    Сэмэн Баһылайабыс өйдөөн, бакаалаһан тахсан барда. Түүннэри-күнүстэри элбэҕи эргитэ санаан, Көстөкүүн эппит усулуобуйатыгар сөбүлэһэргэ

быһаарынна. Кэргэнэ эдэр, доруобай, төрөппүттэрэ да ыалдьыбаттар. Медицина сайдан, олох-дьаһах тупсан иһэр. Кэргэнэ ыалдьар түбэлтэтигэр, бэйэтэ да эмтиэ буоллаҕа. Таптыыр кэргэнэ урут өллөҕүнэ, кини кырдьан хайдах олоруоҕай? Сарсыныгар кэргэнэ уонна бэйэтэ саастарын тухары араарбакка илдьэ сылдьар малларыттан ылан Көстөкүүн ойууҥҥа илдьэн биэр­ дэ. Дьиэҕэ киирбитэ эмиэ бэҕэһээ курдук Көстөкүүнтэн ураты ким да суох. Киһитэ эмиэ уот иннигэр табахтыы олорор. Сэмэн Баһылайабыс супту хааман тиийэн ыраас кумааҕыга сууламмыты туттараат:
    — Бэҕэһээ этиллибиккэ барытыгар сөбүлэһэбин, —диэт, ыксаан таһырдьа ыстанна. Балыыһаҕа хай­ дах тиийбитин бэйэтэ да билбэккэ хаалла.
    Онтон ыла элбэх сыллар аастылар, үгүс хаар уулунна, олох уларыйда, сайынна. Икки уол, биир кыыс оҕолоннулар. Нэһилиэк биир сис ыаллара буоллулар. Сэмэн Баһылайабыс ол ойууггҥа эдэр эрдэҕинэ кутун-сүрүн баайтарбытын олох да умнан кэбистэ, сааһа да сэттэ уонуттан тадыста. Билигин да улаханнык ыалдьыбат. Саас баттаан мелтоон эрэ иһэр. Бу таптыыр кэргэнэ Кэтириинэ Ньукулаайабына ыарахан ыарыыга ылларан, куоракка иккитэ баран эппэрээссийэлэммитэ да, киһи буолбат диэн ыыппыттара, аны оронуттан кыайан турбакка өлөөрү сытаахтаатада. Ол иһин Сэмэн Баһылайабыс элбэхтик эргитэ санаан, уһуннук толкуйдаан баран, бэдэһээ түүн кэргэнигэр сааһын тухары иҥэринэ сылдьыбыт, ки­ миэхэ да кэпеээбэтэх кистэлэҥин кэпеээн кохсо кэҥээбиккэ дылы буолла, харада ууланна. Тыын быһадаһынан тыына, ыксаан сытар кэргэнин иһиттэ дуу, истибэтэ дуу диэбиттии илиитин туппутугар, анарааҥҥыта кэпеээнин истибитин биллэрэн харадын симэн ылла, уоһа ибигирээтэ. Ол түүн Кэтириинэ сырдык тыына быстаахтаата. Кэргэнин сырдык тыына быстыадыттан Сэмэн Баһылайабыс күн-түүн улам мелтоон, аанньа аһаабат, утуйбат буолан, кэргэнэ: “Кэл, барыахха”, — диэн ыҥырарын илэ көрбүт курдук истэн, үс эрэ ый буолаат, дьиэтигэр утуйа сытан сүрэдэ тохтоон хаалбыта. Кинини, кэриэһин толорон, кэргэнин таһыгар көмпүттэрэ.