Балбаара телевизорын сапта. Сибилигин аҕай күөх экраҥҥа көрбүт киинэтин кадрдара хараҕын иннигэр элэҥнэһэн аастылар. Окуопа тулатыгар буомбалар дэлбэритэ ыстаналлар, хара күдэрик иһигэр танкалар лиһигирэһэн көстөн ыла-ыла эмиэ мэлис гыналлар. Күн уота кубарыччы сиэбит гимнастеркалаах киһи ойон турар, бэстилиэтинэн далбаатыы-далбаатыы окуопаҕа сытар байыастарга тугу эрэ хаһыытыыр уонна бэйэтэ иннин диэки ыстанар, онуоха саллааттар утум-ситим туран кини кэнниттэн сырсаллар, ураатыыллара биир күрүс «аа» буо­лан дуораһыйар. Экраҥҥа биир саллааты чугастан көрдөрөллор. Каскатын аннынан көлөһүнэ бычыгыраан, хаһыытыттан уоһа хаанньастан
автоматынан ытыалыы-ытыалыы сүүрэн иһэр. Эмискэ кини олох атаҕын анныгар уот күлүпүс гынар да сонно тоҕо тэбиллибит буор-сыыскый үрдүккэ соҕотохто өрө ыһыллан тахсар. Сотору буор будулҕан
арыый сэллээбитин кэннэ кинокамера буомба түспүт онжучаҕа аҥайарын көрдөрөр…
    Балбаара дьик гына түһэр. Сүрэҕин туох эрэ хаарыйбахтаан ылар, хараҕын уута бычылыйан тахсыбытын кистии-саба соттон кэбиһэр.
    Кини Силибэ баҕар эмиэ итинник… Оо, сүрүн ньии! Балбаара хараҕар оччотооҕу күннэр бу баардыы көстөн кэллилэр.
    Уу ып-ыраас таммахтара сууйа турар таҥаһыттан таммалыыллар, оччоҕо иилэр үөакээн улаатыах курдук буолан иһэн дьирибинии устар сүүрүккэ оҕустаран симэлийэн хаалаллар. Иирэлэр анныларыгар Балбаараттан тэйиччи Силип долгунтан биллэ-биллибэттнк күөрэлдьийэн ылбахтыыр тыыга олорон илим керөр. Сотору бүтэн эрдинэн чалымнатан кытылга кэллэ, тыы тумса хомуска анньыллан сур гынарын кытта чэпчэкитик биэрэккэ ыстанан таҕыста. Балбаара сууйбут таҥастарын
тиэтэйэ-саарайа ыгыталаат кэргэнигэр хаамта.
    — Тыый, баһаам балык иҥнибит дии,— диэтэ кэргэнэ синньигэс талахха илимтэн ылбыт балыктарын хайыытыттан тиһэ турарын көрөн.
    — Байанайбыт син бэрсибит,— Силип аҥар илиитигэр балыкта­рын, иккиһигэр ыаҕаһы дэгдэччи көтөҕөн ыллык устун үөһэ та5ыста. Кэҕэлэр үрүтүн үөһэ чоргуһаллар, лабаалары быыһынан сып-сырдык көбүс-көнө көрүдуөрдэр буолан күн уота тыргыллар. Балбаара өйүгэр ол түгэн умнуллубаттык хатанан хаалбыт: суол устун икки илиитигэр тутуурдаах Силибэ хааман иһэр, онтон тула аан дойду уһуктар, тиллэр дьиктилээх кэмэ.
    Бөһүөлэккэ киирбиттэрэ дьоннор бөлүөх-бөлүөх колхоз хонтуоратын диэки баран эрэллэрэ. Кинилэр дьиибэргээн бастаан көрсө түспүт киһилэриттэн ыйыппыттара:
    — Хайа, бары ханна бачча айылаах ыксаатыгыт?
    — Хонтуораҕа, мунньахха…
    Балбааралаах Силип, сирэй-сирэйдэрин көрсөөт, бэрт ыксалынан тутуурдарын дьиэлэригэр хаалларбыттар

уонна хонтуораҕа тиийбиттэрэ. Саҕаланыытын куоттаран кэбиспиттэр этэ. Оройуонтан тахсыбыт боломуочунай тыл этэ турара. Кини фашистскай Германия сэриинэн саба түспүтүн, онон хас биирдии колхозтаах охсуулаахтык үлэлээн фроҥҥа көмөлөһүөхтээҕин туһунан кэпсээбитэ.
    Атырдьах ыйыгар бастакы хомуур буолбута, бэбиэскэ ылбыттар ортолоругар кини Силибэ эмиэ баара. Ол күн.. Отуттан тахса сыл ааста ол күнтэн, ити эрээри өҥнөөх киинэҕэ уһуллубуттуу кини хараҕын иннигэр хаста-хаста көстөн ааста буолла. Сэргэ. Ол аттыгар ыраах айаҥҥа аттанаары атын ыҥырдыы турар кини Силибэ. Күрүө таһыгар саҥата-иҥэтэ суох мустан турар ыаллара. Уонна… Ханан да кыырпах былыта суох ыраас, куйаас да куйаас чаҕылхай күн…
    Балбаара санааҕа ылларан санньыйбыт харахтара хос муннугар турар былыргы мас сундуукка тиийэн иҥнэ түһэллэр. Бастакы арахсыы ахтылҕанын, бииргэ олорор эрдэххэ ситэ этиллибэтэх таптал иһирэх тылларын, син хаһан эмэ тиийиэхтэрэ дии санаан, кумааҕыга тиһэн испитэ ити сундуукка сыталлар.
    Сэриигэ аттанаары туран Силип: «Бастаан ханна айаннаан кэлбиппин эрэ биллэрэн иһиэм. Олохтоох аадырыспын биллэрдэхпинэ, сурукта суруйаарыҥ», диэбитэ. Кини, Силип аадырыһа кэллэр эрэ сонно тута ыытыам дии санаан, суруйа-суруйа ууран испитэ. Силип бастакы суруга алтынньы саҥатыгар кэлбитэ. Онно «Мальта диэн сиргэ үөрэнэбит» диэн суруйбута. Онтон сэтинньи саҕана эмиэ Мальтаттан «Үөрэхпитин дьэ бүтэрдибит, мин младшай сержант буоллум, аны арҕаа — фроҥҥа барабыт» диэн суруга тиийэн кэлбитэ.
    Хонуктан-хонук ааһан испитэ, оттон сурук буоллаҕына биллибэтэҕэ.
    Почта таһааччы кыыс кини дьиэтин таһынан ааһан иһэрин көрдөр эрэ Балбаара сүүрүүнэн таһырдьа тахсара:
    — Хайа, миэхэ туох эмэ баар дуо?
    — Суох, суох,— кыыс кыбыстыбыттыы сирэйин кистии туттан тиэтэйэ-саарайа ааһа хаамара.
    Ыалларга суруктар кэлитэлээн барбыттара, Балбаара сурук туппут дьоннору хайдах эрэ ымсыыра көрөрө итиэннэ ким эрэ истиэ диэбиттии кинилэртэн симиктик ыйытара: «Мин Силиппин көрсүбэтэх дуо?».
    Онтон ол амырыыннаах күн үүммүтэ. Тохюунньутааҕы күн ынырыктаах сэрииттэн, мэктиэтигэр, хобдох-курус көрүҥнэммит сиргэ кэмчи сырдыгын тамнаан баран саҕах кэтэҕэр түопүтэ. Балбаара колхоз ферматыттан борук-сорукка төннөн кэлэн оһоҕун отто турдаҕына поч­тальон кыыс кыһыҥҥы тымныыттан дуу, үөрүүтүттэн дуу имэ тэтэрэн, ис-иһиттэн сырдаан көтөн түспүтэ:
    — Балбаара, кэпсээниҥ? Дьэ хайа муҥун эйиэхэ сурук кэллэ. Ааранан мин кытта күүт да күүт буоллум ээ,— дии-дии үс муннуктаах кэмбиэри ууммута.
    Балбаара суругу тонолуппакка

көрбүтүнэн бэйэтэ да өйдөөбөтүнэн илиитин хаста да ырбаахытыгар соттубута, онтон титирэстээбит тарбахтарынан лииһи тэнитэн аахпытынан барбыта, эмискэ төбөтө чуҥ гына түспүтэ, лиискэ баар аҕыйах тыллар эмиэ да улаатан кэлэ-кэлэ,
эмиэ да аччаан ыла-ыла дьиэрэҥкэйдэһэн иһэн тумаҥҥа симэлийэн хаалбыттара: «Эн кэргэниҥ… советскай Ийэ дойду иһин… хорсуннук оҕунна…»
    «Баҕар, алҕас буолуо. Сурук кэлиэ, бэйэтэ суруйбут суруга. Ама Силип өлүө дуо…» диэн хас да хонук устата иэрэҥ-саараҥ сырыттаҕына иккис сурук тиийэн кэлбитэ. Суох, Силиптэн буолбатах. Атын киһиттэн, командирыттан. Балбаара ол сурук ис хоһоонун билигин да нойосуус өйдүүр.
    «Ытыктабыллаах Варвара Алексеевна, дорообо! Бэйэм даҕаны харааста-харааста Эйиэхэ кутурҕаннаах сураҕы иһитиннэрэргэ күһэлинним. Мин командирскай эбээһинэһим, табаарыстыы иэһим да оннук.
    Эн таптыыр кэргэниҥ Филипп Семенович Сутуруков, төһө да кылгас кэм устата сэриилэстэр, бэйэтин хорсун буойун, сатабыллаах млад­шай командир быһыытынан көрдөрдө.
    Биһиги Калинин куорат туһаайыытынан сэриилэһэ сылдьабыт. Козелкино дэриэбинэ иһин кырыктаах кыргыһыыга ротабыт суолун өстөөх пулемета бүөлээн, кыайан кимэн киирэр кыахпыт суох буолан хаалла. Онно отделение командира Филипп Сутуруков үөмэн киирэн гранатанан тамнаан пулемет уотун самнарда уонна ойон туран атаакаҕа киирэн иһэн өстөөх буулдьатыттан оҕутта.
    Младшай сержант Сутуруков ити хорсун быһыытын түмүгэр биһиги ротабыт дэриэбинэни босхолоото.
    Варвара Алексеевна, кыатаныҥ, эр санааланыҥ, Филипп Семено­вич олоҕун толук биэрбит дьыалата өрөгөйдүө, өстөөхтөрү киэр үүрүөхпүт уонна олорор дьиэлэрбит үрдүлэригэр кыайыы былааҕын тэтэрдэ тэлимнэтиэхпит.
    Эҕэрдэни кытта рота командира
    лейтенант Н е з н а й к о».
    Балбаара сундуугун иһиттэн шкатулкаҕа угулла сытар суруктары ылан остуолга уурталаата. Отуттан тахеа сыл бу холбукаҕа сытан сап-саһархай өҥнөммүт, хаһааҥҥы эрэ мохуорка уонна өссө туох эрэ атын сундуукка сэргэ сыппыт маллара сыттаах, күн аайы ылан көрүллэриттэн илбирийбит кытыылара кичэллик силимнэммит суруктар Силибин сүтэриэҕиттэн олоҕун бары үөрүүтүн-хомолтотун тэбис-тэҥҥэ үллэстэн кэллилэр. Сэрии бүтэн кубарыйбыт гимнастеркалаах дьоннор медаллара кылырдаһан кэлитэлээн барбыттара. Балбаара хас биир дойдулаах киһитэ кэллэҕин ахсын киэһэ дьиэтигэр кэлэн аанын хатанара уонна бу суруктары түөһүгэр ыксары туттан өөр да өр олороро, кэргэнинээн аҕыйах хонукка олорбут олоҕун ымпыгар-чымпыгар тиийэ саныы сатыыра, өйүгэр бүтүннүү тиллэрэ: Силип туттара-хаптара, куолаһа, үөрүү кыымнарын

эбэтэр хомолто толбонун түһэрбит харахтара…
    Балбаара үөһэ тыынна уонна ыалдьыа диэбиттии сэриниин-сэрэнэн биир суругу тэниттэ.

Бастакы сурук

    «Доҕорум Силип, ахтылҕаннаах дорообото тут.
    Эн бардаҕыҥ күнү хайдах бараабыппын бэйэм да билбэппин. Биир кэм түүл-бит курдук салбыҥнаан таҕыстым быһыылааҕа. Дьиэбит иһэ хайдах эрэ кураанахсыйан, саппаҕыран хаалбыт курдуга.
    Доҕоруом, Силип! Эһиги кэннигититтэн дьону сэриигэ эмиэ ылбыттара. Баһылай Сарыбынаайап, Мэхээлэ (Түөтэй) Толустакуоп, Баһылай Саарын, Лэгэнтэй (Бойобуой) Баайыһап уо. д. а. бардылар.
    Онон колхозпутугар сэнэх соҕус эр киһи диэн хаалбата. Тирэх дьоммут диэн — оҕолор уонна оҕонньоттор.
    Син биир таммах да самыыр түһэн көрө илик. Онон сир-дойду куурбутун курдук кубарыччы кууран турар. Сатаан бардахха хара кырыыстаах сэриибитигэр аны курааммыт мэҥэһик буолан иэдэтээри гынна.
    Ол да буоллар онон-манан абына-табына үүммүт оппутун-бурдукпутун биир да салааны, биир да куолаһы хадлларбатарбыт диэн үлэлии-хамныы сылдьабыт. Колхозпут сүөһүтүн сыл таһаарар оттоммут-мастаммыт киһи баар ини!..
    Аны председательбит Кеша Курочкин буолла. Күнүн-түүнүн сүүрэ-көтө сатыыр да, үлэ үмүрүйүөхтээҕэр өссө элбии турарга дылы. Буолумуна даҕаны, аччык сэниэ-сылба эстибит оҕо-дьахтар төһө дуоннааҕы тоҕо көтүөхпүт буоллаҕай.
    Эн оннугар биригэдьииринэн миигин анаан кэбистилэр. Эмиэ таба олорбот үлүгэр буолан сылдьабын.
    Доҕоччуок, олус суланан-кэлэнэн бараары гынным. Онто да суох эн, тэлгэһэҕиттэн тэлэһийбит киһи, санааҥ-онооҥ дойдугар курдаттыы тартара сырыттаҕа. Аны онуоха мин ити суланыым-кэлэниим эбиискэ буолуо турдаҕа.
    Кэбис, санааҕын түһэримэ. Мин эйигин хаһан да албыннаабат, наар кырдьыгынан сылдьар этим дии. Ол сиэринэн кырдьыгынан суруйдаҕым. Ол эрэн эрэнэн кэбис:. бары өйөһөн-убанан олоруохпут,
өлөн-охтон биэриэхпит суоҕа. Сэрии үрдүгэр буор ыспат дииллэр буолбат дуо?!
    Чэ, манан бүтүүм. Кытаат, үчүгэйдик сырыт. Өстөөхтөргүн самнарсан этэҥҥэ эргиллэн кэл.
    Эйигин ахтар, таптыыр кэргэниҥ
    Б а л б а а р а».

Иккис сурук

    «Дорообо, Силип!
    Оо, аҕынным даҕаны. Ону билэриҥ буоллар дуу. Арай, эн сибили­гин киирэн кэл… Оччоҕуна?.. Оччоҕуна дуо… Хайдах буоларбын бэйэм да билбэппин.
    Ити ахтыбычча, санаам тууйуллубучча тыллаһан кэбистим. Ама, эн өстөөхтөргүн сууһарсыбакка эрэ, билигин миэхэ тиийэн кэлиэҥ дуо? Ону бэркэ билэбин буолан баран, тулаайахсыйбыт, тууллайбыт сүрэҕим ону-маны туотар буоллаҕа эбээт.
    Биһиги сонуммут диэн бүттэр-бүппэт үлэ-хамнас, тиийбэт-түгэммэт олох кыһарҕана.

Ол да буоллар колхозпут сүөһүтүн этэҥҥэ хотону буллараммыт, санныбытыттан биир ыар сүгэһэрбитин түһэрдибит. Аны хайдах эмэ гынан кыһыны туораппыт киһи…
    Оборона фонугар ас-таҥас, харчы, күндү мал хомуйаллар. Мин оннук тоҕоостоох тугум да суох буолан, эйиэхэ сүктүбут көмүс биһилэхпин, үрүҥ көмүс ытарҕабын уонна эн үрүҥ көмүс кириэскин биэрдим. Кыыһырбат инигин, Силип?
    Кыайдахпытына (ону саарбаҕалаабаппын) сэрии бүтэн, эн дьиэҕэр эргиллэн кэллэххинэ, олохпут сүнньүн булуо, байан-тайан барыахпыт буоллаҕа дии.
    Арба даҕаны, биһиги быйыл Аччыгый Эбэҕэ кыстыыр буоллубут: Даайа эмээхсин уолунаан, Аччыгый Хабырыыстаах, Кирииһэлээх, Мэхээстээх.
    Быһата, бары аймахтыы кэриэтэ ыаллар муһуннубут. Онон өйөнөн-убанан олорорго да чэпчэки буолууһу. Уопсайынан даҕаны, барыбытыгар аана суох алдьархай ааҥнаата, онон дьон-сэргэ бары даҕаны хаһааҥҥытааҕар да ордук санаатын холбоото, ыксаласта.
    Төһө да аччык, төһө да аанньа таҥаһа-саба суох буоллаллар, оҕолор муҥнаахтар оскуолаларыгар мантан туорахтаһаллар. Күн аайы кэлэ-бара балтараа көс курдугу хаамыы диэн оҕоҕо, буолан баран аччык оҕоҕо сүрдээх буолбат дуо! Ону ол диэхтээбэттэр, оскуолаларын диэки
бытарыһа тураахтыыллар. Улахан тымныы түһүүтүн диэки интернат аһыллыа дииллэр. Оччоҕуна, ордук кыраларын, онно ылыах курдуктар.
    Колхоһунан тахсан куобах күрэтэн көрдүбүт, сельпоттан саа сэбэ ылан. Син үстүү-түөртүү куобаҕы өлөрөммүт, мииннэнэн абыранныбыт. Тириитин оборона фонугар биэрдибит.
    Манан суруйан бүтэн эриим. Суруйуох айылаах да баранан барда. Хаһан олохтоох сиргэр тиийэн биир эмэ тылы суруйан ахтылҕаммын уҕарытаҕын…
    Кэргэниҥ Б а л б а а р а».

Үһүс сурук

    «Дорообо, күндү доҕорум Силип!
    Бу суруктарым үһүөн тутуспутунан тиийэн эн түөскэр сыста түспэт да буоллахтара…
    Сонун дуо? Сонун дьэ баар.
    Бастакынан биһиги албан ааттаах Кыһыл Армиябыт сиэхситтэри Москва анныгар урусхаллаабытын радионан истэн, хаһыаттан ааҕан сүргэбит көтөҕүллэн олоробут. Хара дьайдаахтар син сири уобар буорга умса хоруйар күннээх, тэстэр үөстээх, быстар тыыннаах эбиттэр эбит. Кытаатыҥ, Силип, сидьиҥнэри имири сотон иһиҥ!
    Иккиһинэн, «Правда» хаһыакка бэчээттэммит наҕараадаламмыттар испииһэктэригэр биһиги Кеша Шадриммыт баарын булан көрөн үөрүү бөҕө. Кеша «Хорсунун иһин» мэтээлинэн наҕараадаламмыт Колхозтаахтар «биһиги да уолаттарбыт хорсуннук, хоодуоттук сэриилэһэр, дьонтон да хаалсыбат эбиттэр» диэн киэн туттунуулара сурдээх.
    Ити наҕараадаҕа анаан колхоз хонтуоратыгар миитин ыыттыбыт. Барабылыанньа Кеша кэргэттэригэр балтараа

киилэ ынах арыытынан, сыарҕа аҥара отунан көмө оҥордо. Билиҥҥи олохпут таһымынан ити сүрдээх көмө буолбат дуо?!
    Силип, колхозпут сүөһүтэ билиҥҥитэ этэҥҥэ турар. Хас биирдии салаа оту ааҕан кэриэтэ аһатабыт. Сүөһүлэр эрэйдээхтэри киһи көрө аһынар: уҥуох-тирии төрөөн дьүдьэх дьүһүн диэтэҕин. Бу муҥнаахтарҥ ас кырыымчыгын билэр курдуктар: мээнэ ыҥырамматтар, маҕыраспаттар. Нуорма отторун дуомун мээнэ хабыалаабакка хайдах эрэ үтүрүмсүтэ, минньитэ соҕус сиэхтииллэр.
    Соторутааҕыта Ааллаах көмүсчүттэригэр таһаҕас тиэйэр айанньыттарбытын тэрийэн ыттыбыт. Баһылыктара Охонооһой Харалыысап. Көлөлөрө ырыган баҕайылар, өйүө отторо да соппоҥо сүрдээх.
Хайдах сылдьан киирээхтииллэр. Аттарбыт аҥардара эрэ ордон киирэрэ буолуо диэн ытырыктата саныыбыт. Эмиэ кыһалҕа диэтэҕиҥ.
    Улахан Эбэ оскуолатыгар хастыы да хонукка колхозтаахтары мунньан байыаннай үөрэххэ үөрэтэллэр. Куһаҕантан киһи да күлэр ээ: бу эрэйдээхтэриҥ мас сааны сүгэн баран аалыҥнаһан тахсаллар (үкчү оҕолор курдук), хаары хастан саһаллар, сыылаҥхайдаһаллар, сорох муҥнаахтар икки илиилэринэн тэҥҥэ дайбаан сайбаҥнатан күлүүгэ бараахтыыллар.
    Кыһалҕа арааска кыһарыйан эрдэҕэ. Ити эрээри син, кыратык да буоллар байыаннай дьыаланы билсэн, хайа, сорохторо эһиэхэ тиийэн күүс-көмө буолуохтара буоллаҕа дии. Хайаабытын да иһин үөрэммит аата үөрэммит.
    Дьукаахтарым бары утуйа сыталлар. Мин бу ыһыырынньык уотугар суруйа олоробун.
    Төһө аҕынныҥ диэн ыйытыаҥ. Ахтыы диэн кэмнээх буолуо дуо!
Ону тугунан да кэмнээбэккин-кээмэйдээбэккин. Тоҕо эрэ эйиигин сотору-сотору түһээн көрөр буоллум. Арыт аккын миинэн баран сайылыкпыт арҕаа сыырын түһэн иһэн сүтэн хаалаҕын, арыт күргэ уҥуор кэлэн бааһына күрүөтүгэр өйөнөн табахтыы турар буолаҕын. Оттон бэҕэһээ түүн түһээтэхпинэ дьиэбит ааныгар кэлэн илиигин уунан тураҕын. Мин эйиэхэ утары бара сатыыбын да атахтарым кыаһыланан хаалбыт курдуктар. Абаккабыттан ытамньыйа-ытамньыйа эн диэки ууна сатыы туран уһуктан кэллим. Олус диэн хомойдум.
    Түүл диэн түүл буоллаҕа дии. Эн биһиги хайаан да көрсүһүөхпүт оннук буолбат дуо?! Эйигин миигиттэн ким да былдьыыр бырааба суох.
    Силип, кытаат! Охтоохтон охтума, саалаахтан самныма.
    Уол оҕо окко түспүт оҥоһууҥ билиэ буоллаҕа… Төһө да ыарахаттары көрүстэргин эрдийэн биэрэр буол. Дойдугар, дьиэҕэр-уоккар эйиигин таптыыр доҕоруҥ күүтэрин санаа, оччоҕуна күүскэр күүс эбиллиэ, санааҥ күүһүрүө.
    Эн Б а л б а а р а ҥ.»

    Балбаара суруктарын остуолга ууран тэнитэ имэрийбэхтээн ылла. Чочумча биир сири тобулу одуулаан олорбохтоото. Ити түгэҥҥэ

туох-туох санаалар кини өйүгэр элэҥнэһэн ааспыттарын ким билиэ баарай… Эн биһиги, күндү ааҕааччы, ону билэр кыахпыт суох.
    Балбаара шкатулка иһиттэн солко таҥас лоскуйугар сууламмыт туналхай маҕан дьүһүннээх «За отвагу» диэн суруктаах мэтээли ылан түөһүгэр ыга тутан олордо. Бу, кини Силибэ кылгас олоҕор оҥорбут тиһэх хорсун хардыытын өлбөт-сүппэт бэлиэтэ. Онтон ыла отуттан тахса сыл ааста.
    Дьахтар мэтээли түөһүгэр ыксары туппутунан түннүккэ кэллэ. Түннүгүн туһаайыытынан уулусса уҥуор кинилэр дэриэбинэлэриттэн кыргыһыы хонуутугар охтубут буойуттар кэриэстэригэр туруоруллубут төбөтүгэр сулустаах, үс муннуктуу быһыылаах, үрүҥ көмүс кырааскалаах
пааматынньык хас да метр үрдүккэ кылбаһыйан тахсыбыт. Ылтаһыҥҥа 1941-45 сыллар анныларыгар дьоннор ааттара бөдөҥ буукубаларынан суруллубуттара чуолкайдык дьэрэлиһэллэр.
    Балбаара хатырбыт уостарын ибирдэтэн ботугураата: «Сутуруков Ф. С.» Пааматынньык бетон олбоҕор иһиккэ кичэллик туруоруллу­бут тыыннаах сибэккилэр сиккиэр тыалтан биллэ-биллибэттик хоҥкулдьуйан ыллылар.