Кэпсээ

Тыа кутуйаҕа

Главная / Кэпсээннэр / Тыа кутуйаҕа

Добавить комментарий

К
18.01.2026 19:26
2,940 0

Тыа кутуйаҕа
    Сүүрбэ биэс саастаах Таня туһугар эмиэ кыһалҕалаах олохтоох киһи. Сылы сыллааҕыта үс уол оҕолоох. Акаарытыгар уон аҕыһын туолаат, эргэ тахсыбыта. Эрэ көстөр дьүһүнүнэн эрэ үчүгэй эбит. Сытартан атыны сатаабат. Совхозка атах-бытах үлэҕэ үлэлии сатаан ба­ран, уурайбыта. Иккиэн хамнаһа суох буолан, ийэлэрин пенсиятыгар кыттыһан, бэрт кырыымчык олохтонон, нэһиилэ ыал аатын ылан олорбуттара.
    Кыра уола үһүн туолуута, Таня фермаҕа түүҥҥү харабылынан үлэлии киирбитэ. Ферма дэриэбинэтиттэн син тэйиччи этэ. Бастаан совхоз оҕуруотун туоруугун, онтон хортуоппуй бааһыната.
    Таня үлэлии барбыта. Тиийэн, үс улахан хотону кэрийэн көрбүтэ. Хотон аайы биирдии лаампа барбах сырдаталлара. Тас эркин диэки өттө отой да хараҥа этэ. Ынахтар барбах барыһан көстөллөро. Хараҥаҕа киһи кута-сүрэ тохтообот сирэ быһыылааҕа. Эбиитин үһүс хотон туһунан араас сурахтары-садьыктары истибит киһи уйулҕата хамсыыр дойдута.
    …Таня үлэлээн истэҕин аайы, улам үөрэнэн истэ. Хараҕын баайан баран ыытар киһи, эппит сиригэр чопчу тиийиэ этэ. Ол курдук хотон иһин үчүгэйдик баһылаабыта. Фермаҕа киһи кэрэхсиирэ туох да суоҕа. Ол эрээри киэһэ аайы тракторист уол хас дайаарка аайы күннээҕи нуорма комбикормаларын куулларын өрөһөлүү чуолҕанынан түһэртээн ааһара.
    Биир күн хотуна чэйдии олорон, Таняҕа сибис гыммыта:
    —Таанньаа, фермаҕа үлэлииргинэн туһанан хаалыан этэ. Ол бу хомбукуорум ордор буоллаҕына, саатар мөһөөччүккэр кутан таһыаҥ этэ буоллаҕа дии.
    — Бэйэм да инньэ дии санаабытым да, хай­дах эрэ хаалан иһэр ээ, — Таня хотунун диэки көрөн ылбахтаата.
    — Биһиги эрэйдээхтэр таспыппыт төһө дуоннаах буолуой? Ити тойотторбут бары хаһаайыстыба бөҕө. Ону аһатарга хомбукуоруму харчытыгар ылаллара буолуо диэтэҕиҥ дуу?! Суох, тоҕойуом, ыскылааттан массыынанан тиэйэн түҥэттибиттэрин бэйэм көрбүтүм. Биһиги курдук ыраас хамнастарыгар олороллоро буоллар атын сырайданыа этилэр…
    — Этэҕин ээ. Бары түөкүттэр. Түөкүннээн байан баран, дьон биһигинньиктэрин бэйэлэригэр тэҥнээбэттэр, — Таня өс-саҕа буола олордо.
    — Алҕаска тойон, хотун буолан баран, атын баҕайытык хананнаһаллар. Дьэ, биһиги да хаалсыахпыт суоҕа, һи-һи-һиих, — хотун дьахтар күлэн, сирэйэ мытырыйда.
    Бу күнтэн ыла Таня илии тутуурдаах, өттүк харалаах сылдьар буолла. Хатыҥыра, бэйэтин кыанара улаханнык туһалаата. Хотуна, кийиитин олус сөбүлээтэ, наар хайҕаан тахсар. Урут батарбат бэйэтэ, кийиитин күнүс утутар буо­лан, кими да улаханнык айдаардыбат. Хайыай, түүнү быһа харабыллаабыт киһи күнүс утуйарын ким омнуолуой?
    Ол курдук күһүҥҥү үс

ый биллибэккэ ааста. Танялаах ыалтан үс боросуонагы иитэ ыллылар. Ханнааҕы харчыларыгар ыллахтарый диэн ким да долоҕойугар тохтоппот этэ. Ула­хан сонун буоллаҕай, дэриэбинэ дьоно барыта сибиинньэ иитэрэ. Саас төрөөбүт биир бургунастаахтара, күһүнүгэр тиийэн, үүтэ эбиллэн, сүөгэйинэн аһатар сураҕырбыта.
    Оттон фермаҕа кутуйах мэнээктээбитэ да, хайыыр да кыахтара суоҕа. Комбикормнаах кууллар бары тэстибиттэрэ. Дайааркалар куул тэһэҕэһин отунан бүөлүү анньан баран сосуһаллара. Кутуйахтар хотон аттынааҕы ыскылааты эмиэ булбуттара. Ыскылаат кэтэҕинээҕи эркинин биир хаптаһынын алын тоһоҕото бар­бах иҥ эриллибитин ким да өйдөөн көрбөтөҕө. Быйылгы кыска тыа кутуйаҕа элбээн дэриэбинэҕэ киирбитин, туохха да өлбөтүн уонна олус иҥсэлээҕин туһунан айах кэпсээнэ дэлэйбитэ.
Өйдөөх өттө ас уурар атахтаах ампаар туттубута.
    Таня төбөтө кыра, бэйэтэ хатыҥыр буолан, үүт сүүрдэр хоско көҥүл киирэрэ. Күн аайы флягалаах сүөгэйтэн биирдии бөтүөнчүк сүөгэй куттара. Ону үүт сүүрдэр уол аахайбат этэ. Саҥа сүүрдүллүбүт сүөгэй хонноҕуна, сойон уостар дьүһүнэ буоллаҕа дии саныыра. Хотуна ону арыылаан баран, кыһын сииллэригэр анаан хаһаанара.
    Таня быйыл үлэлиир үчүгэйин таһынан, туһалааҕын этинэн-хаанынан билбитэ. Былырыыҥҥыларынааҕар быдан элбэх хортуоппуйу
боппуолдьаларыгар түһэрбиттэрэ. Биир мас буочука хаппыыста тууһаммыта. Үс куул сибиэһэй хаппыыстаны тоҥорбута. Моркуоп дьааһыгын толору моркуоп хомуйбута. Хотуна кистии-саба сүөгэй, комбикорм атыылыыра. Ол харчытыгар хаһаайыстыбаҕа наадалаах бытархай маллары атыылаһара.
    Дьиэлэрэ ырааһырбыта. Түннүктэригэр саҥа сабыылар ыйаммыттара. Танялаах олохторо сыыйа көнөн барбыта.
    …Тыа кутуйаҕа хас да сыл мэнээктээн ба­ран, сурахтыын сүппүтэ…