Биир киэһэ үһүө буолан, Семенов Коля- Куокус, үөһээ бүлүү , Андреев Володя күндэйэ уола буолан Ленин плошадынан ааһан иһэбит. Кристалл диэн кафе аттынан остановканы ааһан истэхпитинэ быыһааҥ диэн саха кыргыттарын хаһыылара иһилиннэ. Киэһэ хойут буолан уулуссаҕа киһи суох. Арай өйдөөн көрбүтүм билиҥҥи правительство дьиэтин диэки икки саха кыргыттарын үс нуучча соһо сылдьаллар. Оччо көрөн баран ааһа турар сүрэ бэт курдук. Кыргыттары ким да чугаһынан көмүскэһиэх суох курдук ол иһин уолаттарбар баран көрүөххэйиҥ диэтим. Суолу туораан иһэн Володяҕа эн уҥа уолга, Куокуска хаҥас уолга диэн үллэрдим бэйэм ортоку уолга бардым. Кыргыттары ыытыҥ диэн хаһыытаабытынан тиийдибит. Уолаттар кыргыттары ыытан кээспиттэрэ куотан тоһугуруу турдулар. Дьэ мин ортоку турар уолга супту тиийдим. Охсуһаары оҥостон эккирии турар бэйэм уолбун сыыһа оҕустаран баран биирдэ биэрэн түһэрдим.
Онтон Володям диэки көрбүтүм киһитин иннигэр стойка ылан баран эккирии аҕай сылдьар. Онтон атын хамсаныы суох. Өйдөөн көөртүм Володям анараа киһи санныгар эрэ тиийэр. Володя дьиҥэр уҥуоҕунан бэйэм саҕа уһун уол. Хайыы туох үлүгэр уһун уолай, уолбар көмөлөһүөххэ дии санаан киһибэр көмөҕө ыстанным. Стойка ылан эккирии сылдьар Володя аттынан аастым, оҕуста, эмиэ сыыһа оҕустаран ныроктаан киирэн уһун уол ыраах баран ыһылла түһүөр дылы биэрдим. Аны Куокуска көмөҕө ыстанным. Тиийбитим эмиэ стойка ылан иккиэн эккирээн хамсана аҕай сылдьаллар. Ыраахтан салгыны эрэ биэртэлииллэр. Сүүрэн кэллим да үһүс уолбун биэрдээм. Сутуругум тиийиэн иннинэ бэйэм курдук хаҥас харытынан тоһуйан ылла да бэйэбин отой встречнэйгэ түбэһиннэрдэ. Ол эрээри сыҥаахха буолбатах хаҥас харахха. Дөйө сыһан туймаарталаан ыллым. Төптөрү тэйэ түһэн баран хаһыыра түһээт ойон киирэн оҕустум. Киһим эмиэ харытыгар тоһуйан ылла да эмиэ харахха саайда. Эмиэ туймааран ыллым. Ол кэмҥэ Куокус ойон киирэн атахха түстэ, көтөҕөн таһааран үлтү быраҕан түһэрдэ, аттаан тура сатыыр уолу сыҥаахха тэбэн кэбистибит. Ол кэмҥэ ханнык эрэ кыргыттар хаһыылара уолаттаар куотуҥ милиисийэлэр иһэллэр диэн иһилиннэ. Оччону истэн баран правительство дьиэтин кэннигэр түһэн куотан хааллыбыт. Онон син бэйэм курдук халбыйан охсор уолга түбэһэн турабын. Сыыспыта диэн дөйүтэр сирин таппатаҕа.

                                                   Север ресторан аттыгар

Машников Бүөккэлиин Север ресторантан тахсан турабыт. Үөһээ кирилиэстэн түһэ иликпит. Арай икки киһи ааһан баран төннө кэллилэр. Биирдэрэ үчүгэй уолаттаргыт быһыылаах саайсабыт дуо? диэн ыйытта. Бэйэтин Ньурбабын, буоксаҕа маастарбын диэн билиһиннэрэ оҕуста. Хайабытын кытары диэн ыйыттым.

Бүөккэни ыйда. Бу уол үчүгэй быһыылаах. Ити суол уҥуор тахсан саайсыах диэн Туймаада маҕаһыын диэки остановканы ыйда. Бүөккэ миигиттэн ыйыппыттыы көрөн баран хайыыбын?- диэн ыйытта. Хайыаххыный Бүөккэ, барыс- диэтим. Биһиги биир уолунаан ыраахтан, ресторан кирилиэһиттэн көрөөччү дьон буоллубут. Дьоммут проспект уҥуор Туймаада маҕаһыын остановкатыгар тиийэн эккирииллэр -эккирииллэр, табырҕатыһаллара көстүбэт. Кэтэһэн тура сатаан баран били киһибэр, баран көрүөм эрэ туох үлүгэр уһунай охсуһаллара -диэтим. Киһим саҥарбата. Сып- сап суолу туораан охсуһааччыларбар тиийдим. Бүөккэбин мөҕөбүн. Итинник охсуһуллар үһү дуо? Кэл эрэ миигин кытары киирсэҕин дуо?- диэн маастарбын ыҥырдым. Саҥата суох буокса стойкатын ылан эккирии сылдьар киһиэхэ киирэн сыыһа оҕустаран, ныроктаан киирэн Проспект ортотугар баран түһүөр дылы биэрдим. Маастар биир эрэ охсуу буолан хаалла. Остановкаҕа дьон баара киһини өлөрдүлэр диэн хаһыы бөһө буоллулар. Бүөккэбин бардыбыт диэн соһон Туймаада кэннинэн атын остановкаҕа олорон баран уопсайбыт диэки бара
турдубут. Бүөккэм билээт саайталаатаам, хата дөйөн турар киһини түбэһэ кэлэн ситэрилээтиҥ диэн күлэн бөҕө. Бүөккэ Машников билигин Намҥа олорор. Уол оһуобайдаах үчүгэй дьиэлээх- уоттаах. Массыына эҥин бөҕөтө. Билигин да кини кыттыыта суох Намҥа концерт барбат быһыылаах. Ол ньурбабын боксаҕа маастарбын диир уол тоҕо эмиэ ааһан баран көрдөөн кэлээхтээбитэ буолла.
Бартыһаанныы бараары сылдьан
Саас 85 сыл военкомакка повестка кэллэ. Бартыһаанныы барар буоллубут. Элбэх киһи ыҥырыллыбыт. Афгаҥҥа тутууга бараҕыт диэх курдук кэпсииллэр. Дьэ албыннара, сэриигэ ыыталлар эбит диэн нуучча уолаттара сайсары рестораныгар баран аһыаххайыҥ, напоследок диэн буолла. Дьэ сүрдээх аһааһын буолла. Сайсарга Бугдас Сашалыын дьиэ арендалаан олоробут. Сарсыарда баттатан аҕай турдум. Эмиэ военкомакка барыах-таахпын. Төһө да баттаттарбын Ильменскэй уулуссаннан военкоматтыыр санаалаах хааман иһэн биир кульпросветка музыкальнайга үөрэнэр уолу көрсө түстүм. Быыкаа уҥуохтаах, отой кыра оҕо курдук уол. Бэйэтин курдук аргыс киһитин кытары билиһиннэрдэ. Убайым диэн буолла. Киһитэ:- Ха быраат абырах наада да диир. Баар буоллаҕына аккаастаммаппын диибин. Бардыбыт диэтэ. Чугас улахан, үчүгэйкээн былыргы вороталаах, калиткалаах дьиэҕэ тиийдибит. Былыргы тутуулаах , киирэр ааҥҥа тахсар үрдүк кирилиэстээх чааһынай дьиэҕэ киирдибит. Барыта чөкөтүк хомуллубут дьиэҕэ хас да саха уолаттара бааллар. Били батыһыннаран киллэрээччи киһим анараа дьоҥҥо биирдии үрүүҥкэтэ кутуҥ - диэн

көрдөстө. Биир саастаах киһи баара онон- манан кииримэҥ тахсымаҥ, киэр барыҥ- диэн холдьохто. Дьэ бу олорон өйдөөн көрдүм, бары наколкаларыттан, саҥаларыттан, киһини көрөн олороллоруттан хаайыылаах уолаттар мустан олороллорун. Саастаах киһилэрэ дьоһуннаахтык мээнэ саҥарбатыттан хаайыыга балаһыанас буолуон сөп эбит диэн суоттуу оҕустум. Таах спокойно военкоматым диэки ааһан хаалыах киһи эһэ арҕаҕын курдук сиргэ бэйэбинэн киирэн өссө үрүүҥкэ арыгы көрдүү олорор эбиппин.
Биһиги киһибит, биир ыйдаах хамнаспын манна барытын истибит уонна биир үрүүҥкэ аргыгы кутан биэрбэккит диэн ол саастаах киһиэхэ нуойдаан бөҕөтө. Мин үчүгэй балаһыанньа тахсыбатын тута сэрэйдим. Бардыбыт диэн баран аан диэки бардым. Били саастаах киһим бэйэтин уолаттарыгар : - таһааран үчүгэй аҕайдык тэпситэлээн биэриҥ эрэ. Итиэннэ бу дьиэни көрө -көрө куттанан ырааҕынан тумналларын курдук диэтэ. Икки уол ойон турдулар. Мин били кыра уолбун инним диэки астым, убайа эмиэ мин иннибэр буолла. Дьэ оннук үчүгэй аҕайдык тэпсиллэр бириигэбэрдээх таһырдьа таҕыстыбыт. Кырбаталыыр дьаһаллаах уолаттартан биирдэрэ мин кэннибиттэн батыһан таҕыста. Кирилиэстэн түһүүгэ бастакы үктэлгэ үктэнэн иһэн эргиллэ түһээт батыһан иһэр уолу биэрдээм, киһим өйдөөбөккө да хаалла буолуо. Дөйөн кирилиэс үөһэттэн аллараа элэс гынан хаалла. Аан эмиэ аһылынна. Иккис уол таҕыста. Миигиттэн өйдөөбөккө киһитин ыйытта. Ол сытар диэн ыйан көрдүм, өйдөөбөккө ону көрөн эрдэҕинэ эмиэ биэрдим. Киһим аллараа киһитин диэки көтө турда. Дьоммор бардыбыт диэн олбуортан тахсар ворота диэки бардым. Дьиэҕэ хаалбыт дьонтон биирдэрэ ааны өҥөйөн көрөн бара төптөрү түстэ, онтон луом туппутунан ойон таҕыста. Дьоммун куотуҥ диэн баран калит-каҕа сүүрэн тиийдим. Калитка ис диэки аһыллар буолан успейдаан тахсыбат куттал үөскээтэ. Луомнаах киһим бу саба сүүрэн ситэн кэллэ. Калитка аттыгар турар оҕо салааскатын харбаан ыллым да луомунан охсон эрэр киһини утары оҕустум. Хата мин эчэйбэт быабар охсон иһэр луомнаах илиитэ ол салааска мастарын тоҕу көтөн иһирдьэ киирэн кыбыллан хаалла. Соһуйан хаалбыт киһини сонно дөйүтэн түһэрдим. Дьэ уонна бу өлүү дьиэтиттэн куота турдубут. Луомун суолга барбалаан баран бырахпытым. Дьэ ол кыра уол аатын умнубуппун. Куобах диэн хос ааттаах кульпроветка үөрэммит Уус Алдан уола этэ.
Аҕыйах сыл буолан баран Уус Алдаҥҥа быһаҕынан анньан өлөрбүттэр диэн истибитим.